MZ: mamy wzrost finansowania psychiatrii, problemem pozostają kadry

• 12 kwietnia sejmowa Komisja Zdrowia wysłuchała informacji przedstawicieli MEiN i MZ na temat opieki psychologiczno-psychiatrycznej nad dziećmi, młodzieżą i osobami dorosłymi w Polsce.
• Wiceminister zdrowia Waldemar Kraska przekazał, że finansowanie psychiatrii dla dorosłych od 2015 r. wzrosło o 286 proc. Jeśli chodzi o psychiatrię dziecięcą, wzrost ten od 2019 r. to ponad 407 proc.
• Wiceszef MZ przyznał, że ochrona zdrowia psychicznego pozostaje dużym wyzwaniem dla systemu ochrony zdrowia, tym bardziej, że wciąż mierzymy się ze wzrostem zaburzeń psychicznych zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych.
• W ocenie MZ obecnie ograniczona dostępność do opieki psychiatrycznej wynika z braków kadrowych, a nie finansowych.

Ostatnia dekada przyniosła drastyczny wzrost liczby Polaków cierpiących na choroby związane z psychiką. Problem w bardzo dużym stopniu dotyczy także dzieci. Wiceminister zdrowia Waldemar Kraska na środowym posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia zaznaczał, że istotnie na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego Polaków wpływ miała pandemia COVID-19 oraz tocząca się wojna w Ukrainie.

Ważne! Powodem aż 10 proc. wystawianych zwolnień lekarskich w 2022 r. były zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. Statystycznie co czwarta osoba w kraju miała lub będzie mieć problemy ze zdrowiem psychicznym.

Kraska przypomniał, że resort wdraża etapowo reformę systemu opieki dla dzieci i młodzieży. Zaznaczył, że niezbędne tu są także działania profilaktyczne. - W to wpisuje się Narodowy Program Zdrowia na lata 2021-2025, w którym wskazano 10 zadań do realizacji, w tym zapobieganie zachowaniom samobójczym - powiedział wiceminister..

Dodał, że finansowanie psychiatrii dla dorosłych od 2015 r. wzrosło o 286 proc. Jeśli chodzi o psychiatrię dziecięcą wzrost ten od 2019 r. to ponad 407 proc.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Profilaktyka zachowań samobójczych: co już się udało, co zostało do zrobienia?

MZ: mamy wzrost finansowania, problemem pozostają kadry

Dariusz Poznański, dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego w resorcie zdrowia, odnosząc się do wzrostu finansowania tego obszaru, przekazał, że w 2015 r. środki na opiekę psychiatryczną wynosiły 2,4 mld zł, a obecnie jest to niemal 7 mld zł. - Takiego dużego wzrostu na opiekę medyczną w tym zakresie nie było od wielu lat. To zwiększenie jest czterokrotne z 250 mln zł na ponad miliard w ciągu pięciu lat - przekonywał Poznański. Dodał, że wciąż barierą jest kwestia dostępności do opieki psychiatrycznej, ale ta wynika z braków kadrowych, a nie finansowych.

Jak podkreślił, w ciągu 10 lat wzrosła liczba psychiatrów dla dorosłych z 3,5 tys. do 4,2 tys. - Jeśli chodzi o psychiatrów dzieci i młodzieży, wzrost jest z 345 lekarzy do 555 - podał przedstawiciel resortu zdrowia.

Jak mówił dyrektor Poznański, najważniejszą zmianą w kwestii opieki psychiatrycznej dla osób dorosłych jest pilotaż centrów zdrowia psychicznego. Obecnie procedowane jest rozporządzenie, które jeszcze w tym roku w istotny sposób ma zwiększyć listę takich podmiotów. - Ponad 50 proc. dorosłej populacji po podpisaniu tego rozporządzenia będzie miało szanse na objęcie opieką centrum zdrowia psychicznego - przekazał.

