Prof. Bolesław Rutkowski: Choroby nerek zbyt późno wykrywane

Ilu właściwie mamy w Polsce chorych na niewydolność nerek?

 Odpowiedź nie jest prosta. Znamy tylko liczbę pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, leczonych dializami - tych jest ponad 15 tys. Jednak to wierzchołek góry lodowej. W zeszłym roku w jednej z gmin województwa pomorskiego przeprowadzono pilotażowe badanie epidemiologiczne PolNef, podczas którego przebadano 2500 ochotników i u 16 proc. z nich wykryto cechy świadczące o istnieniu przewlekłej choroby nerek (PChN). Wyniki podobnych sondaży, przeprowadzonych w innych częściach świata, potwierdzają te dane. Obserwujemy stały wzrost zapadalności na PChN. Przyczyna leży m.in. w zbyt późnym rozpoznawaniu jej wczesnych objawów oraz czynników ryzyka - ponad 50 proc. pacjentów zgłasza się do lekarza z już zaawansowaną chorobą, a wtedy nasze działanie jest ograniczone. Wyniki wielu badań dowodzą, że odpowiednio wcześnie wdrożone postępowanie w przewlekłej chorobie nerek - wykonanie badań laboratoryjnych i szybkie rozpoczęcie leczenia - może skutecznie spowolnić, a nawet zahamować postęp choroby.

Gdzie więc leży główny problem?

Wciąż niewielu lekarzy wysyła swoich pacjentów na badania. Problem polega na tym, że do pewnego momentu choroby nerek nie dają żadnych niepokojących objawów. Takie objawy, jak nadciśnienie, obrzęki, niedokrwistość czy inne pojawiają się, gdy choroba jest już zaawansowana i gdy leczy się ją znacznie trudniej. Tymczasem wczesne rozpoznanie jest możliwe przy wykonaniu prostych i tanich badań laboratoryjnych: ogólnego badania moczu oraz oznaczania stężenia kreatyniny w surowicy. Już na ich podstawie można stwierdzić chorobę, określić jej zaawansowanie oraz zaplanować strategię dalszego leczenia.

Jak zachęcić lekarzy, by wysyłali swoich pacjentów na badania?

Opracowaliśmy program wczesnego wykrywania przewlekłych chorób nerek. Przez ostatnie trzy, cztery miesiące odbywały się intensywne szkolenia wykładowców, którzy teraz w ponad 100 miastach Polski będą prowadzić interaktywne warsztaty dla lekarzy wielu specjalności: lekarzy rodzinnych, internistów, diabetologów, hipertensjologów, kardiologów. Dostaliśmy akceptację i poparcie dla tych działań od konsultantów krajowych z tych dziedzin, mamy obiecaną ich współpracę. Wspólnie chcemy zwiększyć świadomość występowania chorób nerek, propagować ich wczesne wykrywanie i właściwe rozpoznawanie. Liczymy także, że uda nam się zintegrować leczenie i opiekę nad pacjentami z PChN.

Gdzie można znaleźć informacje na temat szkoleń?

Tematykę i harmonogram szkoleń otrzymali konsultanci wojewódzcy ds. nefrologii. Lekarze z danego terenu, w którym mają odbywać się warsztaty, będą powiadamiani o ich czasie i miejscu przez swoje jednostki 2-3 tygodnie przed terminem spotkania.