Rozliczanie zaległych podwyżek

Skoro podwyżek nie wypłacano, to nie odprowadzono od nich ani składek ubezpieczeniowych, ani też zaliczek na podatek dochodowy. Komornicy, którzy egzekwują teraz wyroki sądowe, pobierają jednorazowo z kont zakładowych całą zasądzoną kwotę. Nie mają przy tym obowiązku dokonywania odpowiednich potrąceń, więc przekazują pracownikom na konta kwoty brutto.
Jak wiadomo, obowiązek naliczania i odprowadzania składek ubezpieczeniowych od wynagrodzeń pracowników obciąża pracodawcę. Także w części finansowanej przez pracownika. Nie zmienia tego fakt jednorazowego wyegzekwowania kwoty brutto przez komornika, ponieważ wciąż mamy do czynienia z przychodem ze stosunku pracy, który rozliczyć powinien pracodawca.
Jak odzyskać składki?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych stoi na stanowisku, że składki od wyegzekwowanej kwoty ma rozliczyć i w całości opłacić SP ZOZ w miesiącu, w którym pracownik otrzymał ją od komornika. ZUS nie ma podstaw do bezpośredniego rozliczania pracowników, dlatego formę i sposób odzyskania składki w części finansowanej przez pracowników pozostawia zainteresowanym SP ZOZ-om. Wygląda na to, że nastąpiło odwrócenie ról i zwlekające dotąd z wypłatą podwyżek SP ZOZ-y, będą teraz zmuszone ubiegać się u pracowników o zwrot nadpłaty z tytułu niepotrąconych składek ubezpieczeniowych.
Jednak uwaga! Bez pisemnej zgody pracownika, pracodawca nie ma prawa dokonywania potrąceń z bieżącej pensji należności innych niż wynikające z zaliczek, kar pieniężnych albo tytułów egzekucyjnych.
Pracownik, któremu ze strony ZUS-u nie grożą z tego tytułu żadne konsekwencje, może swojej zgody odmawiać co najmniej do czasu uiszczenia składki przez pracodawcę, chyba że dojdzie do porozumienia z pracodawcą, iż składka zostanie przekazana na konto ZUS-u bezpośrednio przez pracownika. Odzyskanie tej kwoty bez zgody pracownika wymaga od SP ZOZ-u wytoczenia przeciwko pracownikowi powództwa sądowego z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i uzyskania na swoją rzecz tytułu egzekucyjnego. Dopiero na podstawie wyroku opatrzonego klauzulą wykonalności zakład będzie mógł przystąpić do egzekucji z bieżącego wynagrodzenia. Potrącenia nie będą wówczas mogły przekraczać połowy miesięcznego wynagrodzenia.
Bezpodstawne wzbogacenie
Wyniki ewentualnych sporów sądowych powinny raczej wypadać na korzyść pracodawców, nie należy jednak zapominać o treści art. 409 Kodeksu cywilnego, który stanowi: ?Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu". Z przepisu tego wynika, że sąd nie zasądzi zwrotu równowartości składek od pracownika, który wydał kwotę zaległej podwyżki, zanim pracodawca zdążył się upomnieć o rozliczenie, a wydając ją nie zdawał sobie sprawy, że takie rozliczenie powinno nastąpić.
Poza tego rodzaju szczególnymi przypadkami pracownikom bezpodstawnie odmawiającym zwrotu nadpłaty grozi dodatkowe obciążenie odsetkami od dnia wniesienia pozwu, kosztami postępowania sądowego oraz egzekucji.
Bez zaliczek na podatek dochodowy
Co do zaliczek na podatek dochodowy, to Ministerstwo Finansów uważa, iż SP ZOZ-y nie mają w tej sytuacji obowiązku pobierania zaliczek, ponieważ wypłaty dokonywały nie one, lecz komornicy. SP ZOZ-y powinny jedynie wysokość wyegzekwowanej kwoty uwzględnić w przekazywanej pracownikowi informacji PIT-11. Pracownicy na podstawie tej informacji będą mieli obowiązek samodzielnego odprowadzenia podatku w ramach rozliczenia rocznego.
Omawiane podwyżki miesięcznego wynagrodzenia o 203 zł przysługują na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy z 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1995 r. nr 1, poz. 2 ze zm.), który to przepis pod koniec zeszłego roku, pomimo upartego sprzeciwu części SP ZOZ-ów, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za zgodny z Konstytucją RP. Pisałem o tym w artykule ?Niezaprzeczalne prawo do podwyżek" w Pulsie Medycyny nr 2 (51)/2003. Jeszcze raz przypominam o podwyżkach przysługujących pracownikom SP ZOZ-ów w 2002 r. na podstawie art. 4a ust. 2 tejże ustawy, które według moich obliczeń powinny wynieść przeciętnie 110,23 zł miesięcznie.