Wyrok TK w sprawie Apteki dla Aptekarza. Komentarz prawnika

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 18 września 2024 roku w sprawie K 15/23 uznał art. 2 i art. 12 ustawy z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1859) za niezgodne z art. 118 ust. 1 i 3 oraz art. 119 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją zmienionych w ubiegłym roku przepisów Prawa farmaceutycznego ograniczających możliwości koncentracji na rynku aptek, a więc tak zwanej nowelizacji ADA (Apteka dla Aptekarza) 2.0.

Podstawy wyroku TK

Podstawą uznania przepisów nowelizujących Prawo farmaceutyczne za niezgodne z Konstytucją był nieprawidłowości dotyczące przebiegu procesu legislacyjnego przy uchwalaniu tych zmian. Przepisy te zostały bowiem dodane już w Sejmie, podczas pierwszego czytania, do projektu ustawy dotyczącej zagadnień niezwiązanych z przedmiotem nowelizacji Prawa farmaceutycznego (czyli gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeń eksportowych). Z tego powodu przepisy określane jako ADA 2.0 nie były poddane konsultacjom publicznym przed ich wniesieniem do Sejmu, a także (w ocenie Trybunału Konstytucyjnego) sposób ich przyjęcia naruszał przepisy Konstytucji dotyczące procedury legislacyjnej. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ta „wrzutka legislacyjna” stanowiła w tym wypadku nową inicjatywę ustawodawczą, a jej autorzy nie przedstawili (wbrew art. 118 ust. 3 Konstytucji) oceny skutków finansowych wykonania ustawy. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku nie uwzględnił zarzutów merytorycznych, dotyczących zakwestionowanych zmian w Prawie farmaceutycznym, które również były ujęte w skardze konstytucyjnej wniesionej przez Prezydenta RP (w ramach tzw. kontroli następczej uchwalonej ustawy). Postępowanie w tym zakresie zostało bowiem umorzone.

Czy AdA 2.0 przestanie obowiązywać?

Wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku uznającego nowelizację Prawa farmaceutycznego za niezgodną z Konstytucją co do zasady powinno oznaczać, że przepisy te stracą moc; nie jest jednak jasne, czy faktycznie – i kiedy – tak się stanie. Wyrok nie został bowiem jeszcze opublikowany, co może wynikać z faktu, że w składzie orzekającym zasiadał sędzia wybrany w skład sędziów Trybunału Konstytucyjnego z naruszeniem prawa, jak wynika z uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 6 marca 2024r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015 – 2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego.

W uchwale przyjęto m.in., że „W konsekwencji Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje, że Mariusz Muszyński, Justyn Piskorski i Jarosław Wyrembak nie są sędziami Trybunału Konstytucyjnego”, a liczne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są dotknięte wadą prawną m.in. dlatego, że „Mariusz Muszyński, Justyn Piskorski i Jarosław Wyrembak (a wcześniej Henryk Cioch oraz Lech Morawski) brali udział w działalności orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego, uczestnicząc w wydaniu rozstrzygnięć w składach jednoosobowych i wieloosobowych”. Jeden ze wskazanych w uchwale Sejmu sędziów uczestniczył w wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zmian w Prawie farmaceutycznym nazywanych ADA 2.0, co oznacza, że także ten wyrok należy uznać za dotknięty wadą prawną.

Adw. Katarzyna Czyżewska

Czyżewscy kancelaria adwokacka

PRZECZYTAJ TAKŻE: NIA o wyroku ws. AdA: TK orzekł jedynie, że tryb dokonania zmian w ustawie był niezgodny z konstytucją