Zmiany skórne u diabetyków

Cukrzyca powoduje wiele dolegliwości skórnych, co niejednokrotnie skłania chorych do wizyty u dermatologa. Zmiany skórne mają albo bezpośredni związek z cukrzycą i są powikłaniem mikroangiopatii bądź neuropatii, albo są powikłaniem terapii insuliną. Mogą występować jednak tylko pod postacią współistniejących zakażeń.
Najczęstsze zmiany dermatologiczne towarzyszące cukrzycy to zakażenia bakteryjne i grzybicze oraz zmiany pęcherzowe. Zakażenia grzybicze wywoływane są głównie przez grzyby drożdżakowate typu Candida sp. i objawiają się m.in. jako wyprzenia drożdżakowe w okolicy pachwin, pod piersiami czy w fałdach skórnych. Częściej też niż w zdrowej populacji mamy u diabetyków do czynienia z łupieżem pstrym oraz z zakażeniem bakteryjnym o nazwie erythrasma, które w wypadku rozległych zmian i zajmowania nietypowych okolic (innych niż przestrzenie międzypalcowe stóp i pachwiny), może być wczesnym markerem nierozpoznanej cukrzycy.

Wczesne sygnały choroby

Występujące miejscowe stwardnienia skóry często wyprzedzają postawienie właściwego rozpoznania choroby. wiąd skóry to uporczywa dolegliwość, powodująca drapanie, co z kolei może prowadzić do zwiększonej zachorowalności na zakażenia ropne i powstawania takich zmian, jak czyraki, czyraki mnogie czy zapalenia mieszków włosowych. Stosunkowo często u osób chorych na cukrzycę dochodzi do rozwoju róży - choroby, która w przypadku niewyrównanej cukrzycy ma wyjątkowo niekorzystny przebieg. Choroba może nawracać, przebiegać nietypowo - pod postacią róży zgorzelinowej czy pęcherzowej, także krwotocznej, czasem prowadzić w konsekwencji do owrzodzeń i słoniowacizny.
Rumieniec cukrzycowy to również marker cukrzycy - występuje u ludzi młodych, najczęściej na czole, policzkach, dłoniach, stopach.
Charakterystyczne u cukrzyków bywa także pomarańczowe zabarwienie dłoni i stóp oraz kępki żółte powiek - płaskowyniosłe, dość miękkie guzki o zabarwieniu żółtawym, umiejscowione na powiekach - jedna z odmian kępek żółtych towarzyszących różnym odmianom hiperlipoproteinemii.
Zmiany mogą dotyczyć też paznokci, które mają brunatnobrązowe zabarwienie, z oddzielającą się płytką paznokciową.
Jeśli chodzi o zmiany polekowe, to są one najczęściej skutkiem stosowania pochodnych sulfonylomocznika, dotyczą prawie 5 proc. chorych leczonych tymi lekami. Mogą występować pod postacią zmian pokrzywkowych, osutek odropodobnych i plamisto-grudkowych. Obecnie stosowane preparaty insulinowe rzadko dają objawy alergiczne, mogą jednak powodować zaniki tkanki tłuszczowej w miejscu podania leku, czasem jałowe ropnie w miejscach wstrzyknięć.

Zmiany naczyniowe

Głównym powodem pojawiania się zmian skórnych u diabetyków są zmiany naczyniowe, czyli angiopatia cukrzycowa, która może dotyczyć większych naczyń i w tych przypadkach prowadzi do zgorzeli (gangreny), najczęściej w obrębie palców stóp. Pewne znaczenie w jej powstawaniu mają tez zmiany w nerwach obwodowych. Angiopatia dotycząca drobnych naczyń, czyli mikroangiopatia, prowadzi do rozszerzenia światła naczyń i tworzenia się mikrotętniaków, może także dochodzić do uszkodzenia ściany naczyń i powstawania zmian plamiczych. W obrębie rąk mogą występować zgrubienia i stwardnienia skóry oraz zmniejszenia ruchomości w stawach międzypaliczkowych, głównie w insulinozależnej cukrzycy typu 1. Na podudziach po stronie wyprostnej stwierdza się niekiedy brunatne plamy, będące zejściem wynaczynień i odkładania się barwnika krwi. Poza tym dochodzi do uszkodzenia włókien nerwowych, co skutkuje zwiększoną urażalnością, gdyż pacjent nie ma czucia i możliwości unikania licznych urazów.

