Kolejne zarzuty NIK w związku z organizacją szpitala tymczasowego, tym razem w Opolu

Przed dwoma tygodniami Najwyższa Izba Kontroli przedstawiła wyniki trzech raportów z kontroli przeprowadzonych w czasie pandemii. Izba alarmowała między innymi, że doszło do marnotrawienia pieniędzy nie tylko w związku z zakupami respiratorów, ale i organizacją szpitali tymczasowych. Izba wytknęła, że szpitale tymczasowe dla chorych na COVID-19 tworzone były w Polsce na niespotykaną w Europie skalę. W ocenie kontrolerów powstawały bez żadnego planu, analizy danych o sytuacji epidemicznej i dostępności kadr medycznych, a także bez kalkulacji kosztów. W efekcie od marca 2020 r. do kwietnia 2022 r. koszty utrzymania gotowości do udzielania świadczeń pacjentom z COVID-19 we wszystkich przystosowanych do tego szpitalach wyniosły ok. 7 mld zł, podczas gdy w tym samym okresie, na faktyczne leczenie pacjentów zakażonych wirusem SARS-COV2 państwo wydało niecałe 5 mld zł. W efekcie kontroli NIK złożyła 9 zawiadomień do prokuratury ws. nieprawidłowości w zarządzaniu pandemią COVID-19.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Raport NIK: decyzje rządu w pandemii chaotyczne, zmarnowano setki milionów złotych

NIK wykazała poważne nieprawidłowości w organizacji szpitala tymczasowego w Opolu

29 września NIK przedstawiła wyniki kolejnej kontroli przeprowadzonej przez Delegaturę w Opolu, która zbadała, jak wojewoda opolski wywiązał się z kierowania zadaniami związanymi z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w tym z utworzenia Szpitala Tymczasowego, przekształcania szpitali w szpitale jednoimienne zakaźne, tworzenia izolatoriów i dysponowania środkami Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Przedmiotem kontroli była też organizacja i funkcjonowanie Szpitala Tymczasowego przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu oraz to, jak Szpital Wojewódzki prowadził izolatoria.

Za realizację zadań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 na terenie województwa opolskiego odpowiadał wojewoda opolski. W całym okresie objętym kontrolą wydatki na ten cel wyniosły 416 mln zł, z czego 290 mln zł w 2020 r., 119 mln zł w 2021 r. i 7 mln do końca maja 2022 r. W szczególności wojewoda odpowiadał za zorganizowanie szpitala tymczasowego w Opolu. Koszty utworzenia i jego funkcjonowania wyniosły 46,7 mln zł. Szpital od 27 grudnia 2020 r. do 31 marca 2022 r. przyjął 2 338 pacjentów, z których zmarło 758.

Z raportu wynika, że działania wojewody związane z utworzeniem szpitala tymczasowego obarczone były poważnymi nieprawidłowościami. Wojewoda nie zapewnił rzetelnej weryfikacji oferty cenowej dotyczącej adaptacji budynku Centrum Wystawienniczo-Kongresowego w Opolu do potrzeb szpitala. Biegły powołany przez NIK oszacował, że poniesiono na ten cel wydatki o prawie 2,7 mln zł wyższe od wartości rynkowej zrealizowanych robót. Zdaniem NIK, koszt 11,81 miliona złotych poniesiony na wykonanie prac adaptacyjnych był zawyżony, zważywszy że bazą do utworzenia szpitala tymczasowego był istniejący nowoczesny obiekt CWK oddany do użytku w 2014 r. i wyposażony we wszystkie przyłącza, systemy i instalacje, z wyjątkiem instalacji gazów medycznych.

Jak czytamy w raporcie, roboty budowlane przy adaptacji CWK na szpital tymczasowy przeprowadzono w warunkach samowoli budowlanej – tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę i z naruszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a niektóre roboty budowlane wykonano niezgodnie z wymogami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej.

Nieuprawniony zakup urządzenia do cięcia i pakowania blistrów leków za prawie 870 tys. zł

Na potrzeby szpitala tymczasowego nabywano wyposażenie niezbędne do jego funkcjonowania. Wyjątkiem było urządzenie do automatycznego cięcia i przepakowywania blistrów leków za kwotę 868 660 zł.

Na wniosek Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Opolu – tj. jednostki prowadzącej szpital tymczasowy – wojewoda kupił system automatycznego pakowania leków wraz z konfiguracją Blispack. System taki w dużych szpitalach przysparza oszczędności w gospodarowaniu lekami w dłuższej perspektywie. Leki pocięte i zapakowane w blistry zachowują bowiem przydatność leków w opakowaniach oryginalnych. Nie muszą być wyrzucane, tak jak leki wyjęte z opakowania, po tym gdy nie zostaną bezpośrednio zużyte.

Zdaniem NIK zakup tego systemu dla szpitala tymczasowego był jednak nieuprawniony - stosownie do decyzji ministra zdrowia, wydatki z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 w tym przypadku mogły dotyczyć wyłącznie sprzętu i wyposażenia niezbędnego do funkcjonowania szpitala tymczasowego. W ocenie NIK zakup urządzenia do automatycznego cięcia i przepakowywania blistrów leków nie spełniał tego wymogu. Do żadnego z 20 innych szpitali tymczasowych w kraju – w tym znacznie większych – nie zakupiono takiego urządzenia. Uniwersytecki Szpitali Kliniczny w Opolu, w swojej macierzystej placówce, także nie korzystał z takiego urządzenia, mimo że liczba jego pacjentów ponaddwukrotnie przewyższała liczbę łóżek w szpitalu tymczasowym.

Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła również nieprawidłowości w prowadzeniu szpitala tymczasowego przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu. Jednym z zaniedbań było niezapewnienie przez kilkadziesiąt dni ubezpieczenia sprzętu przekazanego na wyposażenie szpitala m.in. przez wojewodę opolskiego. Dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego wypełnił ten obowiązek z opóźnieniem, a wojewoda nie wyegzekwował terminowego ubezpieczenia sprzętu. Wartość samego tomografu komputerowego to 2,8 miliona złotych.

Stracone pieniądze wydane na izolatoria

Kontrola NIK objęła także zapewnienie izolatoriów dla osób niekwalifikujących się lub nieposiadających warunków do izolacji domowej, za co odpowiadał wojewoda. W trakcie całego okresu funkcjonowania izolatoriów na terenie województwa opolskiego z opieki w nich skorzystało 559 pacjentów. Łączny koszt wyniósł 2,3 miliona złotych, w tym 0,6 miliona zł za opiekę nad pacjentami i 1,7 miliona zł za utrzymywanie miejsc w gotowości.

NIK przyznaje, że utrzymywanie nadwyżki miejsc w 13 izolatoriach utworzonych przez wojewodę opolskiego nad liczbą miejsc wykorzystywanych – co do zasady – było uzasadnione koniecznością zagwarantowania dostępności do świadczeń, jednak, w ocenie Izby, stopień wykorzystania miejsc nie uzasadniał utrzymywania ich liczby na tak wysokim poziomie. Wojewoda zaniechał rzetelnego monitorowania wykorzystania miejsc w izolatoriach i dostosowywania ich liczby do faktycznego zapotrzebowania. W rezultacie, w gotowości utrzymywanych było znacznie więcej miejsc w stosunku do potrzeb. W okresie od kwietnia 2020 r. do marca 2022 r. wykorzystano jedynie 6,7% miejsc udostępnionych w izolatoriach.

Rażącym tego skutkiem było zapłacenie 530 tys. zł przedsiębiorcy za utrzymywanie w gotowości izolatorium w hotelu DeSilva w Opolu, pomimo że nigdy nie przyjęto do niego ani jednego pacjenta. W tym samym okresie wykorzystanie miejsc w izolatorium w hotelu Mercure – należącym zresztą do tego samego przedsiębiorcy – nie przekroczyło nigdy 20%.

Zdaniem NIK, izolatoria ogólnie okazały się nieskutecznym rozwiązaniem w walce z COVID-19. Zapotrzebowanie na opiekę izolatoryjną było znikome w odniesieniu do liczby przygotowanych miejsc. Co do przyczyn można tylko spekulować. Pacjenci ze względów psychologicznych preferowali odbywanie izolacji w warunkach domowych – nie zważając przy tym na zagrożenie dla domowników. Lekarze niechętnie kierowali pacjentów do izolatoriów, być może z powodu braku rozeznania i zaufania do tej pośredniej formy opieki pomiędzy leczeniem domowym a szpitalnym, czemu sprzyjać mogła też niejednoznaczność wskazań do objęcia opieką izolatoryjną.

Finansowe rezultaty kontroli w Opolu

Finansowe rezultaty kontroli wyniosły łącznie 4 156 800 zł, w tym:

• 4 087 860 zł kwoty wydatkowane z naruszeniem zasad należytego zarządzania finansami,
• 61 500 zł sprawozdawcze skutki nieprawidłowości,
• 6 480 zł uszczuplenie środków lub aktywów,
• 960 zł kwoty nienależnie uzyskane.

NIK zawiadamia prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa przez byłego wojewodę opolskiego

W wyniku kontroli do prokuratury skierowano zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez byłego wojewodę opolskiego polegającego na wyrządzeniu Skarbowi Państwa szkody majątkowej w wielkich rozmiarach poprzez niedopełnienie obowiązków związanych z ustaleniem wynagrodzenia wykonawcy za wykonanie robót adaptacyjnych CWK na szpital tymczasowy oraz dostosowaniem liczby miejsc w izolatoriach do faktycznego zapotrzebowania.

Wnioski NIK po kontroli

NIK wnosi do wojewody opolskiego o:

• zapewnienie rzetelnej weryfikacji ofert przedkładanych przez wykonawców, w ramach postępowań o udzielenie zamówień, prowadzonych w warunkach ograniczonej konkurencyjności,
• staranną analizę obowiązujących regulacji ustawy Prawo budowlane na etapie kierowania dokumentacji do organów administracji architektoniczno-budowlanej,
• dokładanie szczególnej staranności przy realizacji nowych rozwiązań wprowadzonych przepisami tzw. specustaw, w szczególności wprowadzenie obowiązkowej weryfikacji wydawanych decyzji przez służby wojewody.

Do dyrektora generalnego Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego o:

• podjęcie działań organizacyjnych zmierzających do ograniczenia ryzyka braku zapewnienia pracownikom wymaganego nieprzerwanego odpoczynku dobowego,
• zwiększenie nadzoru nad prawidłowością realizacji obowiązków dotyczących ewidencjonowania czasu pracy.