Nowe wytyczne ESC: ostre zespoły wieńcowe - diagnostyka i leczenie

25-28 sierpnia w Amsterdamie (Holandia) odbył się coroczny Kongres Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology, ESC). Zostały na nim zaprezentowane zarówno nowe wytyczne postępowania, jak i aktualizacje dokumentów sprzed kilku lat. Najwięcej zmian dotyczy leczenia pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi i cukrzycą, a także postępowania w ostrej i przewlekłej niewydolności serca. Po raz pierwszy pojawiły się wytyczne odnoszące się do wszystkich kardiomiopatii.

O najważniejszych nowościach z kongresu ESC opowiada prof. dr hab. n. med. Tomasz Hryniewiecki, kierownik Kliniki Wad Zastawkowych Serca Narodowego Instytutu Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, konsultant krajowy w dziedzinie kardiologii, przewodniczący Krajowej Rady ds. Kardiologii oraz pełnomocnik ministra zdrowia ds. Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia.

Zalecenie w zawale STEMI i NSTEMI zostały połączone

Nowe wytyczne dotyczące postępowania w ostrych zespołach wieńcowych (OZW) po raz pierwszy łączą leczenie zawału serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI) i bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI).

– Wynika to z faktu, że autorzy rekomendacji postanowili pokazać kompleksowe podejście do całego spektrum różnych postaci zawałów mięśnia sercowego. Oczywiście, nadal wskazywane są pewne różnice w terapii, ale od pewnego momentu postępowanie jest takie samo, więc połączenie tych dwóch zaleceń jest od strony klinicznej w pełni uzasadnione — tłumaczy prof. Tomasz Hryniewiecki.

Kiedy potrzebna jest diagnostyka OZW w trybie natychmiastowym?

Rekomendacje obejmujące diagnostykę, procedury leczenia inwazyjnego czy farmakoterapię ostrych zespołów wieńcowych w większości pozostały bez zmian w stosunku do poprzednich wytycznych.

– W nowych wytycznych różni się czas wykonania diagnostyki inwazyjnej, czyli koronarografii, w zależności od postaci OZW. W przypadku uniesienia odcinka ST należy ją wykonać w trybie natychmiastowym. Gdy zawał przebiega bez uniesienia odcinka ST, ale mamy do czynienia z pacjentem bardzo wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego należy ją wykonać w ciągu pierwszych 24 godzin (wczesna strategia inwazyjna). Mniej pilne wskazania do koronarografii dotyczą pozostałych chorych z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia odcinka ST, u których należy ją wykonać po prostu w trakcie hospitalizacji — wskazuje ekspert.

Po ostrej fazie, postępowanie w OZW z uniesieniem odcinka ST i bez uniesienia odcinka ST jest takie samo. Nowości dotyczą m.in. leczenia przeciwpłytkowego i hipolipemizującego, terapii choroby wielonaczyniowej i w przypadku chorób współistniejących (np. nowotworów), a także powikłań ostrych zespołów wieńcowych.

– Publikacje wskazują, że grupa pacjentów onkologicznych z OZW jest wciąż leczona mało radykalnie i niezbyt inwazyjnie. Tymczasem odstąpienie od leczenia inwazyjnego jest uzasadnione tylko w przypadku, gdy pacjent ma przewidywaną długość przeżycia poniżej 6 miesięcy, lub przy wysokim ryzyku krwotocznym. W pozostałych przypadkach chorzy z nowotworem powinni być leczeni tak samo jak inne grupy pacjentów. To istotna zmiana w nowych wytycznych — akcentuje kardiolog.

Ważne są edukacja i rehabilitacja kardiologiczna

Rekomendacje kładą też nacisk, by różne formy leczenia, zarówno inwazyjnego, jak i nieinwazyjnego, były omawiane z chorym, a ostateczne decyzje były podejmowane wspólnie po przedstawieniu korzyści i ryzyka poszczególnych procedur oraz postępowań alternatywnych.

– W tym zakresie potrzebne są jednak materiały edukacyjne dla chorych. W Polsce przygotowujemy je w ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia — podkreśla rozmówca, a jednocześnie pełnomocnik ministra zdrowia ds. tego projektu.

Ważnym elementem nowych rekomendacji jest również rehabilitacja pacjentów, która — zgodnie z zaleceniami — powinna być zaproponowana wszystkim chorym z ostrymi zespołami wieńcowymi.

– W Polsce program KOS-zawał, który obejmuje kompleksową opiekę nad chorymi, przewiduje rehabilitację dla każdego po przebytym zawale mięśnia sercowego. Chciałbym, aby od 1 stycznia 2024 r. wszyscy pacjenci z OZW w Polsce mieli zaproponowaną rehabilitację kardiologiczną. Intensywnie o to zabiegam. W wytycznych podkreśla się również rolę profilaktyki, która obejmuje przede wszystkim modyfikację stylu życia — mówi prof. Hryniewiecki.

ZOBACZ TAKŻE: Nadciśnienie tętnicze - nowe wytyczne ESH wprowadzają 22 nowości