Szczególna ochrona pracownicy w ciąży

„Jestem w ciąży, mam rezydenturę z diagnostyki obrazowej. Miałam 5-godzinny czas pracy. Chociaż nie pracowałam w promieniowaniu, to w związku z ciążą zostałam przeniesiona na stanowisko, gdzie pracuję 7 godzin 35 minut i wykonuję te same obowiązki (praca z komputerem). Czy pracodawca miał prawo wykorzystać moją ciążę do wydłużenia mi czasu pracy?” – pyta czytelniczka.

Pracownice w ciąży nie mogą być zatrudniane przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla ich zdrowia. Do takich prac należą prace w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące, jak również prace w zasięgu pól elektromagnetycznych (promieniowanie rentgenowskie) o natężeniach przekraczających wartości dla sfery bezpiecznej. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży ma obowiązek dostosować warunki wykonywania takich prac lub ograniczyć czas pracy tak, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia pracownicy. Jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, to musi przenieść ją do innej pracy albo całkowicie zwolnić z obowiązku świadczenia pracy.

Na niekorzyść zatrudnionej

W omawianym przypadku pracodawca zdecydował się na przeniesienie pracownicy na inne stanowisko, gdzie wykonuje pracę tego samego rodzaju. Takie rozwiązanie jest generalnie dopuszczalne, ponieważ pojęcie „innej pracy” nie oznacza pracy innego rodzaju. Inna praca może być pracą tego samego rodzaju wykonywaną na innym stanowisku bądź w innym rozkładzie czasu pracy, jeżeli tylko pozwala na wyeliminowanie zagrożeń dla zdrowia pracownicy. Moje wątpliwości budzą jednak trzy kwestie.

Pierwsza dotyczy wydłużenia czasu pracy. Osobiście uważam, że przeniesienie do innej pracy nie może wiązać się ze zmianą warunków pracy na niekorzyść pracownicy. Świadczy o tym obowiązek wypłaty dodatku wyrównawczego w razie obniżenia wynagrodzenia, a także to, że przepisy mówią wyłącznie o skracaniu czasu pracy. Nie może być tak, by ciąża została wykorzystana do zwiększenia wymiaru czasu pracy. Jeżeli warunki szkodliwe na dotychczasowym stanowisku w ogóle nie występowały, jak twierdzi czytelniczka, to zmiana stanowiska byłaby ewidentnym nadużyciem ze strony pracodawcy, naruszającym prawo.

Problem z pracą przy komputerze

Druga kwestia wiąże się z rezydenturą, która jest umową zawartą w celu doskonalenia zawodowego, obejmującą realizację programu specjalizacji. Nowe stanowisko powinno umożliwiać kontynuowanie szkolenia specjalizacyjnego. Jeśli nie umożliwia, to pracownica powinna zostać zwolniona z pracy na okres ciąży, a rezydentura wydłużona o czas zwolnienia.

Ostatnia wątpliwość dotyczy pracy przy komputerze. Pracownic w ciąży nie wolno zatrudniać przy obsłudze monitorów ekranowych powyżej 4 godzin na dobę.
Powyższe wątpliwości należy przedstawić pracodawcy, a gdy te nie zostaną uwzględnione, zwrócić się ze skargą do Państwowej Inspekcji Pracy. Naruszanie uprawnień związanych z rodzicielstwem jest wykroczeniem, za które grozi grzywna w wysokości do 30 000 zł.

PODSTAWA PRAWNA
1) art. 179 i 281 pkt 5 Kodeksu pracy;
2) cz. V ust. 1 Wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet – zał. do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r.;
3) § 14 ust. 1 i § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów.