Testosteron ma działanie antydepresyjne

Dotychczas wiadomo było, że kobiety są dwukrotnie bardziej narażone na zaburzenia nastroju niż mężczyźni, oraz że mężczyźni cierpiący na hipogonadyzm (zbyt niskie stężenia testosteronu) częściej niż ich rówieśnicy mający poziom testosteronu w normie chorują na depresję i zaburzenia lękowe. Ponadto dowiedziono, że terapia zastępcza z użyciem testosteronu łagodzi te zaburzenia. Fizjologiczne mechanizmy odpowiedzialne za korzystny wpływ męskiego hormonu na nastrój nie zostały jednak dotychczas rozszyfrowane.

Próby ich wyjaśnienia podjęli się badacze z Uniwersytetu Stanowego Florydy w Tallahassee. Przeprowadzili oni serię doświadczeń na dorosłych samcach szczurów, którym wycięto jądra. U zwierząt tych pojawiły się zachowania odpowiadające objawom depresji u ludzi, które ustępowały, gdy gryzoniom podawano testosteron.
Naukowcy przyjrzeli się procesom zachodzącym w hipokampie szczurów, czyli strukturze mózgu odgrywającej kluczową rolę w regulacji procesów pamięciowych oraz emocji i nastroju, a także w powstawaniu depresji. Skupiono się na neurogenezie (tworzeniu nowych komórek nerwowych) oraz zmianach w aktywności genów regulujących reakcję komórek na czynniki stresujące. Okazało się, że przeciwdepresyjne właściwości testosteronu nie wiązały się z jego wpływem na pobudzanie wzrostu neuronów w hipokampie (co obserwuje się w przypadku klasycznych antydepresantów np. fluoksetyny), lecz z jego działaniem regulującym aktywność genu kinazy ERK2 w zakręcie zębatym hipokampu.

Gdy u szczurów z wyciętymi jądrami, ale otrzymujących testosteron, redukowano aktywność ERK2 w tym obszarze mózgu zwierzęta miały objawy anhedonii (nie były w stanie odczuwać przyjemności), co jest jedną z charakterystycznych cech depresji. Zdaniem autorów publikacji, sugeruje to, że właściwe funkcjonowanie genu ERK2 ma zasadnicze znaczenie dla uzyskania przeciwdepresyjnego efektu testosteronu. Naukowcy liczą, że ich odkrycie pomoże w przyszłości opracować nowe metody leczenia depresji.

Źródło: Biol. Psychiatry 2012, 71: 642-651.