Zmiany w przepisach prawa pracy (część III)

Zwolnienia zbiorowe
Zmiany w tym zakresie mają wejść w życie najwcześniej 1 lipca 2003 r. Dotyczą ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Stosowanie jej przepisów ma być ograniczone do zakładów pracy zatrudniających co najmniej 20 pracowników. Obecnie ustawa stosowana jest do wszystkich zakładów pracy.
Wprowadza się krótsze terminy dla procedury zwolnień. Termin zawiadomienia związków zawodowych o planowanych zwolnieniach skraca się z 45 do 30 dni przed terminem dokonywania wypowiedzeń. Termin zawarcia porozumienia w sprawie zwolnień skraca się z 30 do 20 dni od dnia zawiadomienia.
Wysokość odprawy pieniężnej ma być uzależniona od zakładowego, a nie jak dotychczas od łącznego stażu pracy. Do zakładowego stażu pracy wliczać się będzie okres zatrudnienia u poprzedników prawnych obecnego pracodawcy (np. wynikający z przejścia zakładu pracy w trybie art. 231 k. p.). Przy stażu do 2 lat odprawa będzie przysługiwać w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, przy stażu 2-8 lat - w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, natomiast przy stażu powyżej 8 lat - w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Prawa do odprawy pozbawia się pracowników, którzy nabyli prawo do emerytury lub renty.
Uprawnienia związków
zawodowych
W ustawie z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych uprawnienia zakładowych organizacji związkowych utracą organizacje zrzeszające poniżej 10 członków. Zmiana ta dotknie przede wszystkim ogólnokrajowe organizacje związkowe, które dotąd mogą działać w zakładzie, utrzymując jednostki zakładowe poniżej tego limitu. Informację o liczebności organizacji trzeba będzie przedstawiać pracodawcy co kwartał.
Regułą przedstawiania wspólnie uzgodnionego stanowiska przez organizacje zakładowe objęto regulaminy nagród i premiowania. Jeżeli związki nie uzgodnią stanowiska w terminie 30 dni, to decyzje w tych sprawach podejmuje pracodawca.
Ograniczono ochronę przed wypowiedzeniem dla działaczy związkowych. Dotąd obejmuje ona wszystkich członków zarządu i komisji rewizyjnej organizacji zakładowej. Po wejściu zmian w życie liczba działaczy chronionych w organizacjach reprezentatywnych ma być ograniczona liczbą osób stanowiących kadrę kierowniczą zakładu albo liczbą zrzeszonych członków. W organizacjach niereprezentatywnych ochrona przysługiwać będzie tylko jednemu działaczowi. Dla komitetów założycielskich 6-miesięczna ochrona obejmie trzech członków. Nie zmieniona ochrona przysługiwać będzie działaczom pełniącym z wyboru funkcję w związkowych strukturach ponadzakładowych, o ile przebywać będą na urlopach bezpłatnych lub korzystać ze zwolnienia z pracy. Wprowadzone zmiany dotyczyć będą odpowiednio organizacji międzyzakładowych. Wejdą w życie najwcześniej 1 stycznia 2003 r., a w części dotyczącej ochrony działaczy związkowych - 1 lipca 2003 r.
Fundusz świadczeń
socjalnych
Wynikający z ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obowiązek tworzenia funduszu przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty pozostaje. Jednak obowiązek wypłacania świadczenia urlopowego ma być ograniczony tylko do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników, lecz mniej niż 20 w przeliczeniu na pełne etaty. Zatem pracodawcy zatrudniający mniej niż 20 pracowników zostaną zwolnieni z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek świadczeń socjalnych. Dotychczas zwolnienie z obowiązku świadczeń socjalnych oraz inne zmiany w tym zakresie mógł ustanawiać jedynie układ zbiorowy pracy. Teraz proponuje się, aby zwolnienie takie oraz inne zmiany mogły być ustanawiane - za zgodą związków zawodowych lub pracownika reprezentującego załogę - również w regulaminie wynagradzania. Podwyższony odpis podstawowy nie będzie miał już zastosowania do pracowników zatrudnionych na obszarze, na którym występują szkodliwe uciążliwości dla środowiska.
W kwestii wykorzystania środków funduszu wprowadzi się kategoryczny zakaz finansowania z funduszu zagranicznych wczasów i urlopów oraz innych form rozrywki i wypoczynku za granicą. Zmiany te wejdą w życie z początkiem przyszłego roku.

Podstawa prawna:
Ustawa z 26 lipca br. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 135, poz. 1146).