Ponad 550 tys. dzieci i młodzieży cierpi na zaburzenia psychiczne

Marzena Machałek, wiceminister edukacji i nauki, z kolei zwróciła uwagę, że według badań EZOP 16 proc. dzieci do 6. roku życia ujawnia zaburzenia rozwojowe. - Ponad 550 tys. dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 17 lat cierpi na zaburzenia psychiczne. Ponad jedna trzecia dzieci otrzymuje wsparcie psychologiczno-pedagogiczne w szkołach - wskazała wiceminister.

Dodała, że według danych NIK, 9 proc. dzieci w różnych grupach wiekowych cierpi na zaburzenia psychiczne o nasileniu, które wymaga fachowej pomocy psychiatrycznej i psychologicznej. Jak podkreśliła, 4-5 proc. to dzieci, u których są wydane orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Poinformowała, że w subwencji oświatowej na 64 mld - 13 mld jest skierowanych dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. - Łącznie, biorąc pod uwagę psychologów, pedagogów i wsparcie psychologiczno-pedagogiczne, to jest 18 mld zł. To są ogromne środki. W tym mieści się coś, co zrealizowaliśmy po raz pierwszy w historii edukacji - określiliśmy standardy zatrudnienia specjalistów w polskich przedszkolach i szkołach - zaznaczyła Machałek.

Przybywa specjalistów w placówkach oświatowych

Wiceszefowa MEiN przypomniała, że od 1 września 2022 r. ponad pół miliarda zł trafiło do szkół i przedszkoli na zatrudnienie specjalistów. Dzięki temu obecnie mamy wzrost z 22 tys. na 42 tys. zatrudnionych specjalistów w szkołach i przedszkolach. - Szczególną uwagę zwróciliśmy na przedszkola, bo gdy tam zniwelujemy te zaburzenia rozwojowe, jest szansa, że później te potrzeby będą mniejsze - przekonywała i dodała, że od przyszłego roku, według szacunków jej resortu, w placówkach oświatowych będzie 53 tys. specjalistów (psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów, neurologopedów).

Jakie jest zadanie specjalistów w tych placówkach? Jak tłumaczyła Machałek, mają oni wychwycić problemy rozwojowe na możliwie wczesnym etapie, a następnie pomóc dziecku, tak by te się nie utrwalały i nie pogłębiały. Wiceminister przyznała, że ostatnie dwa lata przyniosły też duży wzrost zachowań suicydalnych.

Przypomnijmy. 2031 - tyle prób samobójczych dzieci i młodzieży odnotowano w 2022 roku. W stosunku do danych z roku 2020 to wzrost o 150 procent.

Machałek przekonywała, że ten skokowy wzrost ma związek z przemocą, jaka szerzy się w internecie, oraz presj, jakiej ulegają nastolatkowie i dzieci, którzy nieustannie korzystają z mediów społecznościowych. W tym samym tonie wypowiadał się poseł Tomasz Latos, przewodniczący Komisji Zdrowia, który wskazywał, że presji płynącej z social mediów nie wytrzymują nawet dorośli. - Tutaj my, dorośli, musimy się zastanowić, co możemy zrobić więcej w tym zakresie, by temu zjawisku przeciwdziałać. By potem nie było potrzeby podwajania łóżek psychiatrycznych - komentował.

Uczestniczący w spotkaniu eksperci podkreślali, że żadna reforma opieki psychiatrycznej nie rozwiąże problemu zdrowia psychicznego młodych Polaków. Prof. Janusz Heitzman z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie zaznaczył, że odpowiedzialność za zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży nie jest resortowa. - To jest odpowiedzialność społeczna. Dlatego potrzebujemy profilaktyki kierowanej do środowiska. Dziś za próby samobójcze w najmłodszej populacji odpowiada przemoc rówieśnicza, to co dzieje się w domach. Potrzebujemy edukacji rodziców w kwestii rozmowy ze swoimi dziećmi oraz umiejętności dostrzegania pierwszych niepokojących sygnałów, że z dzieckiem dzieje się coś złego - podsumował.

Posłowie i posłanki w dyskusji zwracali też uwagę na potrzebę większej podmiotowości dziecka w procesach sądowych oraz na problemy uczniów ze sprostaniem wymogom edukacyjnym.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Dramatyczne dane o próbach samobójczych polskich dzieci. Jest petycja do MEiN i MZ