Najważniejsze wyrównanie poziomu cukru

Każdą jednostkę chorobową leczymy zgodnie z jej etiologią. Zakażenie grzybicze i drożdżakowe leczymy za pomocą zewnętrznych preparatów przeciwgrzybiczych, dostępnych niejednokrotnie bez recepty (Lamisilat, Clotrimazol, Batrafen), osuszających zasypek, np. Tanno-Hermal lotio, Daktarin puder czy aerozol. Przy rozległych zmianach trzeba stosować leki przeciwgrzybicze doustnie, zlecone przez lekarza, na receptę. Najważniejsze jednak dla powodzenia terapii jest wyrównanie poziomu cukru.
Erythrasma, ze względu na pochodzenie choroby, leczymy lekami zewnętrznymi, ale antybiotykowymi, takimi jak preparaty z erytromycyną, np. Davercin.
Różę, czyli zakażenie paciorkowcowe, które dotyczy skóry i tkanki podskórnej, leczymy przede wszystkim antybiotykami o szerokim spektrum działania - albo doustnie, albo domięśniowo czy nawet dożylnie w warunkach szpitalnych. W przypadku róży dodatkowo koniecznie trzeba podawać leki naczyniowe, przeciwzakrzepowe, stosować unieruchomienie pacjenta, uniesienie kończyny, okłady zewnętrzne (z ichtiolu) i pamiętać, że podstawą do wyleczenia jest wyrównanie cukrzycy. Pomocy u specjalisty należy szukać wtedy, gdy zmiana skórna utrzymuje się przez dłuższy czas i nie ustępuje po podstawowej pielęgnacji, zmiany są swędzące bądź szybko się rozprzestrzeniają, występują w fałdach skórnych, w przestrzeniach międzypalcowych lub na skórze gładkiej. Róża objawia się tym, że nagle bardzo szybko dochodzi do dużego zaczerwienienia danego obszaru skóry (najczęściej podudzia), rumień jest dobrze odgraniczony, a skóra napięta i lśniąca. Chorobie zawsze towarzyszy wysoka temperatura i dreszcze. Ból i gorączka mobilizują pacjenta do pójścia do lekarza.
Istnieje zależność pomiędzy występowaniem zmian skórnych a niewyrównaną cukrzycą. Nieprawidłowe poziomy cukru we krwi sprzyjają powstawaniu zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, jak również nawrotom róży.

Intensywna pielęgnacja dermokosmetykami

Skóra osoby chorej na cukrzycę wymaga specjalnej, intensywnej pielęgnacji. Istnieją dermokosmetyki - preparaty dostępne bez recepty w aptece, spełniające niemalże funkcję leków stosowanych miejscowo, do pielęgnacji ciała, zwane emolientami. Jest to nazwa całej grupy preparatów opartych głównie na parafinie ciekłej, które zapobiegają ucieczce wody ze skóry, zostawiają na skórze "film", powstrzymujący parowanie wody, jednocześnie uzupełniając "budulec" skóry. Zapobiegają one powstawaniu suchości i zmniejszają zdecydowanie świąd. Są również pomocne w likwidowaniu i profilaktyce zakażeń bakteryjnych i grzybiczych. Nie zawierają mydła, detergentów ani substancji zapachowych drażniących. Mogą być w postaci kostki do mycia, żelu do kąpieli, balsamów, kremów do nakładania po kąpieli. Są to preparaty różnych firm, również polskich, w szerokim zakresie cenowym. Do najczęściej polecanych należą preparaty takich firm, jak Iwostin, Hermal Balneum, La Roche Posay, Avene.