Działalność gospodarcza a prawo do wcześniejszej emerytury

Pojęcie wcześniejszej emerytury nie występuje w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. To, co nazywa się powszechnie ?wcześniejszą emeryturą", przepisy tej ustawy określają jako ?wcześniejsze przejście na emeryturę" albo ?emerytura w wieku niższym". Określenia te nie wprowadzają odrębnej kategorii emerytury, a jedynie służą uregulowaniu odmiennych zasad uzyskiwania prawa do emerytury. Poza tym konsekwentnie posługują się jednolitym pojęciem emerytury bez żadnego rozróżnienia na emeryturę zwykłą i wcześniejszą. Dotyczy to także zasad zawieszania i zmniejszania świadczeń, które są takie same dla każdej emerytury.
Po tym krótkim wstępie pozostaje mi tylko powtórzyć to, o czym już kilkakrotnie zapewniałem: osiąganie przychodów z tytułu prowadzenia prywatnej praktyki lub niepublicznego ZOZ-u nie powoduje zawieszenia lub zmniejszenia emerytury bądź renty. W tej kwestii nic się nie zmieniło i pogląd ten uzyskał już wyraźne potwierdzenie nie tylko doradców podatkowych, ale i pracowników centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Przypomnę pokrótce, że zamieszanie wokół tej kwestii spowodowane było niewłaściwą praktyką niektórych oddziałów ZUS-u, wywołaną mylącym sformułowaniem przepisu art. 104 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten, mówiąc o przychodzie, jaki powoduje zawieszenie lub zmniejszenie świadczeń, nie mówi o przychodzie rzeczywistym. Odwołuje się do szczególnego pojęcia przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Tymczasem podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne dla osób prowadzących działalność pozarolniczą (do których zalicza się osoby prowadzące działalność gospodarczą, a także wykonujące wolny zawód) stanowi nie przychód, lecz zadeklarowana kwota (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Powiadamiając zatem ZUS o podjęciu działalności zarobkowej na formularzu ZUS Rw-73 (który nie uwzględnia wprowadzonych zmian) lub składając pisemne oświadczenia nie trzeba podawać przewidywanego przychodu lub dochodu, lecz wystarczy wskazać zadeklarowaną kwotę, nie niższą niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.
Kwota ta na pewno nie spowoduje zmniejszenia świadczeń, ponieważ świadczenie ulega zmniejszeniu dopiero w razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. W ten sposób deklarując jako przychód kwotę minimalną, można osiągać rzeczywisty przychód w dowolnej wysokości i prowadzić działalność bez obawy zmniejszenia lub zawieszenia świadczeń.
Chciałbym zwrócić uwagę na zmianę zasad opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, jaka nastąpiła 1 kwietnia 2003 r. Otóż podstawa wymiaru tej składki dla osób prowadzących działalność gospodarczą uległa zmianie - nie jest to już ta sama podstawa, o której wyżej była mowa, lecz zadeklarowana kwota nie niższa niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w trzecim kwartale 2003 r. włącznie z wypłatami z zysku. Ponadto składka zdrowotna uległa w tym roku podwyższeniu do 8,25 proc. podstawy, co przy zadeklarowaniu kwoty minimalnej daje 144,89 zł.

Podstawa prawna:
1) art. 104 ust. 1a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162, poz. 1118 ze zm.) w związku z art. 18 ust. 8 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.);
2) art. 23 ust. 2 i art. 199 pkt 2 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz. 391 ze zm.).