Zakładom opieki zdrowotnej wolno otwierać apteki

Prawo do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej posiadają osoby fizyczne, osoby prawne oraz spółki prawa handlowego niemające osobowości prawnej. Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SP ZOZ-y) są osobami prawnymi, więc należą do grupy podmiotów, którym zezwolenie na prowadzenie apteki może zostać udzielone. Muszą jednak spełnić warunki określone zarówno przez prawo farmaceutyczne, jak i przez ustawę o zakładach opieki zdrowotnej.

Zakłady opieki zdrowotnej są zespołami osób i mienia utworzonymi w celu udzielania świadczeń zdrowotnych. Wydawanie leków z apteki i inne usługi farmaceutyczne nie są świadczeniami zdrowotnymi (zob. „Niższa stawka podatku nie dla aptek", Puls Farmacji nr 18 (23) z 26 listopada 2008 roku). Wynika z tego, że zakłady opieki zdrowotnej nie są przeznaczone do prowadzenia aptek. Wyjątek stanowią apteki szpitalne, które muszą być tworzone w szpitalach posiadających ponad 150 łóżek. Są one jednak uprawnione do zaopatrywania w leki jedynie oddziałów szpitalnych, a nie ludności, tak jak apteki ogólnodostępne.

Zależy od statutu

Przepisem, który uprawnia SP ZOZ-y do tworzenia aptek ogólnodostępnych, jest art. 54 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Stanowi on, iż SP ZOZ może uzyskiwać środki finansowe z wydzielonej działalności gospodarczej innej niż udzielanie świadczeń zdrowotnych i realizacja programów zdrowotnych, jeżeli statut zakładu przewiduje prowadzenie takiej działalności. Prowadzenie apteki jest rodzajem działalności gospodarczej, więc SP ZOZ może się jej podjąć, ale pod dwoma warunkami.

Po pierwsze, musi posiadać upoważnienie do prowadzenia takiej działalności zawarte w swoim statucie. Ponieważ statut nadaje organ założycielski, oznacza to, że decyzja o utworzeniu apteki nie należy do SP ZOZ-u, lecz do ministra, wojewody, województwa, powiatu albo gminy, która go utworzyła.

Po drugie, działalność musi zostać wydzielona, co oznacza, że funkcji apteki ogólnodostępnej nie może pełnić apteka szpitalna. Apteka ogólnodostępna musi działać niezależnie od apteki szpitalnej, w oddzielnych pomieszczeniach, spełniających odrębne wymogi, i z własnym personelem. Niezależnie od tego, uruchomienie apteki wymaga dopełnienia całej procedury w celu uzyskania zezwolenia na jej prowadzenie, a nie tylko wystąpienia z wnioskiem o zgodę, jak w przypadku apteki szpitalnej.

Istotna forma prawna

Dopuszczalność utworzenia apteki ogólnodostępnej przez niepubliczny zakład opieki zdrowotnej (NZOZ) zależy od formy prawnej, w jakiej zakład został utworzony. Jeżeli zostanie mu nadana forma osoby prawnej, spółki prawa handlowego albo spółki cywilnej, to utworzenie apteki będzie dopuszczalne. Jeżeli NZOZ będzie działał w formie jednostki niesamodzielnej, to aptekę będzie mógł prowadzić jedynie podmiot, który go utworzył.

Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej nie ustala zasad gospodarki NZOZ-ów, tak jak czyni to w odniesieniu do SP ZOZ-ów. Nie wprowadza więc w stosunku do nich wyżej omówionych ograniczeń. Jednak z uwagi na to, że zakład niepubliczny jest tak samo jak zakład publiczny przeznaczony przede wszystkim do udzielania świadczeń zdrowotnych i tak samo działa na podstawie statutu, należy przyjąć, iż upoważnienie do prowadzenia apteki powinno również zostać zawarte w jego statucie. Natomiast konieczność wyodrębnienia apteki ogólnodostępnej od apteki szpitalnej będzie wynikała z wymogów zawartych w prawie farmaceutycznym.


Podstawa prawna:
1) art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3, 8, 11, 20a, 35b ust. 3 i art. 54 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 ze zm.);
2) art. 87, 99 ust. 4 oraz art. 106 ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego;
3) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 1994 r., sygn. II SA 2444/93;
4) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 1996 r., sygn. I SA 336/96.