Alkohol a zdrowie - wpływ alkoholu na organizm człowieka

“Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders” został opublikowany w czerwcu 2024 r. i zawiera “kompleksową aktualizację opartą na danych z 2019 r. na temat wpływu używania alkoholu i narkotyków na zdrowie publiczne oraz sytuacji związanej ze spożyciem alkoholu i leczeniem zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych na całym świecie”.

Zgony spowodowane alkoholem

W raporcie podkreślono, że “pomimo pewnego spadku współczynnika zgonów spowodowanych alkoholem od 2010 r., ogólna liczba zgonów spowodowanych spożyciem alkoholu pozostaje niedopuszczalnie wysoka i w 2019 r. wyniosła 2,6 mln zgonów rocznie, co stanowi 4,7 proc. wszystkich zgonów, [...] z czego 2 mln zgonów odnotowano wśród mężczyzn”.

Szacuje się, że spośród wszystkich zgonów związanych z alkoholem w 2019 r., 1,6 mln zgonów było spowodowanych chorobami niezakaźnymi, w tym 474 000 zgonów z powodu chorób układu krążenia i 401 000 z powodu raka*.

Około 724 000 zgonów było spowodowanych obrażeniami, takimi jak wypadki drogowe, samookaleczenia i przemoc interpersonalna. Kolejne 284 000 zgonów było związanych z chorobami zakaźnymi. Na przykład wykazano, że spożycie alkoholu zwiększa ryzyko transmisji HIV w wyniku zwiększonego ryzyka niezabezpieczonego seksu oraz zwiększa ryzyko zakażenia gruźlicą i śmiertelności z jej powodu poprzez tłumienie szerokiego zakresu odpowiedzi immunologicznych*.

Alkohol - skład. Jakie szkodliwe związki zawiera alkohol?

Autorzy raportu podkreślają, że spożycie alkoholu ma znaczący negatywny wpływ na zdrowie populacji ze względu na swoje psychoaktywne, toksyczne i uzależniające właściwości. Skutki zdrowotne spożycia alkoholu są głównie spowodowane etanolem zawartym w napojach alkoholowych.

Etanol wpływa negatywnie na organizm na trzy sposoby:

• toksyczne działanie na narządy i tkanki;
• zatrucie spowodowane przez właściwości psychoaktywne alkoholu, prowadzące do upośledzenia koordynacji fizycznej, świadomości, funkcji poznawczych, percepcji, afektu lub zachowania;
• uzależnienie, w wyniku którego pijący mają upośledzoną samokontrolę nad swoim zachowaniem związanym z piciem.

Inne związki zawarte w napojach alkoholowych, które wpływają na zdrowie, to aldehyd octowy, metanol, karbaminian etylu, metale ciężkie (w tym miedź, żelazo, mangan, nikiel, cyna i cynk).

Zdrowotne skutki nadużywania alkoholu

Jak czytamy w raporcie, spożycie alkoholu jest powiązane przyczynowo z ponad 200 schorzeniami, w tym: chorobami zakaźnymi, nowotworami złośliwymi, zaburzeniami psychicznymi i behawioralnymi, zaburzeniami neurologicznymi, chorobami układu krążenia, chorobami przewodu pokarmowego i urazami.

Poniżej wymieniamy kategorie chorób i urazów, które udowodniono jako przyczynowo związane z używaniem alkoholu.

Poniżej lista schorzeń związanych przyczynowo z alkoholem za 11. rewizją Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD), a większość z nich należy do grupy zaburzeń psychicznych, behawioralnych i neurologicznych.

Stany zdrowotne wg ICD-11, które w 100 proc. można przypisać spożyciu alkoholu (WHO, 2024a)

1. Zaburzenia psychiczne, behawioralne lub neurorozwojowe:

• 6C40.0 Pojedynczy epizod szkodliwego używania alkoholu
• 6C40.1 Szkodliwy wzorzec używania alkoholu
• 6C40.2 Uzależnienie od alkoholu
• 6C40.3 Zatrucie alkoholem
• 6C40.4 Zespół odstawienia alkoholu
• 6C40.5 Delirium alkoholowe
• 6C40.6 Zaburzenia psychotyczne spowodowane alkoholem
• 6C40.7 Niektóre określone zaburzenia psychiczne lub behawioralne wywołane alkoholem (w tym zaburzenia nastroju wywołane alkoholem i zaburzenia lękowe wywołane alkoholem)
• 6C40.Y Inne określone zaburzenia związane z używaniem alkoholu
• 6C40.Z Zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu, nieokreślone

Zespół alkoholowy płodu (jako część grupy schorzeń w ramach 6A0.Y Inne określone zaburzenia neurorozwojowe)

2. Choroby układu nerwowego

• 6D84.0 Otępienie spowodowane używaniem alkoholu
• 8D44.0 Polineuropatia alkoholowa
• 8D44.1 Miopatia alkoholowa
• 8D44.Y Inne określone zaburzenia neurologiczne związane z alkoholem
• 8D44.Z Zaburzenia neurologiczne związane z alkoholem, nieokreślone

3. Choroby układu krążenia

• Kardiomiopatia rozstrzeniowa spowodowana alkoholizmem

4. Choroby układu pokarmowego

• DB94.0 Alkoholowe stłuszczenie wątroby
• DB94.1 Alkoholowe zapalenie wątroby
• DB94.2 Alkoholowe zwłóknienie wątroby
• DB94.3 Alkoholowa marskość wątroby bez zapalenia wątroby
• DB94Y Inna określona alkoholowa choroba wątroby
• DB94.Z Alkoholowa choroba wątroby, nieokreślona
• DC31.1 Ostre alkoholowe zapalenie trzustki
• DC32.3 Przewlekłe alkoholowe zapalenie trzustki

5. Niektóre stany chorobowe mające swój początek w okresie okołoporodowym

• KA06.2 Stan płodu lub noworodka spowodowany piciem alkoholu przez matkę

6. Anomalie rozwojowe

• Zespół alkoholowy płodu (jako część grupy schorzeń objętych LD2F.0 Toksyczne lub związane z lekami embriofetopatie)

7. Przyczyny zewnętrzne zachorowalności lub śmiertelności

• Zatrucie alkoholowe (jako część grupy schorzeń zdrowotnych w ramach NE61 Szkodliwe działanie lub narażenie na substancje szkodliwe, głównie nielecznicze, niesklasyfikowane gdzie indziej)
• Zatrucie alkoholowe (jako część grupy schorzeń objętych PH50 Narażenie na działanie alkoholu lub szkodliwe skutki nieustalonego zamiaru oraz PD00 Umyślne samookaleczenie przez narażenie na działanie alkoholu lub szkodliwe skutki jego działania)

8. Czynniki wpływające na stan zdrowia lub kontakt ze służbą zdrowia

• QE10 Niebezpieczne spożywanie alkoholu

*Over 3 million annual deaths due to alcohol and drug use, majority among men, https://www.paho.org/en/news/25-6-2024-over-3-million-annual-deaths-due-alcohol-and-drug-use-majority-among-men

PRZECZYTAJ TAKŻE: Europejczycy piją najwięcej alkoholu na świecie. Ilu jest uzależnionych? [RAPORT]