Szczepienie nie jest równoznaczne z obrotem szczepionką

Rozróżnienie, o którym mowa, wyprowadzam z art. 68 Prawa farmaceutycznego. Jego ust. 4 stanowi, że nie uznaje się za obrót detaliczny bezpośredniego zastosowania produktów leczniczych u pacjenta. Natomiast ust. 7 zawiera delegację dla ministra zdrowia do określenia wykazu produktów, które mogą być doraźnie dostarczane w związku z udzielanym świadczeniem zdrowotnym. W pierwszym przypadku mowa jest o „bezpośrednim zastosowaniu”, a w drugim o „doraźnym dostarczaniu”. Mamy więc do czynienia z różnymi pojęciami, które powinny być rozumiane odmiennie. Czym innym jest bowiem zaaplikowanie produktu w ramach udzielanej usługi, a czym innym – wydanie go pacjentowi do późniejszego zastosowania.

Stanowisko zajęte przez mgr farm. Janinę Pawłowską („Obrót szczepionkami nie może być prowadzony przez jednostki poz”, Puls Medycyny nr 4(225) z 9 marca br.) opiera się na pomieszaniu tych pojęć. Z zestawienia przywołanych przepisów wyciąga ona wniosek, że skoro szczepionki nie zostały wymienione w wykazie produktów, które mogą być doraźnie dostarczane, to jednostki poz nie mogą ich posiadać i sprzedawać, wykonując szczepienia. Jak gdyby ust. 4 zezwalał jednostkom poz na zakup tylko tych produktów, które zostały wymienione w wykazie wydanym na podstawie ust. 7. Tymczasem przepisy te w ogóle nie dotyczą zaopatrywania się w produkty lecznicze. Obydwa odnoszą się do obrotu na etapie zbycia. Pierwszy stanowi, że zastosowanie produktu obrotem nie jest, a drugi zezwala na obrót (dostarczanie) w ściśle ograniczonym zakresie.

Prawo farmaceutyczne nie zakazuje jednostkom poz zaopatrywania się w szczepionki, ani nie nakazuje stosowania wyłącznie tych szczepionek, które zostaną dostarczone przez pacjentów. Ograniczenia, jakie wynikają z uprawnień do zakupu w hurtowniach farmaceutycznych, nie są równoznaczne z zakazem, ponieważ zawsze pozostaje możliwość zakupu w aptece. Poza tym żadne ograniczenia nie dotyczą zakładów opieki zdrowotnej (przychodni), którym wolno zaopatrywać się w hurtowniach we wszelkie produkty lecznicze. Ograniczenia nałożone zostały jedynie na praktyki prywatne. Im wolno zakupić w hurtowni tylko te produkty, które zostały wymienione w wykazach. Pozostałe, w tym szczepionki, mogą nabywać w aptekach.

Prawo pozostawia swobodę wyboru, z której powinien korzystać przede wszystkim pacjent. Nie należy jej ograniczać, powołując się na jego dobro, a kierując się własnym interesem. W końcu szczepienia zalecane nie są obowiązkowe i decyzja o poddaniu się szczepieniu pozostaje w gestii pacjenta. Jeśli zależeć mu będzie na zastosowaniu konkretnego preparatu, to może dokonać zakupu w aptece i dostarczyć go do szczepienia. Nie powinien wówczas spotykać się z odmową, która nie wynika ze względów medycznych. Z drugiej strony nie można odmawiać mu prawa do skorzystania ze szczepionki oferowanej na miejscu. Zwłaszcza gdy koszt szczepionki zakupionej w hurtowni okazuje się niższy od jej ceny w aptece.


PODSTAWA PRAWNA

1) art. 68 ust. 1, 4 i 7 Prawa farmaceutycznego;
2) art. 19 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;
3) § 1 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ministra zdrowia z 12 grudnia 2002 r. w sprawie podmiotów uprawnionych do zakupu produktów leczniczych w hurtowni farmaceutycznej (Dz.U. nr 216, poz. 1831).