Wynagrodzenie za urlop

Nie. Kodeks pracy ustala w art. 172 regułę, że za czas urlopu pracownikowi przysługuje takie wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Dodaje przy tym, że zmienne składniki wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. W przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy. Reguła jest więc taka, że w skład wynagrodzenia urlopowego wchodzi nie tylko stałe wynagrodzenie miesięczne, lecz wszystkie składniki wynagrodzenia, także te, których nie otrzymuje się co miesiąc.

Co mówią przepisy?

Szczegółowe zasady obliczania wynagrodzenia urlopowego zostały określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. W § 6 tego rozporządzenia wymienione zostały wszystkie wyjątki od reguły, tzn. te świadczenia, których nie uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego. Nie ma wśród nich wynagrodzenia za dyżur medyczny. Jest jedynie wynagrodzenie za czas gotowości do pracy, którego nie można utożsamiać z wynagrodzeniem za dyżur medyczny. Czas gotowości do pracy występuje w trakcie zwykłego dyżuru pracowniczego, gdy pracodawca zobowiąże pracownika do pozostawania w gotowości do wykonywania pracy w zakładzie lub w innym miejscu. Czasu gotowości nie wlicza się do czasu pracy. Przysługuje za niego czas wolny, a tylko w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego - wynagrodzenie.
Tymczasem dyżur medyczny polega na wykonywaniu czynności zawodowych przez lekarza w szpitalu. Chociaż stanowi połączenie gotowości do pracy z wykonywaniem pracy i odpoczynkiem, jest w całości wliczany do czasu pracy. Nie przysługuje za niego czas wolny, lecz wynagrodzenie obliczane jak wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Wynagrodzenie za dyżur medyczny nie jest więc wynagrodzeniem za czas gotowości do pracy. Wobec tego powinno być uwzględniane przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego. Tezę taką wyraziła również Anna Kolosa z Państwowej Inspekcji Pracy w czasopiśmie "Praca i Zabezpieczenie Społeczne" z 2001 r. nr 5 poz. 41.

Wyliczenie stawki

Po rozstrzygnięciu tej kwestii napotykamy jednak na poważne trudności związane z przepisami regulującymi obliczanie wynagrodzenia za czas urlopu. Na wynagrodzenie to składają się zmienne i stałe składniki wynagrodzenia. Składniki stałe, określone stawką miesięczną, uwzględnia się w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu. Składniki zmienne, do których należy wynagrodzenie za dyżur medyczny, należy uwzględnić w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie od 3 do 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Otrzymana suma stanowi podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego.
Zgodnie z § 9 rozporządzenia, podstawę wymiaru należy podzielić przez liczbę godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie przyjętym do podstawy wymiaru, by otrzymać stawkę wynagrodzenia za godzinę (pkt 1). Stawkę tę należy następnie przemnożyć przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w czasie urlopu w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu (pkt 2).
Wątpliwości biorą się stąd, że w ramach dyżuru nie wyróżnia się godzin wykonywania pracy, o których mowa w pkt 1, a ponadto dyżur medyczny - w świetle definicji z art. 18d ust. 1 pkt 4 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej - wykonywany jest poza normalnymi godzinami prac, o których mowa w pkt 2.

Inna wykładnia

Literalna wykładnia § 9 jest nie do przyjęcia, ponieważ wymagałaby wyodrębnienia godzin wykonywania pracy na dyżurze, a następnie nie pozwalałaby na uwzględnienie tych godzin przy mnożeniu przez stawkę godzinową. W efekcie nastąpiłoby znaczne zaniżenie wysokości wynagrodzenia urlopowego, niezgodne z przywołaną na wstępie regułą. Wobec tego uważam, iż w przypadku dyżurów medycznych należy odstąpić od literalnej wykładni.
Podstawę wymiaru proponuję dzielić przez sumę godzin wykonywania pracy oraz godzin dyżuru medycznego w okresie przyjętym do podstawy, a otrzymaną stawkę wynagrodzenia mnożyć przez sumę godzin, jakie lekarz przepracowałby w normalnym czasie pracy i na dyżurze, zgodnie z obowiązującym go rozkładem pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu. Rozwiązanie takie jest proste i zgodne z regułą, że za czas urlopu pracownikowi przysługuje takie wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował.


Podstawa prawna:
1) art. 151 (5) i 172 Kodeksu pracy;
2) art. 8d ust. 1 pkt 4 i art. 32j ustawy o zakładach opieki zdrowotnej;
3) § 6-9 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 ze zm.).