Kontrakt z NFZ utrudnia wyjazd na urlop

Ogólne warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, czyli kontraktów zawieranych bezpośrednio z Narodowym Funduszem Zdrowia, nie przewidują żadnych szczególnych unormowań dotyczących urlopów dla lekarzy. Ustanawiają za to zasadę, że świadczeń udziela się przez cały okres obowiązywania umowy, zgodnie z określonym w umowie harmonogramem pracy oraz planem rzeczowo-finansowym. Podobnie rozporządzenie określające warunki realizacji świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej (poz), które nakazuje zapewnić dostępność tych świadczeń od poniedziałku do piątku, w godzinach od 8.00 do 18.00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, zaznacza, że udziela się ich zgodnie z harmonogramem pracy. Podstawową rolę harmonogramu potwierdza również umowa; stanowi ona, że świadczenia udzielane są zgodnie z harmonogramem.

Zapisane w harmonogramie

Harmonogram pracy, występujący obecnie pod nazwą: Harmonogram-zasoby, jest załącznikiem do umowy, w którym określa się dostępność miejsca udzielania świadczeń oraz personelu. Obok rubryk przeznaczonych na wpisanie godzin pracy w poszczególne dni tygodnia, zawiera również rubryki, w których ustala się okres obowiązywania rozkładu pracy. Odpowiednie wyznaczenie okresów obowiązywania pozwala na uwzględnienie przerwy urlopowej. Tym sposobem lekarz może zaplanować swój urlop w harmonogramie.
Oczywiście harmonogram wymaga zatwierdzenia ze strony funduszu, co w przypadku świadczeń rozliczanych stawką kapitacyjną, czyli świadczeń poz i kompleksowej ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nad pacjentami z cukrzycą lub zakażonymi wirusem HIV (KAOS), może nastręczać pewnych trudności. Z uwagi na konieczność zapewnienia ciągłej opieki nad pacjentami, którzy złożyli deklaracje wyboru do danego lekarza, fundusz może wymagać wskazania zastępcy, który przejmie obowiązki lekarza na czas urlopu.

Trudności te nie wystąpią w odniesieniu do świadczeń specjalistycznych, które są rozliczane za pomocą ceny jednostkowej jednostki rozliczeniowej (punktu). W ich przypadku konieczne będzie tylko uwzględnienie urlopu w planie rzeczowo-finansowym.

Planowana przerwa

Jeśli urlop nie zostanie uwzględniony na etapie zawierania kontraktu, to lekarz może skorzystać z procedury przewidzianej dla planowej przerwy w udzielaniu świadczeń (§ 9 ust. 2-4 Ogólnych warunków umów). Powinien wówczas powiadomić na piśmie wojewódzki oddział NFZ z wyprzedzeniem co najmniej 30 dni, wskazując przewidywany czas trwania urlopu. W przypadku świadczeń poz oraz rozliczanych ryczałtem, lekarz musi ponadto wskazać sposób zapewnienia ciągłości udzielania świadczeń w tym czasie. Dla lekarzy wykonujących kontrakt w ramach praktyk indywidualnych oznacza to zazwyczaj konieczność wskazania zastępcy.

Uwaga! O ile wyznaczenie zastępcy na etapie ustalania harmonogramu podlega negocjacji z funduszem, który teoretycznie może od tego wymogu odstąpić, o tyle wyznaczenie go w trakcie obowiązywania kontraktu jest dla lekarzy poz obligatoryjne.
Skorzystanie z przerwy wymaga pisemnej zgody dyrektora oddziału wojewódzkiego funduszu. W przypadku ambulatoryjnej opieki zdrowotnej, zarówno podstawowej, jak i specjalistycznej, zgoda powinna zostać udzielona w terminie 8 dni od dnia otrzymania powiadomienia od lekarza. Termin ten obliguje dyrektora do zajęcia stanowiska, ponieważ brak sprzeciwu w powyższym terminie wolno potraktować jako zgodę.

