Różne teorie na temat przyczyn zespołu naglego zgonu niemowląt

Zespół nagłego zgonu niemowląt (sudden infant death syndrome - SIDS) określany bywa jako choroba, której pierwszym objawem jest śmierć. Istnieje wiele hipotez na temat jej przyczyn i możliwości zapobiegania. Od połowy lat 70. powstają komitety, w których skład wchodzą lekarze różnych specjalności: pediatrzy, kardiolodzy, neurolodzy, neonatolodzy, patolodzy, wspólnie próbujący określić czynniki ryzyka. Żadna z hipotez nie znalazła jak dotąd potwierdzenia. Przyczyny nagłej śmierci niemowląt wyjaśniane są m.in. nieprawidłową regulacją snu, która prowadzi do bezdechu, nieprawidłowościami w mięśniu sercowym i jego układzie przewodzącym, co może powodować śmiertelne zaburzenia rytmu serca, niezidentyfikowanymi zaburzeniami strukturalnymi i czynnościowymi w mózgu, nieprawidłowościami w układzie oddechowym prowadzącymi do nagłego niedotlenienia oraz nadmiernym wydzielaniem endorfin w układzie nerwowym, prowadzącym do śmiertelnego zatrucia.
Chłopcy bardziej narażeni
Z obserwacji wynika, że grupą podwyższonego ryzyka są niemowlęta płci męskiej, między 2 a 6 miesiącem życia, z małą masą urodzeniową. SIDS występuje częściej u dzieci urodzonych jako wcześniaki, z zaburzeniami oddychania tuż po urodzeniu, napadami bezdechu lub sinicy bez uchwytnej przyczyny i niską punktacją Apgar (poniżej 4 punktów). Mimo istnienia grup podwyższonego ryzyka, SIDS dotyka też dzieci uznane przez lekarzy za całkiem zdrowe.
Badania wykazały, że czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia bezdechu niemowląt mogą leżeć po stronie matki. Są to przede wszystkim jej młody wiek (poniżej 20 lat), krótkie odstępy między kolejnymi ciążami, nałogi, nagła śmierć łóżeczkowa bliźnięcia lub starszego rodzeństwa czy nieprawidłowy przebieg porodu. Zdaniem specjalistów, wpływ może mieć też samotne wychowywanie dziecka, pochodzenie z ubogiego środowiska, z rodziny wielodzietnej, niski poziom wykształcenia. SIDS może zdarzyć się jednak w każdej rodzinie, bez względu na pochodzenie czy wykształcenie.
Te ustalenia, choć wciąż mało konkretne, pozwoliły na określenie grup zagrożenia oraz czynników predysponujących do wystąpienia SIDS, a także wyodrębnienie spośród nich takich, które można ograniczyć przez właściwą pielęgnację niemowlęcia.
Zalecenia krajowego
konsultanta w dziedzinie
neonatologii
o -Należy zachowywać regularny tryb życia dziecka, przestrzegając stałych godzin snu i karmienia. Spokój i ustalony rytm życia chronią dziecko przed stresem, który może wywołać niepożądane reakcje.
o -Do snu dziecko powinno być układane na plecach. Należy unikać pozycji na boku i na brzuchu, chyba że jest to uzasadnione decyzją lekarza.
o -Jeśli dziecko zasnęło płacząc, należy sprawdzić, czy później śpi spokojnie. U niektórych dzieci może wystąpić bezdech histeryczny. Dziecko tak bardzo zanosi się płaczem, że nie może złapać oddechu, a to może doprowadzić do utraty przytomności.
o -Dziecko powinno spać na twardym materacyku dostosowanym do łóżeczka - zapewni on właściwe podparcie kręgosłupa, a główka dziecka nie będzie zapadała się w miękkim podłożu. Pozwoli to zachować niemowlęciu swobodę oddychania.
o -Odstęp między szczebelkami w łóżeczku nie powinien przekraczać 8 cm - większe odstępy mogą spowodować zaklinowanie się między nimi.
o -Do łóżeczka nie powinno się kłaść poduszek - mogą spowodować utrudnienia w oddychaniu dziecka; z tego samego powodu buzia dziecka powinna pozostawać odkryta.
o -Dziecko podczas snu musi mieć swobodę poruszania rączkami i nóżkami. Dla jego bezpieczeństwa ważne jest, aby miało swobodę zmiany pozycji.
o -Dziecku należy regularnie podawać picie, zwłaszcza latem, kiedy organizm znacznie szybciej wytraca płyny.
o -W miarę możliwości dziecko powinno być karmione piersią.
o -Pokój dziecka powinien być regularnie wietrzony i temperatura w nim nie powinna przekraczać 20 stopni C.
o -W pokoju dziecka nie powinny przebywać zwierzęta; w pomieszczeniu, w którym przebywa dziecko, nie powinno się palić tytoniu.
o -Leki przeciwkaszlowe, nawet te dostępne bez recepty, powinny być podawane dziecku tylko po wcześniejszej konsultacji z lekarzem.
o -Należy regularnie kontrolować stan zdrowia dziecka u pediatry lub lekarza rodzinnego.