Trudniejsze unieważnianie przetargów

Znowelizowana ustawa o zamówieniach publicznych obowiązuje od 2 marca 2004 r. Jedną z jej istotnych nowości jest to, że bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający ma obowiązek podać kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. W zamyśle ustawodawcy ten nieznany w dotychczas obowiązującym stanie prawnym nakaz ma uniemożliwiać zamawiającemu arbitralne unieważnianie postępowania o udzielanie zamówienia pod pretekstem, że cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
"Do tej pory nasze przetargi oparte były na specyfikacjach, które informowały oferentów o przyjętych kryteriach. Cena, nie ukrywamy, odgrywała najistotniejszą rolę. W tej chwili dochodzi nowy element, który oznacza odkrycie kart, ale odkrycie ich w momencie, kiedy oferty są już złożone - mówi Małgorzata Zdankiewicz, dyrektor Szpitala Wolskiego w Warszawie. - Jeszcze za wcześnie, by oceniać, jak w praktyce będzie funkcjonował taki wymóg. Rozumiem, że jego istotą jest spowodowanie, by zamawiający się czymś wykazał, bo do tej pory mógł z braku środków unieważnić przetarg. Problem polega na tym, że w przypadku szpitali brak środków w odpowiednim terminie jest zjawiskiem chronicznym".
Dotychczas obowiązujące przepisy zobowiązywały szpitale, ogłaszające przetarg w trybie zamówień publicznych, do posiadania źródeł finansowania zamówienia już w chwili wszczęcia postępowania przetargowego. Dyrektorzy SP ZOZ-ów bardzo często omijali ten obowiązek, zarówno w stosunku do wykonawców, jak i dostawców sprzętu i usług. Ogłaszali przetarg, a dopiero potem szukali pieniędzy.
Wejście w życie nowego prawa o zamówieniach publicznych nie zmieniło zasad ponoszenia odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych z racji wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego bez zagwarantowanych środków na jego realizację. Otrzymaliśmy w tej sprawie obszerne wyjaśnienia z Departamentu Prawnego Urzędu Zamówień Publicznych. ,Mając na uwadze wyłącznie przepisy ustawy o zamówieniach publicznych oraz akty wykonawcze wydane na jej podstawie, a także dotychczasową praktykę udzielania zamówień publicznych, skorzystanie z możliwości wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w sytuacji, gdy zamawiający nie ma jeszcze zagwarantowanych środków na realizację zamówienia, nie jest sprzeczne z jej uregulowaniami - czytamy w stanowisku UZP. - Z naruszeniem zasad i trybu udzielania zamówienia publicznego będziemy mieli natomiast do czynienia w sytuacji zawarcia umowy na kwotę przewyższającą kwotę przeznaczoną na finansowanie zamówienia. Ustawa nakazuje bowiem w takich okolicznościach unieważnić postępowanie o zamówienie publiczne".
Prawnicy urzędu zwracają jednocześnie uwagę, iż zgodnie z ustawą o finansach publicznych, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest przekroczenie zakresu upoważnienia do zaciągnięcia zobowiązań obciążających budżet. Zakres takiego upoważnienia wyznaczony jest przede wszystkim wielkościami określonymi w planie finansowym jednostki.


Zamówienia na wyrost
Stanowisko resortu finansów w sprawie środków na realizację zamówienia:
o Jeżeli jednostka sektora finansów publicznych zaciąga zobowiązanie nie mając na ten cel przewidzianych w planie środków, stanowi to naruszenie dyscypliny finansów publicznych nawet w przypadku, gdy plan zostanie w późniejszym terminie zmieniony, a także - gdy umowa o zamówienie publiczne zostanie później dostosowana do planu finansowego. Zamawiający, będący jednostką sektora finansów publicznych w chwili zawierania umowy o zamówienie publiczne, musi mieć zagwarantowane środki na realizację zamówienia.
o Nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych samo ogłoszenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, nawet w przypadku, gdy zamawiający nie ma przeznaczonych w planie finansowym środków na jego realizację.