Trzeba poinformować pacjentów

Dodatkowe wymogi określone zostały w odniesieniu do lekarzy poz realizujących kontrakty w ramach praktyk indywidualnych oraz zakładów opieki zdrowotnej, w których świadczenia realizowane są jednoosobowo. W myśl § 4 ust. 7 wzoru umowy w zakresie poz, na lekarzu, który zamierza zaprzestać udzielania świadczeń w związku z urlopem lub zdarzeniem losowym, ciążą następujące obowiązki:

1) zabezpieczenie pacjentom dostępu do świadczeń poprzez zagwarantowanie zastępstwa na okres nieobecności u innego świadczeniodawcy;

2) odpowiednio wczesne powiadomienie o tym pacjentów poprzez zamieszczenie ogłoszenia w miejscu udzielania świadczeń;

3) poinformowanie o tym właściwego oddziału funduszu.

Obowiązki te nie dotyczą lekarzy sprawujących opiekę specjalistyczną. W razie ich nieobecności wymagane jest tylko poinformowanie pacjentów o sposobie zorganizowania opieki w okresie urlopu. Informacja ta powinna być dostępna w miejscu udzielania świadczeń oraz w siedzibie świadczeniodawcy.

Odpowiedzialność zastępcy

Powyższych obowiązków nie należy traktować jako procedury niezależnej od tej, jaka została przewidziana dla przerwy w udzielaniu świadczeń. Wszak umowę należy wykonywać zgodnie z Ogólnymi warunkami umów. Dlatego trzeba dotrzymać terminu powiadomienia oddziału funduszu i uzyskać zgodę na urlop. Lekarze KAOS, których świadczenia rozliczane są stawką kapitacyjną, powinni ponadto powiadomić fundusz o sposobie zapewnienia ciągłości udzielania świadczeń w tym zakresie.

Na zakończenie chciałbym podkreślić szczególną wagę, jaką ma zawiadomienie funduszu o osobie (nazwie) i miejscu zamieszkania (siedzibie) zastępcy. Lekarz, który dokona takiego zawiadomienia, odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy. Za wykonywanie kontraktu odpowiada wtedy wyłącznie zastępca, zarówno wobec funduszu, jak i wobec lekarza. Jeżeli lekarz nie dokona zawiadomienia, to ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne. Ich odpowiedzialność jest wówczas solidarna.


PODSTAWA PRAWNA

1) § 9 ust. 1-4 oraz § 36 ust. 1 pkt 6 i ust. 2-5 Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej;

2) część I ust. 2 pkt 1 zał. nr 1 do rozporządzenia ministra zdrowia z 22 października 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 208, poz. 1376);

3) § 2 ust. 1, § 4 ust. 7 oraz zał. nr 1 do wzoru umowy o udzielanie świadczeń gwarantowanych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej – zał. nr 2a do zarządzenia nr 74/2010/DOZ prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 1 grudnia 2010 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna;

4) § 2 ust. 1 pkt 3, § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 zarządzenia nr 62/2009/DOZ prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 2 listopada 2009 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna;

5) art. 738 Kodeksu cywilnego.



Sankcje za wakacje bez uprzedzenia

* Jeżeli lekarz weźmie urlop bez zachowania procedury przewidzianej w Ogólnych warunkach umów z NFZ, to dyrektor oddziału wojewódzkiego funduszu może rozwiązać jego kontrakt bez wypowiedzenia. Zastosowanie tej sankcji wymaga jednak uprzedniego wezwania lekarza do usunięcia uchybień, czyli podjęcia udzielania świadczeń, w terminie co najmniej 14 dni. Bieg tego terminu zawiesza wniesienie zażalenia na czynności dyrektora. Zawieszenie trwa do czasu rozpatrzenia zażalenia przez prezesa funduszu oraz rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

* Tylko wystąpienie zagrożenia życia lub zdrowia pacjentów uprawnia do natychmiastowego rozwiązania kontraktu bez wezwania do usunięcia uchybień.