Umowy na realizację recept z refundacją

Z uzasadnienia projektu ustawy refundacyjnej wynika, że apteka (a ściślej podmiot ją prowadzący) nie musi takiej umowy zawierać, ale jest do tego zobligowana, jeśli chce realizować recepty z refundacją ze środków publicznych uprawnionym do tego pacjentom (świadczeniobiorcom). Świadczenia gwarantowane ustawowo to:
leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne dostępne w aptece na receptę;
leki nieposiadające pozwolenia na dopuszczenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sprowadzane z zagranicy na warunkach i w trybie określonym w art. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r., pod warunkiem że w stosunku do tych leków wydano decyzję o objęciu refundacją;
środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego sprowadzone z zagranicy na warunkach i w trybie określonym w art. 29a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, pod warunkiem że w stosunku do tych środków wydano decyzję o objęciu refundacją.

Umowa na realizację recept jest zawierana odrębnie dla każdej apteki na czas nieokreślony i powinna zostać podpisana nie tylko przez podmiot prowadzący aptekę, lecz również przez kierownika apteki. Ramowy wzór umowy stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia ministra zdrowia z 8 grudnia 2011 r. w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept.

Co musi zawierać umowa

Podstawowe elementy umowy wymienia art. 41 ust. 2 ustawy refundacyjnej:
1) imię i nazwisko osoby będącej kierownikiem apteki;
2) wskazanie adresu prowadzenia
apteki;
3) zobowiązanie do stosowania limitów, cen oraz odpłatności i dopłat świadczeniobiorcy w wysokości określonej w aktualnym obwieszczeniu ministra zdrowia, o którym mowa w art. 37 ustawy refundacyjnej;
4) kary umowne — nakładane w razie stwierdzenia niewykonania lub nienależytego wykonania umowy na realizację recept, lecz tylko będącego następstwem okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność podmiot prowadzący aptekę;
5) warunki jej wypowiedzenia (miesięczny okres wypowiedzenia) albo rozwiązania (umowa wygasa z dniem ostatecznego uchylenia, stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki).

Na treść tej umowy składają się nie tylko prawa i obowiązki stron wynikające bezpośrednio z jej treści, lecz także prawa i obowiązki wynikające z aktualnie obowiązujących ustaw i rozporządzeń oraz z tzw. ogólnych warunków umów (OWU). Stanowią one załącznik nr 1 do rozporządzenia i zawierają postanowienia wspólne dla wszystkich podmiotów prowadzących apteki realizujące recepty refundowane ze środków publicznych na temat:
– 
odpowiedzialności stron umowy na realizację recept,
– 
szczegółowych warunków wykonywania umowy oraz
– 
zasad rozliczania refundacji, a także
– 
przesłanek możliwych do nałożenia kar umownych oraz ich wysokości.

NFZ oraz podmiot prowadzący aptekę jest związany postanowieniami tego wzorca, gdyż „precyzyjne i wyczerpujące uregulowanie w ustawach i rozporządzeniach wykonawczych warunków i sposobu refundacji oznacza, że strony tego stosunku prawnego nie mogą go korygować” (wyrok Sądu Najwyższego z 14 października 2009 r.).

Zobowiązania podmiotu 
prowadzącego aptekę

Podmiot prowadzący aptekę, który nie chce stosować przedmiotowych warunków, nie powinien zawierać umowy na realizację recept refundowanych, gdyż będzie zobowiązany realizować recepty refundowane m.in. na podstawie ogólnych warunków umów określonych przez ministra w rozporządzeniu, w tym także do stosowania:
a) limitów, cen oraz odpłatności i dopłat świadczeniobiorcy w wysokości określonej w obwieszczeniu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy refundacyjnej,
b) marż detalicznych, o których mowa w art. 7 ustawy refundacyjnej.

Zgodnie z ustawą refundacyjną, NFZ nie może odmówić zawarcia umowy na realizację recept, z zastrzeżeniem przypadków, gdy zachodzą ustawowe przeszkody, tj.:

– 
w przypadku pierwszego rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym w razie uniemożliwiania czynności kontrolnych, a także w razie niewykonania w terminie zaleceń pokontrolnych — przez okres jednego roku;

– 
w przypadku drugiego rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym z wyżej wskazanych przyczyn (wymienionych w art. 41 ust. 6 ustawy refundacyjnej) 
— przez okres trzech lat.

Niezbędne dokumenty

Do zawierania umowy nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych, umowa zawierana jest na wniosek złożony do oddziału wojewódzkiego NFZ właściwego dla adresu prowadzenia apteki. W celu zawarcia umowy na realizację recept podmiot prowadzący aptekę przedstawia w NFZ kopie zezwolenia na prowadzenie apteki oraz dokumentów uprawniających kierownika apteki do pełnienia tej funkcji; aktualną ewidencję osób zatrudnionych w aptece wraz z numerami dokumentów uprawniających do wykonywania zawodu oraz numer rachunku bankowego podmiotu prowadzącego aptekę. Umowa zawierana jest niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku.

Czynności związane z zawarciem i wykonaniem umowy na realizację recept mogą być wspierane przez nieodpłatny serwis internetowy. W umowie określany jest adres dedykowanego aptece serwisu internetowego. Po zawarciu umowy podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany do korzystania z tego serwisu oraz do aktualizacji danych związanych z wykonaniem umowy na realizację recept.

Podstawa prawna

1) rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept (Dz.U. z 2011 r., nr 271, poz. 1606);

2) art. 41 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz.U. nr 122, poz. 696);

3) wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2009 r., V CSK 103/09, LEX nr 531342.