Oświadczenia majątkowe dyrektorów: niejednoznaczna interpretacja przepisów

W związku z pojawiającymi się wątpliwościami, czy prawo antykorupcyjne dotyczy również szefów ZOZ-ów, Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali poprosiło o opinię prof. Jana Zimmermanna, kierownika Katedry Prawa Administracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zdaniem profesora, przepisy te nie mogą mieć zastosowania wobec kierowników zakładów opieki zdrowotnej, których podmiotem założycielskim jest organ samorządu województwa.
Składać czy nie?
"Odebraliśmy wiele sygnałów w tej sprawie od dyrektorów szpitali nie tylko wojewódzkich, ale też powiatowych i miejskich. Niepokoi to, że interpretacja przepisów jest bardzo różna, jedne samorządy domagają się tych oświadczeń, inne nie, dlatego poprosiliśmy o opinię prawną" - mówi Marek Krobicki, wiceprezydent Polskiego Stowarzyszenia Dyrektorów Szpitali.
Nowe przepisy budzą wiele kontrowersji, głównie z powodu braku precyzji. Przesłanie stosownego pisma w tej sprawie do wszystkich wojewódzkich placówek służby zdrowia w Małopolsce wzbudziło zaniepokojenie. ?Departament Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego informuje, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności ustawy z 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa oraz ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o ograniczaniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, niezbędne jest złożenie stosownych oświadczeń majątkowych przez kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, osoby zarządzające, członków organów zarządzających wojewódzkimi osobami prawnymi oraz osoby wydające decyzje administracyjne w imieniu Marszałka Województwa" - brzmi treść pisma przekazanego dyrektorom.
Profesor mówi "nie"
Na prośbę Polskiego Stowarzyszenia Dyrektorów Szpitali opinię prawną wydał prof. Jan Zimmermann. Profesor odpowiedział na dwa pytania: czy osoba pełniąca funkcję kierownika SP ZOZ-u, którego podmiotem założycielskim jest organ samorządu województwa, podlega obowiązkowi złożenia oświadczenia majątkowego, o którym mowa w art. 27 c ustawy z 5 czerwca 1998 o samorządzie (z późniejszymi zmianami) oraz czy osoba pełniąca tę funkcję podlega zakazowi prowadzenia działalności gospodarczej, wynikającemu z art. 4 pkt 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. W obu przypadkach odpowiedź jest negatywna.
Zdaniem profesora, samodzielny zakład opieki zdrowotnej utworzony przez wojewodę jest osobą prawną, a tym samym nie stanowi ?samorządowej jednostki organizacyjnej" w rozumieniu omawianego przepisu. Kierownik ZOZ-u nie może być uznany za kierownika wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej. Zgodnie z art. 35 b ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 1991 o zakładach opieki zdrowotnej, publiczny zakład opieki zdrowotnej, jeżeli jest utworzony przez jednostkę samorządu terytorialnego, prowadzony jest w formie samodzielnego zakładu, który podlega obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym i z chwilą wpisania do rejestru uzyskuje osobowość prawną. Równocześnie zakład ten nie może być określany mianem ?wojewódzkiej osoby prawnej", ponieważ zgodnie z definicją, wojewódzkimi osobami prawnymi, poza województwem, są samorządowe jednostki organizacyjne, którym ustawy przyznają wprost taki status oraz te osoby prawne, które mogą być tworzone na podstawie odrębnych ustaw wyłącznie przez województwo. Samodzielny zakład opieki zdrowotnej, nawet taki, który jest tworzony przez województwo samorządowe, nie spełnia, zdaniem profesora, tych kryteriów.
Dyrektor może prowadzić działalność gospodarczą?
Podobnie uzasadniona jest negatywna odpowiedź na pytanie, czy osoby kierujące samodzielnymi zakładami opieki zdrowotnej podlegają zakazowi prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawa wymienia wśród osób, których dotyczy ten zakaz, kierowników wojewódzkich jednostek organizacyjnych, osoby zarządzające i członków organów zarządzających wojewódzkimi osobami prawnymi oraz inne osoby wydające decyzje administracyjne w imieniu marszałka województwa.
"(...) Przepisy dotyczące składania oświadczeń majątkowych ustanawiają obowiązki dla obywateli, toteż ich interpretacja nie może mieć charakteru rozszerzającego, ale ścieśniający. W państwie prawa bowiem obowiązki powinny być określane jednoznacznie, a wszelkie wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać w sposób korzystny dla ich adresata" - podkreśla prof. Jan Zimmermann.
Urząd ma swoje racje
Profesor odniósł się jedynie do przypadku zakładów opieki zdrowotnej, dla których organem założycielskim jest organ samorządu województwa. Nie rozszerza tej interpretacji na inne samorządowe zakłady opieki zdrowotnej, podkreślając, że nie badał ich sytuacji. Ale też nie zaprzecza, że wnioski nasuwają się same.
Jednak Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego po zapoznaniu się z jego opinią nie zmienił zdania w tej sprawie. Jak nam wyjaśniono, konsekwencje niezłożenia oświadczeń są na tyle poważne, że dopóki nie zapadną jednoznaczne rozstrzygnięcia, lepiej ich wymagać. Termin złożenia oświadczeń minął z końcem kwietnia.