Rak pierwotny wątroby

Najważniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka wątroby jest marskość tego narządu, a najpowszechniejszym czynnikiem ryzyka marskości jest przewlekła infekcja wirusem B lub C. Uważa się, że ryzyko wystąpienia HCC u osób z marskością wskutek zakażenia wirusowego wynosi od 10 do 37 proc. Tak więc nie wszystkie osoby z marskością i nie wszyscy z infekcją HCV lub HBV będą mieli raka wątroby. Możliwe jest zatem, że to czynniki środowiskowe decydują, u których pacjentów pojawi się HCC. Uprzednio wykazano, że czynnikiem ryzyka HCC jest również nadużywanie alkoholu przez osoby z już uszkodzoną wątrobą, a najnowsze badania sugerują, że takimi czynnikami mogą być otyłość i cukrzyca. Wyniki dotyczące palenia papierosów nie są spójne.
Opisywane badanie zaplanowano po to, by stwierdzić, czy te tak powszechnie występujące w populacji czynniki są rzeczywiście związane z etiopatogenezą HCC.

Kontrolowane badanie

Prospektywnemu, kontrolowanemu badaniu poddano 210 pacjentów. U 70 z nich stwierdzono raka pierwotnego wątroby; pacjenci ci nie byli jeszcze z tego powodu leczeni. Na każdego pacjenta z HCC przypadały dwie osoby z grupy kontrolnej bez nowotworu: jedna z marskością i jedna bez choroby wątroby. Żadna z trzech grup (HCC, marskość, zdrowi) nie różniła się od pozostałych pod względem wieku, płci, rasy i pierwotnego schorzenia wątroby.
Wykazano, że chorzy z rakiem wątroby znacząco dłużej niż pacjenci z grup kontrolnych spożywali alkohol, ich dzienna dawka oraz całkowite spożycie alkoholu były wyższe niż u pozostałych. Pacjenci z HCC istotnie dłużej palili tytoń i wypalili go więcej niż pozostali. W analizie uwzględniającej zakażenie wirusem C i rasę pacjentów wykazano, że ekspozycja na alkohol i ekspozycja na tytoń oraz otyłość były niezależnymi czynnikami ryzyka zachorowania na hepatocarcinoma, a ryzyko to wzrastało wraz ze wzrostem dawki używek. W porównaniu z pacjentami z marskością wątroby, spożycie alkoholu w ilości ponad 1500 gramów na rok zwiększało ryzyko zachorowania na HCC 6-krotnie, palenie ponad 20 paczek papierosów zwiększało to ryzyko 5-krotnie, a otyłość (BMI > 30) 4-krotnie. Stwierdzono, że jednoczesne narażenie na działanie alkoholu i tytoniu osoby z marskością powoduje 7,2-krotny wzrost ryzyka zachorowania na HCC.

Czarna lista: alkohol, tytoń, otyłość

Porównanie chorych z HCC z kontrolami bez choroby wątroby wykazało, że alkohol, tytoń i otyłość związane były z odpowiednio 24-, 64- i 48-krotnym zwiększeniem ryzyka zachorowania na HCC. Alkohol, tytoń i otyłość w sposób synergistyczny zwiększają szansę na zachorowanie na pierwotnego raka wątroby. Znajomość tego faktu pozwala na wyodrębnienie w grupie osób z marskością wątroby tych, u których ryzyko zachorowania na HCC jest znacznie wyższe niż u pozostałych, a to z kolei umożliwia lekarzowi podjęcie działań prewencyjnych.

Źródło: J. Hepatol. 2005, 42: 218-224.