Ugody a restrukturyzacja

Restrukturyzacja finansowa SP ZOZ-ów prowadzona jest na podstawie przepisów ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Oprócz zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych, obejmuje ona także indywidualne roszczenia pracownicze, wynikające z ustawy o 203 zł. Restrukturyzacja tych roszczeń polega na zawieraniu ugód z pracownikami. Ugody te mogą przewidywać rozłożenie należności pracowniczych na raty oraz odstąpienie od naliczania odsetek, na co zezwala art. 17 ust. 2 ustawy. Nie mogą przewidywać zrzeczenia się przez pracownika należności głównych, z uwagi na zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia, ustanowiony przez art. 84 Kodeksu pracy.
Zawarcie ugody zależy od swobodnej decyzji każdego pracownika. Przepisy o restrukturyzacji nie nakładają na pracowników obowiązku zawierania ugód ani nie uprawniają zakładów do jednostronnego określania warunków, na jakich ugody mają być zawierane. Każdy pracownik ma pełne prawo przedstawiać własne warunki zawarcia ugody. Ostateczna treść ugody powinna stanowić wynik uzgodnień dokonanych z danym pracownikiem.

Arogancja pracodawcy

Propozycje uregulowania należności z tytułu "ustawy 203" w drodze ugód powinny być przedkładane pracownikom jeszcze przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego. Wynika to z art. 21 ust. 2 pkt 13 ustawy, który do wniosku o wszczęcie postępowania nakazuje dołączyć projekty tych ugód. Dołączenie projektów ustalonych w sposób jednostronny przez zakład skutkuje tym, że pracownicy odmawiają ich zawierania. I mają do tego prawo. Gdyby projekty ugód zostały wynegocjowane z pracownikami, to zakład od początku wiedziałby, na czym stoi i zawieranie ugód w trakcie restrukturyzacji nie przysparzałoby większych trudności. Tymczasem część zakładów, zamiast negocjować z pracownikami, traktuje ich jak zwykle w sposób arogancki, usiłując narzucać im warunki odgórnie przez siebie ustalone. Posługuje się przy tym dezinformacją, połączoną z różnymi formami pozaprawnego nacisku.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że zawarcie ugód z pracownikami nie stanowi koniecznego elementu procesu restrukturyzacji. Wynika to z treści art. 5 ustawy. Konieczne elementy restrukturyzacji zostały wymienione w ust. 1; należą do nich: umorzenie zobowiązań publicznoprawnych, rozłożenie na raty zobowiązań wobec ZUS-u oraz zawarcie ugody restrukturyzacyjnej z wierzycielami cywilnoprawnymi. W ust. 2 mowa jest o tym, że restrukturyzacja może obejmować także zawarcie przez zakład ugód z pracownikami. Może, czyli nie musi.
Podobny wniosek wynika z art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o warunkach restrukturyzacji po uzgodnieniu projektu programu z wierzycielami publicznoprawnymi i zawarciu ugody z wierzycielami cywilnoprawnymi. Zawarcie ugód z pracownikami, które powinno nastąpić w tym samym czasie, nie jest konieczne do wydania tej decyzji.
Podobnie jest w przypadku pożyczki udzielanej z budżetu - zawarcie ugód z pracownikami nie jest konieczne ani dla uzyskania pożyczki, ani dla prawidłowego jej wykorzystania. Przepisy stanowią tylko tyle, że pożyczka powinna zostać przeznaczona w pierwszej kolejności na zaspokojenie należności głównych z tytułu "ustawy 203" (art. 35 ust. 4 pkt 3 lit. a i ust. 8 pkt 2 ustawy). Nie ma tam ani słowa o tym, że chodzi wyłącznie o należności wynikające z zawartych ugód.
Tymczasem jeden ze szpitali, w pisemnym apelu skierowanym do pracowników, wprowadza ich w błąd, grożąc: "Niepodpisanie i niezwrócenie tekstu ugody przez poszczególnych pracowników spowoduje dobrowolne wykluczenie się z procesu regulacji tzw. zobowiązań 203 i tym samym będzie zgodą na niewykorzystanie przez nasz szpital pieniędzy fizycznie czekających na wypłatę".

Zasady regulowania roszczeń z tytułu ustawy o 203 zł

O ile zawarcie ugód z pracownikami nie jest konieczne do przeprowadzenia procesu restrukturyzacji, o tyle konieczne jest uregulowanie należności z "ustawy 203". To jednak może nastąpić na dwa sposoby: zaspokojenie roszczeń pracowników poprzez ich spłatę albo wykonanie zawartych ugód. Bez uregulowania tych należności zakład nie uzyska umorzenia zobowiązań publicznoprawnych (art. 6 ust. 2 pkt 4 ustawy), ani decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy). Wynika z tego, że pracownicy, którzy nie podpiszą ugód, powinni zostać spłaceni przed zakończeniem restrukturyzacji.
Na marginesie warto zauważyć, że zawieszenie postępowań egzekucyjnych w zakresie należności objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym nie dotyczy postępowań egzekucyjnych prowadzonych w celu zaspokojenia roszczeń z ustawy o 203 zł (art. 24 ust. 2 ustawy).

Podstawa prawna:
ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 roku o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 78, poz. 84).