Awantura o PES z interny. Rezydenci twierdzą, że pytania są pełne błędów, konsultant uważa, że cała akcja to personalny atak

Z redakcją „Pulsu Medycyny” skontaktowała się przedstawicielka grupy młodych lekarzy, którzy w tegorocznej sesji egzaminacyjnej zdawali Państwowy Egzamin Specjalizacyjny z chorób wewnętrznych. Twierdzą oni, że część pytań, które zawarto w ostatnim PES, wzbudza poważne wątpliwości i zastrzeżenia. Jakie to kontrowersje i co na to konsultant krajowy w dziedzinie chorób wewnętrznych oraz Ministerstwo Zdrowia?

Przedstawicielka rezydentów, którzy zgłaszają zastrzeżenia względem pytań, uważa, że odpowiedzi do części pytań są błędne i niezgodne z aktualną wiedzą medyczną. Ponadto rezydenci twierdzą, że na liście pozycji obowiązkowych i zalecanych do nauki do PES znajdują się te, których autorem, współautorem lub redaktorem jest obecny konsultant krajowy. Ich zdaniem to dowód na potencjalny konflikt interesów.

Konsultant krajowy nie zgadza się z takimi stwierdzeniami, a cała akcja to jego zdaniem próba zdeprecjonowania jego dotychczasowej pracy. Jak mówi, odniósł się merytorycznie do wszystkich zgłoszonych wątpliwości.

Naczelna Izba Lekarska potwierdza, że już w zeszłym roku do samorządu wpłynęły zastrzeżenia do części pytań, nie tylko z obszaru chorób wewnętrznych. Ze względu na brak podstawy prawnej zaskarżenie pytań po zakończeniu PES i opuszczeniu sali egzaminacyjnej przez zdających jest jednak niemożliwe. Modyfikacja zasad PES pod tym względem jest jednym z aktualnych postulatów Izby.

Rezydentka: pytania wraz z odpowiedziami do PES z interny są opracowywane niechlujnie

Jak mówi nam rezydentka w trakcie specjalizacji z chorób wewnętrznych (imię i nazwisko do wiadomości redakcji), od kilku lat na Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym z chorób wewnętrznych pojawiają się pytania wzbudzające wśród zdających wątpliwości i kontrowersje. Podczas PES, który miał miejsce w tegorocznej sesji wiosennej, zgłoszono zastrzeżenia do aż 19 pytań.

– Przyczyną wątpliwości jest to, że w przypadku części pytań odpowiedź uwzględniona w kluczu wydaje się niezgodna z aktualną wiedzą medyczną. Zdarza się, że w przypadku niektórych pytań prawidłowych odpowiedzi jest więcej niż jedna. Ponadto pytania, co do których zgłoszono zastrzeżenia, czasami są ponownie wykorzystywane podczas kolejnych sesji PES. Co więcej, w sesji jesiennej w 2023 roku znalazło się pytanie nieprawidłowo przetłumaczone z języka angielskiego, co skutkowało tym, że pytanie zawierało istotny błąd merytoryczny. Jako źródło odpowiedzi została wskazana pozycja, której redaktorem jest konsultant krajowy. Naszym zdaniem pytania wraz z odpowiedziami do PES z interny są opracowywane po prostu niechlujnie – podkreśla rezydentka.

Jak twierdzi, zastrzeżenia zostały przekazane konsultantowi krajowemu, ale wszystkie zostały odrzucone bez dalszych wyjaśnień, jedynie z uwagą, że „pytania zostały sformułowane prawidłowo”.

– Nie mamy możliwości dyskusji z tego rodzaju odpowiedzią. Zgłaszaliśmy swoje zastrzeżenia również do Ministerstwa Zdrowia i Centrum Egzaminów Medycznych. Obie instytucje odesłały nas do konsultanta krajowego, który w korespondencji z resortem i CEM podtrzymał swoje stanowisko. Sprawa została też zgłoszona Komisji Europejskiej. Co więcej, należy pamiętać, że prawo nie dopuszcza możliwości zaskarżenia pytań już po zakończonym egzaminie i opuszczeniu sali przez piszących. Nie istnieje ku temu podstawa prawna. Tymczasem klucz jest ujawniany dopiero po egzaminie – mówi rezydentka.

Warto podkreślić, że PES z chorób wewnętrznych jest jednym z najtrudniejszych egzaminów specjalizacyjnych. Wymaga naprawdę czasochłonnego przygotowania i ogromnej wiedzy.

– Co więcej, do PES podchodzą przecież lekarze z pewnym doświadczeniem klinicznym zdobytym podczas wielu godzin dyżurów, nie wspominając o dodatkowych kursach czy stażach. Jednak ze względu na niską jakość pytań egzaminacyjnych, nierzadko lekarze dobrze przygotowani uzyskują negatywny wynik. Mimo tak wielu wątpliwości zgłaszanych konsultantowi krajowemu prof. Różański nie zdecydował się na anulowanie żadnego z błędnie naszym zdaniem sformułowanych pytań – opowiada redakcji rezydentka.

Potencjalny konflikt interesów

Jej zdaniem w kwestii przyjętego klucza odpowiedzi uwagę zwraca jeszcze jeden fakt.

– Piśmiennictwo jest podane do wiadomości przed egzaminem, a po udostępnieniu pytań z kluczem zdający nie są informowani, z jakiego dokładnie źródła zostało ułożone konkretne pytanie. Na PES pojawiają się również pytania spoza podanego piśmiennictwa (m.in. z wykładów zamieszczonych na platformie Multiforum). W przypadku części jako źródło wskazany jest podręcznik Davidsona, którego konsultant krajowy jest redaktorem. Zdarza się przy tym, że odpowiedzi są naszym zdaniem niezgodne z aktualną wiedzą medyczną – podkreśla nasza rozmówczyni.

