Jak lepiej chronić się przed roszczeniami pacjentów

Polscy pacjenci, czerpiąc wzory z krajów zachodnioeuropejskich i Ameryki Północnej, coraz śmielej będą występować przeciwko służbom medycznym, skarżąc je o słuszne bądź domniemane zaniedbania i błędy w leczeniu. W najbliższym czasie lekarzom, szczególnie tym, którzy zaczną pracować na własny rachunek, zaczną zagrażać roszczenia o wysokie kwoty odszkodowań. Jednocześnie zakładom opieki zdrowotnej może zacząć doskwierać obowiązek stawiania się ich reprezentantów w sądzie na każde wezwanie nieusatysfakcjonowanego pacjenta. Już teraz należy zastanowić się, jak przygotować się do nowych wyzwań.
Ubezpieczyciel może pomóc w sądzie
Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem tego problemu byłyby takie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC), w których zakład ubezpieczeń przejmowałby na siebie ciężar toczenia sporu z pacjentem od strony formalnoprawnej i reprezentowania interesów lekarza przed sądem. Ubezpieczenia OC dla lekarzy są już wprawdzie dostępne na rynku, lecz ich oferta nie obejmuje prowadzenia spraw ubezpieczonego przed sądem. Na przykład w rozporządzeniu ministra finansów o ogólnych warunkach obowiązkowego ubezpieczenia OC podmiotów przyjmujących zamówienie na świadczenia zdrowotne za szkody wyrządzone przy udzielaniu tych świadczeń mowa jest tylko o obowiązku pokrycia przez zakład ubezpieczeń kosztów obrony sądowej w sporze toczonym przez ubezpieczonego za zgodą zakładu oraz kosztów postępowania pojednawczego poniesionych przez ubezpieczającego, prowadzonego za zgodą zakładu. Ogólne warunki umów w ubezpieczeniach dobrowolnych, z którymi Puls Medycyny miał okazję się zapoznać, nie posuwają się dalej.
Tymczasem wydaje się, iż solidny zakład ubezpieczeń powinien być zainteresowany w przejęciu obrony ubezpieczonych w celu wyznaczenia korzystnych dla nich i dla siebie granic odpowiedzialności cywilnej.
W Niemczech lekarze zawierają ubezpieczenia w wyspecjalizowanych w sprawach medycznych firmach ubezpieczeniowych. Przekazują im skargi zgłoszone przez pacjentów z odpowiednimi wyjaśnieniami, a dalej rzecz się toczy pomiędzy adwokatami pacjenta i adwokatami firmy ubezpieczeniowej. Po konsultacjach obu stron dochodzi najczęściej do zawarcia ugody przedsądowej. Zwracamy więc uwagę na to, że ubezpieczenie OC można zawrzeć nie tylko z uwagi na kwotę odszkodowania i zakres ubezpieczenia, ale również mając na względzie przejęcie przez zakład ubezpieczeń ciężaru prowadzenia sporów sądowych z poszkodowanymi. Jeżeli jednak zakłady ubezpieczeniowe będą nastawione wyłącznie na prosty zysk, osiągany z odpowiedniego różnicowania wysokości składek ubezpieczeniowych, to nie będą zainteresowane w angażowanie się w sprawy sądowe lekarzy.
Wspólna obrona interesów
Przy braku odpowiedniej oferty na rynku ubezpieczeń można spróbować zorganizować się na własną rękę, na wzór Kanadyjskiego Towarzystwa Obrony Medycznej (Canadian Medical Protective Association - CMPA). Towarzystwo to jest utworzone i kierowane przez lekarzy. Aby stać się jego członkiem, wystarczy opłacać umiarkowane składki. Członkowie wybierają władze towarzystwa, które zatrudniają specjalistów od ubezpieczeń, finansów i prawa. CMPA działa już kilkadziesiąt lat, posiada spory majątek i reprezentując lekarzy wygrywa ponad 90 proc. spraw o odszkodowania.
W polskim prawie ubezpieczeniowym istnieje możliwość prowadzenia działalności ubezpieczeniowej w formie towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. Towarzystwo takie może obejmować grupę osób wykonujących jeden zawód i ubezpieczać ich na zasadzie wzajemności. Podstawy prawne działania towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych zostały określone w rozdziale 2 obecnie obowiązującej ustawy ubezpieczeniowej oraz w rozdziale 4 nowej ustawy z 16 lipca 2003 o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. nr 124, poz. 1151), która będzie obowiązywać od początku przyszłego roku.