Zespół napięcia przedmiesiączkowego

Charakterystyczne jest występowanie objawów w drugiej fazie cyklu płciowego (fazie lutealnej) i ustąpienie ich wraz z pojawieniem się krwawienia miesiączkowego. Objawy zespołu obejmują dolegliwości zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Do najczęstszych objawów fizycznych należą:
-bóle i zawroty głowy,
-obrzęki nóg i twarzy,
-bolesność i obrzmienie piersi,
-zaburzenia łaknienia (nadmierne lub obniżone),
-dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego - nudności i wymioty, bóle brzucha i wzdęcia, biegunki lub zaparcia,
-bóle w podbrzuszu,
-wypryski ropne na skórze.
Dość często dochodzi do zaostrzenia objawów chorób alergicznych - kataru siennego, astmy oskrzelowej, alergicznych zmian skórnych, przewlekłych chorób układu pokarmowego lub nerwowego (np. padaczki). Spośród objawów psychicznych (emocjonalnych) najczęściej zgłaszane to:
-drażliwość,
-kłótliwość,
-niepokój,
-zaburzenia koncentracji,
-nieuzasadnione i niekontrolowane ataki złości,
-uczucie ciągłego zmęczenia,
-płaczliwość,
-stany przygnębienia,
-zaburzenia snu,
-lęk.

Wszystko przez estrogeny

Przyczyny powstawania zespołu nie są do końca wyjaśnione, pod uwagę brane są zarówno zaburzenia hormonalne, czynniki psychiczne, jak i niedobory witaminowe. Uważa się, że ważną rolę w etiologii zespołu napięcia przedmiesiączkowego odgrywa względny lub bezwzględny hiperestrogenizm (nadmierna aktywność lub produkcja estrogenów) i występujący łącznie niedobór progestagenów w drugiej połowie cyklu płciowego.
Estrogeny powodują m.in. wzrost wydzielania wazopresyny i aldosteronu, które są odpowiedzialne za zatrzymywanie wody w organizmie, co prowadzi do uogólnionych obrzęków i dolegliwości z tym związanych. Zastój żylny w miednicy mniejszej i zatrzymanie płynów w macicy są odczuwane jako bóle w okolicy krzyżowej i uczucie ciężaru w podbrzuszu; puchną ręce i nogi, pojawia się świąd i wykwity skórne. Wynikiem zatrzymania płynów w ustroju jest także obrzmienie i bolesność piersi oraz nadwrażliwość brodawek sutkowych. Obrzęk jelit objawia się poczuciem pełności, rozpierania brzucha, wzdęciem, a także zaparciami lub biegunkami.
Obserwowane w tym okresie zwiększenie masy ciała o 2-4 kg ustępuje zwykle w pierwszych dniach miesiączki.

Nie lekceważyć emocji

Nie należy w żadnym razie ani bagatelizować, ani wyolbrzymiać problemu, który wydaje się mieć większe znaczenie socjologiczne niż medyczne. Objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego, nie tylko fizyczne, ale przede wszystkim emocjonalne, często prowadzą do konfliktów w pracy, w domu, powodują niezrozumienie przez najbliższych, a przez to - niższą ocenę własnej osoby.
W rozpoznaniu zespołu ważne jest dokładne zebranie wywiadu i wykluczenie przez ginekologa innych przyczyn występujących objawów. Dość często bowiem podobne dolegliwości zgłaszają kobiety po przebytych porodach, poronieniach, operacjach ginekologicznych lub z innymi organicznymi schorzeniami układu rodnego. Oprócz badania ginekologicznego konieczne może być wykonanie USG narządu rodnego, badanie cytohormonalne rozmazu z pochwy lub określenie stężenia hormonów płciowych w surowicy. Pomocna bywa również konsultacja internistyczna.
Od zespołu napięcia przedmiesiączkowego należy odróżnić dolegliwości związane z bolesnym miesiączkowaniem, które są miejscowe, występują na początku menstruacji i utrzymują się w czasie jej trwania; takim stanom często towarzyszą zaburzenia cyklu płciowego.

Najskuteczniejszy może być relaks

W zależności od nasilenia objawów i związanych z tym zaburzeń codziennego funkcjonowania, sposobów radzenia sobie w tym trudnym okresie jest wiele. Wynika to też z istnienia wielu teorii wyjaśniających przyczyny powstania tego zespołu i różnorodność objawów.
Wdaje się, iż jednym z podstawowych, choć niełatwych sposobów, jest świadomość i akceptacja pojawiających się objawów oraz próba dopasowania swojej aktywności w tym czasie do zmniejszonej wydolności. Rozmowa z najbliższymi, ich tolerancja oraz życzliwość na pewno pozwolą poczuć się wtedy lepiej.
Należy unikać nadmiernego wysiłku zarówno fizycznego, jak i umysłowego, sytuacji stresujących i konfliktowych. Z domowych sposobów warto wykorzystać inhalacje z olejków eterycznych (mięta pieprzowa, lawenda, rozmaryn), ciepłą kąpiel z dodatkiem morskiej soli lub ziół, można posłuchać relaksującej lub ulubionej muzyki. Ruch na świeżym powietrzu pozwoli pozbyć się nadmiaru wody z organizmu i poprawi nastrój.
Ważne jest też stosowanie odpowiedniej diety, m.in. rezygnacja z potraw ciężko strawnych i wzdymających (fasola, kapusta, napoje gazowane, dania smażone i pikantne). W tych dniach należy ograniczyć przyjmowanie płynów, soli i cukru, niewskazane są również alkohol i inne używki. Mocną kawę i herbatę należy ograniczyć lub zastąpić herbatkami ziołowymi. Można zażywać magnez, witaminy A, E, C i z grupy B (szczególnie B6). Nie należy dużo i zbyt długo stosować leków przeciwbólowych, które mogą jednak przynieść ulgę.

Uprzedzić dolegliwości

W sytuacjach bardzo nasilonych dolegliwości (np. znacznego wzrostu masy ciała i obrzęków) można stosować łagodne leki moczopędne (najlepiej po konsultacji z internistą).
Ponieważ wśród przyczyn rozdrażnienia emocjonalnego wymienia się zaburzenia w układach hormonalnych i neuroprzekaźnikowych, do leczenia wprowadza się także leki eliminujące te zaburzenia. Na kilka dni przed spodziewaną miesiączką można podawać progestageny w postaci czopków doodbytniczych, dopochwowych lub środków doustnych. Pomocne są także, odpowiednio dobrane pod względem składu hormonalnego, doustne środki antykoncepcyjne. Złagodzenie obrzmienia piersi można uzyskać, stosując leki hamujące wydzielanie prolaktyny lub miejscowo żele zawierające progesteron. Przeprowadzone badania kliniczne potwierdziły skuteczność stosowania leków przeciwdepresyjnych - fluoksetyny lub sertraliny w sposób ciągły lub okresowo. Substancje te, w przeciwieństwie do środków uspokajających lub przeciwlękowych, nie powodują uzależnienia.
Obecnie wiemy coraz więcej na temat przyczyn powstawania zespołu napięcia przedmiesiączkowego i zmniejszania dolegliwości, które powoduje, dlatego też należy zgłaszać się po pomoc, gdy zajdzie taka konieczność.