Koniec wizyt w czasie pracy lekarzy

O planowanych ograniczeniach informowaliśmy w Pulsie Medycyny nr 15 (178) z 30 września 2008 r. ("Szlaban dla spotkań firm z lekarzami w czasie ich pracy", s. 4-5). W trakcie konsultacji społecznych ograniczenia te zostały poddane wzmożonej krytyce. Największy sprzeciw wzbudziła konieczność ustalania spotkań po godzinach pracy. Ministerstwo nie wycofało się jednak z ograniczeń dla lekarzy. Przekonywało, że mają one na celu interes pacjentów. Chodziło o zwiększenie dostępności do świadczeń finansowanych ze środków publicznych oraz ograniczenie kolejek spowodowanych m.in. odwiedzaniem lekarzy w godzinach pracy.

Definicja świadczeniodawcy

Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że stosownie do tej argumentacji ministerstwo okroiło zakres podmiotowy przepisów. Wrażenie to jest jednak mylne. Ograniczenie odwiedzin dotyczy osób uprawnionych do wystawiania recept, będących świadczeniodawcami lub zatrudnionych u świadczeniodawców, w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Osobami uprawnionymi do wystawiania recept są lekarze po stażu podyplomowym oraz felczerzy. Natomiast świadczeniodawcami są wszystkie zakłady opieki zdrowotnej i gabinety prywatne, nie tylko te, które zawarły umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Wynika to z definicji świadczeniodawcy, zamieszczonej w art. 5 pkt 41 ww. ustawy. W definicji tej nie ma mowy o tym, że świadczeniodawcą jest tylko ten podmiot, który zawarł umowę z funduszem. Za szerokim rozumieniem pojęcia świadczeniodawcy przemawia także to, że ustawa posługuje się oddzielnie pojęciem świadczeniodawcy, z którym fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Czyni to chociażby w definicji lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Ograniczenie dotyczy więc zarówno lekarzy udzielających świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i lekarzy przyjmujących prywatnie.
Poza zakładami opieki zdrowotnej i gabinetami prywatnymi pojęcie świadczeniodawcy obejmuje również państwowe jednostki budżetowe tworzone i nadzorowane przez ministrów: obrony narodowej, spraw wewnętrznych i sprawiedliwości oraz przez szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, które w swojej strukturze organizacyjnej posiadają ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Nie obejmuje natomiast innych jednostek organizacyjnych ani podmiotów gospodarczych zatrudniających lekarzy. Wynika z tego, że tylko lekarze zatrudnieni w tych innych jednostkach lub podmiotach mogą być odwiedzani przez przedstawicieli medycznych w godzinach pracy. Dotyczy to również sytuacji, w których te jednostki lub podmioty występują jako podwykonawcy świadczeniodawców. Ograniczenia nie dotyczą ponadto spotkań z dyrektorami zakładów opieki zdrowotnej lub innymi osobami zatrudnionymi w tych zakładach, niebędącymi lekarzami ani felczerami.

Problemy interpretacyjne

Nowe przepisy mogą przysporzyć wielu problemów interpretacyjnych. Mówią na przykład o odwiedzinach w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych. Wskazują więc na to, że odwiedziny odbywające się poza miejscem udzielania świadczeń są dozwolone, choćby nawet odbywały się w godzinach pracy. Ponadto mowa jest o odwiedzinach w celu reklamy produktu leczniczego, kierowanej do osób uprawnionych do wystawiania recept. W świetle Prawa farmaceutycznego odwiedzanie lekarzy przez przedstawicieli medycznych jest samo w sobie reklamą, jednakże nie jest nią udostępnienie charakterystyki produktu leczniczego. W związku z tym pojawia się wątpliwość, czy odwiedziny odbywające się wyłącznie w celu udostępnienia charakterystyki leku podlegają omawianym ograniczeniom?

Kolejny problem może dotyczyć 15-minutowej przerwy w pracy, do której ma prawo każdy pracownik zatrudniony w wymiarze ponad 6 godzin na dobę. Czy odwiedziny w czasie takiej przerwy są odwiedzinami w godzinach pracy?

Dla porządku przypomnę, że omawiane ograniczenia polegają na tym, iż odwiedziny lekarzy nie mogą utrudniać prowadzonej przez nich działalności i muszą odbywać się poza ich godzinami pracy, po uprzednim uzgodnieniu terminu spotkania. Zgodę na spotkanie uzyskuje przedstawiciel medyczny lub handlowy od kierownika zakładu opieki zdrowotnej lub ww. państwowej jednostki budżetowej, a w przypadku praktyki lekarskiej - od osoby wykonującej zawód medyczny w ramach tej praktyki.

Podstawa prawna:
1) § 13 rozporządzenia ministra zdrowia z 21 listopada 2008 r. w sprawie reklamy produktów leczniczych (Dz.U. nr 210, poz. 1327);
2) art. 5 pkt 14 i 41 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 ze zm.);
3) art. 52 ust. 2 pkt 3 i art. 52 ust. 3 pkt 6 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271);
4) art. 134 Kodeksu pracy.