Bezpieczne przejście z renty na emeryturę

Renciści mogą nabywać uprawnienia do wcześniejszej emerytury, podobnie jak inni ubezpieczeni, w dwóch podstawowych trybach: na zasadach ogólnych bądź też z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach, tzn. w obniżonym wieku emerytalnym. W obu przypadkach konieczne jest osiągnięciu wieku 55 lat dla kobiet albo 60 lat dla mężczyzn, ponieważ tyle wynosi obniżony wiek emerytalny dla pracowników służby zdrowia. W pierwszym trybie wymagane jest legitymowanie się 20-letnim (w przypadku kobiet) albo 25-letnim (w przypadku mężczyzn) okresem składkowym i nieskładkowym oraz orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenie takie nie jest wymagane od kobiety legitymującej się 30-letnim okresem składkowym i nieskładkowym oraz od rencistów uprawnionych do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
Dodatkowym warunkiem przejścia na wcześniejszą emeryturę dla wszystkich ubezpieczonych, poza uprawnionymi do renty wypadkowej, jest posiadanie zatrudnienia pracowniczego.
Dla rencistów z tytułu niezdolności do pracy wskazany warunek ogranicza się do tego, żeby ich ostatnim tytułem do ubezpieczenia był stosunek pracy. Nie wymaga się od nich, by ponadto w okresie ostatnich 24 miesięcy ubezpieczenia pozostawali w stosunku pracy przez co najmniej 6 miesięcy. Dodatkowy warunek zatrudnienia pracowniczego spełniają niezależnie od tego ci, którzy przez cały wymagany okres składkowy i nieskładkowy podlegali ubezpieczeniu ze stosunku pracy.

Szczególne warunki lub charakter pracy

Emerytura w obniżonym wieku emerytalnym w służbie zdrowia przysługuje tym, którzy w wymaganym okresie zatrudnienia, wynoszącym 20 lat dla kobiet albo 25 lat dla mężczyzn, zatrudnieni byli przez 15 lat w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W komentarzu do przepisów emerytalnych podnosi się, że osiągnięcie wieku emerytalnego może tu nastąpić w każdym czasie, niekoniecznie w czasie zatrudnienia lub w okresie 5 lat od jego ustania. Okresy pracy wykonywane w szczególnych warunkach powinny być stwierdzone w świadectwach pracy. Zwracam uwagę, że przejście na wcześniejszą emeryturę na wyżej opisanych zasadach przysługuje osobom urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. Osoby urodzone po tej dacie, a przed 1 stycznia 1969 r., mogą skorzystać z wcześniejszej emerytury, o ile nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego, a warunki do uzyskania emerytury spełnią do końca 2007 r.

Podstawa wymiaru emerytury

Podstawą wymiaru emerytury dla rencisty z tytułu niezdolności do pracy może być podstawa wymiaru renty, przyjmowana w wysokości uwzględniającej rewaloryzację i kolejne waloryzacje w okresie po przyznaniu renty, przy ograniczeniu wskaźnika wysokości podstawy do 250 proc. Podstawę wymiaru emerytury można też ustalić na nowo. Przy zbiegu prawa do renty z prawem do emerytury wypłacane będzie tylko jedno świadczenie - wybrane przez zainteresowanego. Jeżeli nie wiadomo, które świadczenie okaże się korzystniejsze, należy zwrócić się do
ZUS-u o wypłatę świadczenia wyższego. Tylko w przypadku renty wypadkowej przysługuje uprawnienie do świadczenia półtorakrotnego, czyli renty powiększonej o połowę emerytury bądź emerytury powiększonej o połowę renty. To szczególne uprawnienie przepada w przypadku uzyskiwania dodatkowych przychodów, bez względu na ich wysokość.
W zeszłym roku zaczęły obowiązywać przepisy, zgodnie z którymi renciści z tytułu niezdolności do pracy, po osiągnięciu wieku emerytalnego, przenoszeni są na emeryturę. Wysokość tej emerytury ustala się z urzędu, na ogólnych zasadach, z tym, że osoby nie posiadające wymaganego stażu ubezpieczeniowego, nie mogą liczyć na zagwarantowanie emerytury w najniższej wysokości. Przyznanie emerytury z urzędu nie może w żadnym razie pogorszyć sytuacji finansowej rencisty, ponieważ emerytura ta nie może być niższa od pobieranej dotychczas renty.

Podstawa prawna:
1) art. 21, 24a, 27a, 29, 31, 32, 46, 54a i 95 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.),
2) § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnm charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.),
3) art. 26 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 ze zm.).