W każdym zakładzie opieki zdrowotnej musi być urządzona palarnia

W stosunku do pracowników potwierdza go ponadto wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2002 r., w którym NSA oddalił skargę pracodawcy na nakaz urządzenia palarni wydany przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy. NSA nie uwzględnił przy tym argumentu pracodawcy, iż całkowity zakaz palenia na terenie zakładu został wprowadzony do regulaminu pracy. Wprowadzenie całkowitego zakazu palenia tytoniu na terenie zakładu pracy czy zakładu opieki zdrowotnej jest niedozwolone, ponieważ naruszałoby konstytucyjnie zagwarantowane prawo obywateli do decydowania o swoim życiu osobistym, a także naruszałoby konstytucyjne zakazy: dyskryminacji oraz zmuszania do czynienia tego, czego prawo nie nakazuje. Zgodnie z art. 31 ust. 2 Konstytucji RP, każdy jest zobowiązany szanować wolności i prawa innych. Dotyczy to także praw i wolności osób palących.
Zgodnie z kodeksem pracy
Obowiązek urządzenia palarni dla pracowników nakłada na pracodawcę ogólny przepis art. 233 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim pracodawca obowiązany jest zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne. Szczegółowy zakres tego obowiązku określają przepisy rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z nimi pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych zalicza się oprócz szatni, umywalni, natrysków, ustępów itd., także palarnie.
Palarnie, tak jak pozostałe pomieszczenia higieniczno-sanitarne, powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane. Pracodawca zatrudniający pracowników niepełnosprawnych powinien zapewnić dostosowanie dojść do palarni do potrzeb i możliwości tych pracowników, wynikających ze zmniejszonej sprawności, zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Palarnie powinny być usytuowane w sposób nie narażający osób niepalących na wdychanie dymu tytoniowego oraz w sposób uniemożliwiający pracownikom korzystającym z nich przechodzenie przez pomieszczenia, w których stosowane są substancje trujące lub materiały zakaźne albo wykonywane są prace szczególnie brudzące, jeżeli nie pracują oni w kontakcie z tymi czynnikami. Palarnie powinny być ogrzewane, oświetlone i wentylowane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i Polskimi Normami.

W palarni powinno przypadać co najmniej 0,1 m2 powierzchni podłogi na każdego pracownika najliczniejszej zmiany, z tym jednak, że powierzchnia poszczególnych pomieszczeń przeznaczonych na palarnie nie powinna być mniejsza niż 8 m2.
Do końca roku 2000 istniała możliwość poprzestania na wyodrębnieniu miejsca do palenia i uniknięcia tym sposobem obowiązku urządzenia palarni. Obecnie wyodrębnienie miejsca do palenia nie jest już wystarczające, wobec czego urządzenie palarni jest konieczne w każdym ZOZ-ie, bez względu na liczbę osób palących. Przy czym od 29 czerwca br. będzie dozwolone urządzanie minipalarni, o powierzchni mniejszej niż 8 m2. Zmniejszenia wymogu minimalnej powierzchni palarni do 4 m2 dokonano w drodze zmiany rozporządzenia.
Co do palarni dla pacjentów, to wydaje się, iż wobec braku przepisów odrębnych, powinny one spełniać co najmniej te same wymagania, co palarnie dla pracowników. Przepisy nie wykluczają przy tym możliwości urządzania palarni wspólnych. W szczególnych przypadkach lekarz prowadzący leczenie może zezwolić pacjentowi na odstępstwo od zakazu palenia poza palarnią.
Dla dopełnienia tematu wypada przypomnieć, że w zakładach opieki zdrowotnej nadal obowiązuje całkowity zakaz sprzedaży, reklamy i promocji wyrobów tytoniowych.

Podstawa prawna:
1) ustawa z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. nr 10, poz. 55 ze zm.),
2) § 111 oraz załącznik nr 3 do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 129, poz. 844, zm. Dz. U. z 2002 r. nr 91, poz. 811),
3) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2002 roku N.S.A./Bk230/02 (niepubl.).