Roszczenia w sprawie zaległych wynagrodzeń za dyżury przedawnią się w styczniu 2003 roku

Początkowo orzecznictwo sądowe nie było jednolite. Skuteczna obrona szpitali prowadziła najpierw do ograniczania okresu roszczeniowego, później do oddalania powództw tych lekarzy, którzy nie byli w stanie udowodnić faktycznego czasu wykonywania pracy na dyżurze. Teraz, po upływie blisko 3 lat, można już na podstawie orzecznictwa Sądu Najwyższego określić, za jaki okres i w jakiej wysokości roszczenia lekarzy będą uwzględniane.
Przede wszystkim roszczenia te, jako roszczenia ze stosunku pracy, podlegają (na podstawie art. 291 k.p.) krótkiemu, 3-letniemu terminowi przedawnienia. Oznacza to, że lekarze mogą liczyć na uwzględnienie swoich roszczeń jedynie do 3 lat wstecz od dnia złożenia pozwu. Roszczenia starsze zostaną oddalone, gdy pozwany szpital wniesie przeciwko nim zarzut przedawnienia. Wobec czego lekarze, którzy dotychczas nie zdecydowali się na wystąpienie na drogę sądową, z każdym dniem tracą ułamek swoich roszczeń. Z dniem 21 stycznia 2003 r. roszczenia z tego tytułu przedawnią się w całości.
Data kompletnego przedawnienia roszczeń wiąże się z datą wejścia w życie art. 32j ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, który unormował na nowo - w miejsce uchylonych przepisów - wynagrodzenia za dyżury medyczne. Początkowo przepis ten obowiązywał z mocą wsteczną od 1 października 1999 r., jednakże Trybunał Konstytucyjny orzekł, że nie może on obowiązywać przed dniem ogłoszenia go w Dzienniku Ustaw, tj. przed 21 stycznia 2000 r. Data ta kończy zatem okres, za jaki można domagać się wynagrodzenia takiego, jak za godziny nadliczbowe.
Ile pracy, ile odpoczynku
Kolejny problemem, przed jakim stanęli lekarze, był wymóg udowodnienia okresów faktycznej pracy w czasie dyżuru. Niektóre sądy wychodziły bowiem z założenia, że lekarze powinni ściśle udowodnić, ile czasu wykonywali pracę na dyżurze. W braku dowodów powództwa oddalano. Dopiero Sąd Najwyższy w wyroku z 7 sierpnia 2001 r. stwierdził, że nie należy wymagać od lekarzy ścisłego udowodnienia okresów efektywnej pracy. To sąd rozpoznający sprawę powinien ustalić okresy wykonywania pracy, stosując wszystkie możliwe i dostępne środki dowodowe. W przypadku gdy znalezienie odpowiednich dowodów będzie niemożliwe, sąd powinien rozważyć wszelkie okoliczności sprawy i na ich podstawie ocenić czas pracy. Oddalenie powództwa z powodu braku dowodów na wykonywanie pracy w czasie dyżurów jest niedopuszczalne. Z drugiej strony lekarze mogą przecież stać na stanowisku, że cały okres czuwania nad chorymi, nawet bez wykonywania doraźnych czynności, jest de facto świadczeniem pracy.


Dla lekarzy, którzy zdecydowali się walczyć ze szpitalami o swoje wynagrodzenia za dyżury, podajemy dokładne adresy publikacyjne orzecznictwa w tym zakresie:
o wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 17 maja 1999 r. (Dz. U. nr 45, poz. 458) oraz z 24 października 2000 r. (Dz. U. nr 92, poz. 1025),
o uchwała Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001 r. III ZP 30/00 (OSNAPiUS nr 23, poz. 685) i wyrok Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2001 I PKN 730/00 (omówienie: Gazeta Prawna nr 36/2002 str. 26).
Skrót OSNAPiUS oznacza Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Zbiór Urzędowy wydawany przez Wydawnictwo C. H. Beck.