Ugoda restrukturyzacyjna

Podstawowym warunkiem skorzystania z tej ustawy jest złożenie wniosku restrukturyzacyjnego w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Termin ten mija 21 sierpnia 2005 r. Wnioski złożone po tym terminie nie będą rozpatrywane. Czas nagli, ponieważ do wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego należy przygotować program restrukturyzacyjny i wiele innych dokumentów, wymienionych w art. 21 ust. 2 ustawy, a wśród nich projekt ugody restrukturyzacyjnej z wierzycielami (pkt 12). Ze względu na kluczowe znaczenie tej ugody dla powodzenia całego procesu restrukturyzacji, przedstawiamy podstawowe informacje na jej temat.

Porozumienie z wierzycielami

Ugoda restrukturyzacyjna jest specjalnym rodzajem porozumienia zawieranym przez ZOZ tylko z wierzycielami cywilnoprawnymi, w trybie i na warunkach przewidzianych w ustawie restrukturyzacyjnej. Nie należy jej mylić z ugodą administracyjną czy sądową ani z układem. Ugoda restrukturyzacyjna dotyczy wyłącznie zobowiązań cywilnoprawnych, na które składają się wszelkie zobowiązania gospodarcze z tytułu zawartych i niezapłaconych przez ZOZ umów: kupna, najmu, dzierżawy, dostawy, o świadczenie usług, zlecenia, o dzieło itd. Nie obejmuje ani zobowiązań publicznoprawnych, którymi są zobowiązania wobec państwa (podatki, cło, opłaty za użytkowanie wieczyste), a także wobec ZUS-u, PFRON-u i funduszy ochrony środowiska, ani też zobowiązań pracowniczych z "ustawy 203 zł".
Zawarcie i zrealizowanie ugody restrukturyzacyjnej jest jednym z warunków pomyślnego zakończenia procesu restrukturyzacji i - co za tym idzie - umorzenia zobowiązań publicznoprawnych. Inne warunki to uregulowanie przepisanej części zobowiązań wobec ZUS-u (składka emerytalna i zdrowotna w całości, pozostałe składki w części finansowanej przez pracownika, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi), uregulowanie zobowiązań publicznoprawnych nieobjętych restrukturyzacją (sprzed reformy służby zdrowia i bieżących, począwszy od 1 stycznia 2005 r.) oraz zaspokojenie należności pracowników z "ustawy 203 zł" lub zawarcie z nimi ugód w sprawie rozłożenia spłaty tych należności na raty.

Ważna lista

Pracę nad projektem ugody restrukturyzacyjnej wypadałoby zacząć od ustalenia spisu wierzycieli, najlepiej w takim kształcie, jaki jest wymagany dla spisu wierzycieli dołączanego do wniosku restrukturyzacyjnego. To spis z podaniem wysokości wierzytelności każdego z wierzycieli w podziale na kwotę główną i odsetki, według stanu bieżącego oraz na 31 grudnia 2004 r., wraz z listą zabezpieczeń tych wierzytelności. Dzięki temu uzyskamy zarówno ogólną sumę zobowiązań cywilnoprawnych objętych restrukturyzacją (kwota główna i odsetki do dnia zawarcia ugody), jak i pełne rozeznanie wśród wierzycieli. Pozwoli to zastanowić się nad propozycjami warunków ugody i od razu rozpocząć pertraktacje. Warunki ugody trzeba bowiem tak sformułować, aby zostały przyjęte przez większość wierzycieli (ponad 50 proc.), reprezentującą łącznie ponad 2/3 ogólnej sumy wierzytelności. Ugoda przyjęta przez większość wiąże wszystkich wierzycieli.
Ugoda może polegać na:
1) -umorzeniu zobowiązań w całości albo w części;
2) -rozłożeniu spłaty na raty;
3) -odroczeniu terminu spłaty;
4) -przejęciu części lub całości zobowiązań zakładu przez organ założycielski;
5) -zamianie zobowiązań na obligacje zakładowe.
Wydaje się, że ww. elementy ugody mogą się swobodnie przeplatać, a ich odpowiednie rozłożenie będzie przedmiotem pertraktacji z wierzycielami. Tylko jeden warunek musi zostać uwzględniony z mocy prawa: spłata najmniejszych wierzycieli w całości. Chodzi tu o tych wierzycieli, których wierzytelności wobec zakładu nie przekraczały w sumie kwoty 2000 zł według stanu na 31 grudnia 2004 r. Poza tym warunki ugody można różnicować w stosunku do danych grup wierzycieli, ale z zachowaniem zasady równoprawnego traktowania wszystkich.

