Kiedy lekarz może zatrudnić drugiego lekarza

Obecnie konieczność prowadzenia działalności gospodarczej przez lekarza nie jest zdeterminowana miejscem wykonywania zawodu, lecz wystąpieniem ogólnych przesłanek uznających świadczenie usług za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z dotychczasową wykładnią prawa, jeśli lekarz chce udzielać świadczeń zdrowotnych wspólnie z innym lekarzem, to może wykonywać zawód w formie grupowej praktyki lekarskiej lub w ramach przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego, w którym wolno mu zatrudnić innego lekarza. W ramach grupowej praktyki lekarskiej mogą być udzielane świadczenia zdrowotne wyłącznie przez lekarzy będących wspólnikami albo partnerami spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej — zatrudnianie innych lekarzy zostało wyłączone (art. 18 ust. 7 ustawy o działalności leczniczej). Wyjątek stanowi możliwość zatrudnienia lekarza w praktyce indywidualnej i grupowej dla realizacji kształcenia podyplomowego — odbywania przez lekarza stażu podyplomowego, szkolenia specjalizacyjnego, szkolenia w celu uzyskania umiejętności z węższych dziedzin medycyny lub udzielania określonego świadczenia zdrowotnego.

Wątpliwości interpretacyjne

Na tle nowych regulacji ustawy o działalności leczniczej oraz znowelizowanego brzmienia art. 53 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty pojawiają się jednak wątpliwości interpretacyjne dotyczące zasadności utrzymania dotychczasowej wykładni tego przepisu jako zakazującego zatrudniania lekarza przez innego lekarza wykonującego indywidualną praktykę zawodową.

Przeciwnicy tego poglądu słusznie podnoszą, że komentowany przepis nie formułuje zakazu zatrudniania lekarzy w praktyce indywidualnej, a jedynie dopuszcza możliwość zatrudniania w takich praktykach innych osób niebędących lekarzami do wykonywania czynności pomocniczych. Argumentują, że z faktu, iż dopuszczalne jest zatrudnianie osób niebędących lekarzami nie można wysnuwać wniosku o istnieniu zakazu zatrudniania innych lekarzy.

Siedem różnych opinii

Dodatkowe zamieszanie wprowadza niefortunne uzupełnienie w tym przepisie wykazu wskazanych odmian praktyk indywidualnych, w których dopuszcza się zatrudnianie pomocników „w miejscu wezwania”. Pozostaje to w sprzeczności z wyłączeniem stosowania tej regulacji do indywidualnej praktyki lekarskiej i indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej wykonywanej wyłącznie w miejscu wezwania lub wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego.
Skalę wątpliwości obrazuje siedem opinii prawnych z różnych okręgowych izb lekarskich, które zostały opublikowane na stronie internetowej Naczelnej Izby Lekarskiej. Z każdej opinii, niezależnie od poglądu na temat dopuszczalnych okoliczności zatrudnienia lekarza przez drugiego lekarza, płynie zgodny wniosek o konieczności zmiany lub wręcz wykreślenia kontrowersyjnego przepisu.

Warunkiem wykonywania zawodu lekarza poza działalnością leczniczą, np. w ramach zatrudnienia go przez kolegę prowadzącego indywidualną praktykę zawodową, jest to, by lekarz nie prowadził wówczas działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W przypadku wykonywania zawodu w ramach stosunku pracy powyższy warunek jest spełniony, ponieważ lekarz-pracownik nie działa wówczas we własnym imieniu. Będąc zaś ekonomicznie i prawnie zależny od pracodawcy, nie ma możliwości wykreowania w ramach tego stosunku prawnego własnego przedsiębiorstwa (i własnej klienteli). Nie prowadzi zatem wówczas działalności gospodarczej, a więc także nie wykonuje działalności leczniczej.

Kłopot z umowami 
cywilnoprawnymi

W przypadku wykonywania zawodu na podstawie umowy cywilnoprawnej, jeżeli lekarz dysponuje niezbędnym zakresem swobody ekonomicznej i ma możliwość wykreowania swojego własnego przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym, jego działalność przybiera charakter działalności gospodarczej, która musi być wykonywana jako działalność lecznicza (tj. jako praktyka zawodowa albo podmiot leczniczy). Jeżeli wszakże lekarz w ramach stosunku cywilnoprawnego (wykreowanego na podstawie umowy cywilnoprawnej) nie dysponuje niezbędnym zakresem swobody ekonomicznej i nie ma możliwości wykreowania swojego własnego przedsiębiorstwa, a jego swoboda występowania na rynku jest ograniczona zakazem udzielania działalności konkurencyjnej, przy czym korzysta jedynie w tym zakresie z przedsiębiorstwa zorganizowanego i prowadzonego przez inny podmiot, to wówczas jego działalność nie jest działalnością gospodarczą, a tym samym nie jest też działalnością leczniczą.


PODSTAWA PRAWNA

1. art. 18 ust. 7 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. nr 112, poz. 654 z późn. zm.);

2. art. 53 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., 
nr 277, poz. 1634 z późn. zm.);

3. art. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., 
nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).