Wspólny rynek usług medycznych obejmie także apteki

Dostęp do zagranicznej opieki zdrowotnej udzielanej na terenie Unii Europejskiej, a finansowanej ze środków publicznych, jest obecnie ograniczony do świadczeń, które stały się niezbędne w czasie pobytu za granicą. Opieka ta ma charakter doraźny i jest świadczona na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Jeżeli pacjent chce się leczyć za granicą, to w tym celu musi wystąpić o uprzednie zezwolenie krajowej instytucji ubezpieczeniowej. Prawo do otrzymania zezwolenia przysługuje mu wtedy, gdy takie leczenie jest finansowane w kraju, lecz nie może go uzyskać w terminie uzasadnionym z medycznego punktu widzenia.

Powyższe zasady, oparte na bezpośrednim finansowaniu usług, wynikają z unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i będą obowiązywać nadal, niezależnie od nowych rozwiązań opartych na zwrocie kosztów.
Swobodny przepływ pacjentów

System wydawania uprzedniej zgody został zakwestionowany przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, jako naruszający zasadę swobodnego przepływu usług. Podtrzymywanie go, zdaniem Trybunału, może być uzasadnione tylko w odniesieniu do tych świadczeń, które wymagają wysokich nakładów finansowych i podlegają systemom planowania. W jednym z orzeczeń Trybunał stwierdził, że osobie, która bez uprzedniej zgody uzyskała planowe leczenie za granicą, przysługuje zwrot kosztów do wysokości, w jakiej leczenie to jest finansowane w jej kraju. Orzecznictwo Trybunału wywołało stan niepewności prawnej w państwach członkowskich, co skłoniło Parlament Europejski do przyjęcia dyrektywy określającej uprawnienia pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej.

Nowa dyrektywa zapewnia zwrot kosztów poniesionych na leczenie za granicą pod warunkiem, że leczenie to mieści się w zakresie świadczeń, do których pacjent jest uprawniony w kraju. Minimalny poziom zwrotu to koszty, jakie ubezpieczyciel poniósłby na to samo leczenie w kraju. Resztę pokrywa pacjent.

Zwrot wydatków na leki

Zwrot kosztów obejmie również wydatki na leki przepisane za granicą, bez względu na to, czy zostaną wykupione za granicą, czy w kraju. W przypadku polskich pacjentów zwrot za leki pokryje kwotę objętą refundacją. Podkreślam, że dyrektywa nie ingeruje w krajowe systemy refundacji leków i nie zezwala aptekom na realizację recept wystawionych za granicą na zasadach przewidzianych dla recept refundowanych. Zagraniczne recepty będą nadal realizowane za pełną odpłatnością, a ich refundacja będzie następować w ramach zwrotu kosztów leczenia, o który każdy pacjent będzie musiał ubiegać się na własną rękę.

Dyrektywa nakazuje uznawanie recept wystawionych w innym państwie członkowskim, poza receptami specjalnymi na środki odurzające, substancje psychotropowe itp. Zezwala tylko na takie ograniczenia, jakie będą konieczne i proporcjonalne do zagwarantowania ochrony zdrowia lub oparte na wątpliwościach co do autentyczności, treści lub zrozumiałości recepty. Uznawanie recept nie będzie mogło naruszać krajowych przepisów dotyczących wydawania leków generycznych lub innych zamienników, ani prawa farmaceuty do odmowy zrealizowania recepty ze względów etycznych. Uznawanie obejmie również recepty na wyroby medyczne.

Komisja Europejska opracuje wykaz elementów, które mają być zawarte w receptach, w tym elementów ułatwiających kontakt aptekarza z zagranicznym lekarzem. Przyjmie także środki ułatwiające prawidłową identyfikację produktów leczniczych przez farmaceutów (np. stosowanie nazwy międzynarodowej oraz dawkowanie) oraz rozumienie przez pacjentów informacji dotyczących recepty lub dołączonych instrukcji stosowania produktów. Ponadto KE wyda wytyczne, które pomogą państwom członkowskim rozwijać interoperacyjność e-recept.

Uwaga!

Termin, do którego państwa członkowskie będą zobowiązane wprowadzić przepisy niezbędne do wykonania dyrektywy, nie został jeszcze określony. Dyrektywa wymaga zatwierdzenia przez Radę Unii Europejskiej, składającą się z ministrów państw członkowskich. Wprowadzone przez nią rozwiązania mają wejść w życie w ciągu 3 lat.


PODSTAWA PRAWNA

1) Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w drugim czytaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/…/UE w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej;
2) art. 19 i 20 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.