Jak ocenia rezydentka, wydaje się, że ma to zachęcać zdających do zakupu konkretnej książki lub płatnego dostępu do platformy z pytaniami LepoLek lub wykładami. Jest to koszt nawet kilkuset złotych.

– W gronie autorów zamieszczanych tam wykładów wymieniony jest konsultant krajowy. Podręcznik Davidsona i wspomniana platforma są wymienione jako oficjalne piśmiennictwo do egzaminu. Naszym zdaniem zasadne jest więc pytanie o potencjalny konflikt interesów. Zdający często mają więc wątpliwość, czy odpowiadając na pytania, powinni się kierować najnowszą wiedzą medyczną (zawartą w aktualizowanej wersji „Interny Szczeklika”), czy źródłem preferowanym przez konsultanta, lub też domyślać się, z którego źródła korzystał autor układając pytanie i odpowiedzi – mówi.

Prof. Różański: część rezydentów nie może mi wybaczyć obrony egzaminu testowego w PES

Redakcja „Pulsu Medycyny” zwróciła się z prośbą o komentarz do konsultanta krajowego w dziedzinie chorób wewnętrznych, którym obecnie jest prof. dr hab. n. med. Jacek Różański.

– Od kilkunastu tygodni, po zakończeniu Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego z chorób wewnętrznych zarówno do mnie, jak i do Ministerstwa Zdrowia, Centrum Egzaminów Medycznych oraz Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego trafiają identyczne w treści pisma. Podpisywane są wprawdzie przez różne osoby, ale zbieżność w treści nasuwa podejrzenie, że ich autorem jest ta sama osoba. Całość tych działań odbieram jako zorganizowaną akcję wymierzoną we mnie jako konsultanta krajowego – mówi prof. Jacek Różański.

Jak przekazuje, w pismach podnoszone są zastrzeżenia do pytań uwzględnionych w tegorocznej sesji, wątpliwości autorów wzbudziło szczególnie jedno z nich, które jest w tym piśmie cytowane. Autorzy pism twierdzą, że klucz odpowiedzi jest pełen błędów, a same odpowiedzi nie są zgodne z aktualną wiedzą medyczną.

– Z prośbą o wyjaśnienie zwróciło się do mnie MZ i CEM. Odpowiedzi oczywiście udzieliłem, odpisałem również autorom pism, dokładnie wyjaśniając poprawny tok rozumowania oraz wskazując źródła informacji. W kontrze otrzymałem odpowiedź: "ale w Szczekliku jest napisane...". Warto mieć świadomość, że medycyna nie jest nauką ścisłą, co do części zagadnień nie istnieje ekspercki konsensus. Stąd właśnie staram się, uczestnicząc w procesie opracowywana i recenzowania pytań, unikać tego rodzaju kontrowersji. Mam jednak poczucie, że w całej „akcji” nie chodzi o merytorykę, a personalną próbę zdeprecjonowania moich działań jako konsultanta – podkreśla prof. Różański.

Konsultant krajowy odnosi się również do drugiego zarzutu o potencjalny konflikt interesów.

– Autorzy pism zarzucają mi, że na liście podręczników zalecanych do egzaminu PES czy LEK znalazły się pozycje, z którymi jestem związany jako redaktor. Do niedawna na liście widniał jeden podręcznik, legendarna "Interna Szczeklika". Jest to bardzo dobry podręcznik, stale aktualizowany. Problem w tym, że zdający PES nie powinni w moim odczuciu ograniczać nauki do jednej tylko pozycji. Szczeklik Based Medicine istnieje tylko dla wyznawców Work Live Balance. Pozostali wyznają zasadę Evidence Based Medicine. Stąd moje dążenie do dywersyfikacji literatury zalecanej do PES – mówi prof. Różański.

Jak podkreśla, do egzaminu z kardiologii zalecane są pozycje autorstwa konsultanta krajowego z kardiologii, a do medycyny rodzinnej konsultanta krajowego z medycyny rodzinnej.

– Wśród podręczników zalecanych do LEK jest podręcznik autorstwa dyrektora CEM – słusznie, bo to świetna pozycja. Nikogo to nie razi, nikt nie widzi konfliktu. Pamiętajmy także, że pytania do PES opracowuje zespół wybitnych ekspertów z całego kraju. Do mnie należy tylko ich wybór i akceptacja. Znakomita większość pytań oraz odpowiedzi i tak jest układana na bazie Szczeklika. Co, moim zdaniem, warto jednak w jakimś stopniu zmienić – dodaje.

– Część środowiska rezydentów nie może mi wybaczyć mojego stanowiska w obronie egzaminu testowego w PES. Część rezydentów optowała za jego zniesieniem. Twierdzili także, że ustny PES jest niepotrzebny. Sprzeciwiam się takim działaniom, ponieważ w mojej ocenie są one przejawem zaniżania jakości kształcenia. 6 czerwca tego roku upływa moja kadencja na stanowisku konsultanta krajowego. Gdyby MZ chciało ją przedłużyć, musiałoby zasięgnąć opinii Naczelnej Izby Lekarskiej – na mijającą kadencję zarekomendowały mnie poprzednie władze samorządu. Trudno mi oprzeć się wrażeniu, że cała ta „akcja” z zastrzeżeniami do pytań PES to grunt pod nieudzielenie mi przez NIL takiej rekomendacji – uważa prof. Różański.