Zaspokajanie zobowiązań

Zastosowanie każdego, poza umorzeniem (1), spośród ww. elementów ugody wiąże się z określonymi następstwami. Otóż rozłożenie spłaty zobowiązań na raty (2) lub odroczenie terminu ich spłaty (3) umożliwia zaspokojenie tych zobowiązań z pożyczki restrukturyzacyjnej ze Skarbu Państwa, jak również ze środków pochodzących z emisji własnych obligacji (zarówno pożyczka, jak i środki z obligacji mogą być przeznaczone na zaspokojenie tylko ściśle określonych należności, a w pierwszej kolejności na zaspokojenie należności pracowniczych wynikających z "ustawy 203 zł"). Zawarcie ugody przewidującej przejęcie zobowiązań zakładu przez organ założycielski (4) nie może nastąpić, rzecz jasna, bez uzyskania zgody tego organu. Z kolei zamiana zobowiązań na obligacje (5) wymaga przeprowadzenia przez ZOZ emisji własnych obligacji. Emisja taka może zostać przewidziana w programie restrukturyzacyjnym za zgodą Banku Gospodarstwa Krajowego, który ją zorganizuje i przeprowadzi. Jest to, obok pożyczki, jedna z form pomocy publicznej, z jakiej może skorzystać ZOZ w ramach restrukturyzacji. Ustawa przewiduje ponadto możliwość wystąpienia o poręczenie spłaty wyemitowanych obligacji przez gminę, powiat bądź województwo, a odsetek od obligacji - przez BGK.
Projekt ugody musi zostać złożony do 21 sierpnia, natomiast ostateczne uzgodnienie i zawarcie ugody powinno nastąpić w terminie 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wszczęciu restrukturyzacji. Ugodę restrukturyzacyjną zawiera się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Kopię zawartej ugody przekazuje się organowi restrukturyzacyjnemu. Na jej podstawie organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o warunkach restrukturyzacji.

Możliwość wypowiedzenia ugody

Ugoda może być wypowiedziana w czasie restrukturyzacji tylko z ważnych powodów leżących po stronie ZOZ-u, np. w przypadku naruszenia przez zakład przepisów ustawy lub postanowień ugody. Wypowiedzenie ugody, tak jak jej zawarcie, wymaga poparcia przez większość wierzycieli (ponad 50 proc.), mających łącznie ponad 50 proc. ogólnej sumy wierzytelności, z jednym zastrzeżeniem: ugoda nie może być wypowiedziana przez tych wierzycieli, którzy w zamian za wierzytelności otrzymali obligacje. W przypadku wypowiedzenia ugody, organ restrukturyzacyjny umarza postępowanie restrukturyzacyjne, co powoduje, że zobowiązania publicznoprawne przewidziane do umorzenia stają się wymagalne, a ugoda przestaje wiązać, chyba że w terminie 14 dni ponownie opowie się za nią większość wierzycieli wymagana do jej zawarcia.
Niezależnie od tego, umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego powoduje skierowanie do organu założycielskiego wniosku o likwidację zakładu. Wniosek ten nie jest wiążący, niemniej jednak obliguje organ założycielski do podjęcia decyzji w sprawie dalszych losów zakładu.
Poza możliwością przyłączenia się do wypowiedzenia, każdemu z wierzycieli wymienionych w spisie przysługuje prawo zgłoszenia do sądu wniosku o uchylenie ugody w całości lub w części. Wniosek taki musi zostać złożony w terminie 7 dni od dnia zawarcia ugody i uwzględniany jest tylko wówczas, gdy ugoda narusza przepisy albo gdy postanowienia ugody są oczywiście krzywdzące dla tego wierzyciela, który ją zaskarżył. W przypadku uchylenia całej ugody, ZOZ jest zobowiązany zawrzeć niezwłocznie nową ugodę, w przypadku uchylenia części ugody - zmodyfikować ją zgodnie z postanowieniem sądu.
Na zakończenie jeszcze jedna uwaga: omówione wyżej unormowania dotyczące ugody restrukturyzacyjnej nie mają zastosowania do ugód zawieranych przez zakład z pracownikami.

Podstawa prawna:
ustawa z 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 78, poz. 684).