Wytyczne ESC odnoszące się do wszystkich kardiomiopatii

25-28 sierpnia w Amsterdamie (Holandia) odbył się coroczny Kongres Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology, ESC). Zostały na nim zaprezentowane zarówno nowe wytyczne postępowania, jak i aktualizacje dokumentów sprzed kilku lat. Najwięcej zmian dotyczy leczenia pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi i cukrzycą, a także postępowania w ostrej i przewlekłej niewydolności serca. Po raz pierwszy pojawiły się wytyczne odnoszące się do wszystkich kardiomiopatii.

O najważniejszych nowościach z kongresu ESC opowiada prof. dr hab. n. med. Tomasz Hryniewiecki, kierownik Kliniki Wad Zastawkowych Serca Narodowego Instytutu Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego - Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, konsultant krajowy w dziedzinie kardiologii, przewodniczący Krajowej Rady ds. Kardiologii oraz pełnomocnik ministra zdrowia ds. Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia.

Wytyczne ESC odnoszą się do wszystkich kardiomiopatii

Nastąpił przełom w badaniach genetycznych

Po raz pierwszy zostały zaprezentowane wytyczne dotyczące wszystkich kardiomiopatii. Podobny dokument nie został do tej pory przygotowany przez żadne inne towarzystwo naukowe. W przeszłości najwięcej miejsca było poświęcane kardiomiopatii przerostowej — takie rekomendacje pojawiły się w 2014 r.

– Rzadziej występujące kardiomiopatie nigdy nie były kompleksowo przedstawione w żadnych wytycznych, a więc ten dokument jest pod tym względem unikatowy i od dawna był bardzo oczekiwany przez środowisko kardiologiczne. Tym bardziej, że kardiomiopatie są trudną grupą chorób zarówno pod względem diagnostycznym, jak i terapeutycznym - tłumaczy prof. Tomasz Hryniewiecki.

Nowe wytyczne uwzględniają postęp genetyczny, jaki dokonał się w diagnostyce chorób serca. Dostęp do tych badań jest coraz większy.

– Niestety, w Polsce wciąż jest z tym problem, ale mam nadzieję, że uda nam się to zmienić m.in. w ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia. Warto wspomnieć, że ogromny postęp nastąpił też w badaniach obrazowych, np. rezonansie magnetycznym, który jest niezwykle przydatny w rozpoznawaniu wielu kardiomiopatii — mówi ekspert.

Od niedawna są dostępne swoiście działające leki dla pacjentów z kardiomiopatiami

W terapii pojawiło się wiele specyficznych, a przy tym innowacyjnych leków, dedykowanych pacjentom z różnymi rodzajami kardiomiopatii.

– Jest to absolutna nowość, ponieważ dawniej tę grupę chorób leczono np. preparatami nakierowanymi na niewydolność serca. Teraz coraz częściej to leczenie może mieć charakter bardziej swoisty. W nowych wytycznych zaprezentowano też definicje kardiomiopatii rozstrzeniowej, jak i nierozstrzeniowej, a także przedstawiono ich główne fenotypy, również te rzadsze, o których do tej pory mniej było wiadomo, a lekarze poszukiwali o nich informacji. Rekomendacje dają przy tym odpowiedzi na wiele pytań dotyczących farmakoterapii, np. kiedy stosować leki przeciwkrzepliwe. Do tej pory nie było na to jednoznacznych danych — stwierdza prof. Hryniewiecki.

Pacjent z kardiomiopatią to często osoba młoda

W dokumencie bardzo dużo miejsca jest poświęcone relacjom lekarz - pacjent, ale też lekarz - rodzina pacjenta. Jest to związane z faktem, że wiele kardiomiopatii ma podłoże genetyczne.

– Choroby często poszukuje się aktywnie u pacjentów bezobjawowych tylko dlatego, że ktoś z jego rodziny ma postawioną taką diagnozę. To z kolei wiąże się z rozwojem edukacji oraz kluczową rolą specjalistów genetyki klinicznej. Obecnie nie mamy jeszcze w tym obszarze wiele doświadczeń, ale z pewnością bardzo szybko będzie się to zmieniało. Lekarz musi wiedzieć, jak rozmawiać na temat kardiomiopatii z pacjentem oraz jego rodziną. Dotyczy to także omówienia różnych aspektów codziennego funkcjonowania z chorobą, takich jak: uprawianie sportu, dieta, szczepienia, praca zawodowa — tłumaczy ekspert.

Wytyczne wskazują również, kiedy powinno się podejrzewać kardiomiopatię. – Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z niewydolnością serca, a także z różnymi formami arytmii. Co więcej, rekomendacje pokazują różne etapy rozwoju kardiomiopatii od rozpoznania choroby bezobjawowej do stanów zaawansowanych, a - jak wiemy - dotyczy to zarówno populacji dziecięcej, jak i pacjentów w wieku dorosłym - stwierdza profesor.

Ocena ryzyka wystąpienia nagłej śmierci sercowej

I dodaje, że szczególny nacisk położony jest na zagadnienie nagłej śmierci sercowej, zjawiska charakterystycznego dla różnych rodzajów kardiomiopatii.

– Nowe wytyczne pokazują, jak dokonać stratyfikacji ryzyka nagłej śmierci sercowej, co z kolei wiąże się z podejmowaniem decyzji terapeutycznych, w tym leczenia za pomocą wszczepialnego kardiowertera-defibrylatora (ang. implantable cardioverter defibrillator, ICD). Równie szeroko omówione jest leczenie za pomocą ablacji serca, którego rola w terapii kardiomiopatii jest coraz większa - podsumowuje specjalista.