Potrójne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarzy

Trzecie obowiązkowe ubezpieczenie lekarzy zostało wprowadzone przez nową ustawę o izbach lekarskich, którą omówiłem w Pulsie Medycyny nr 2 z 10 lutego 2010 r. („Ustawa o izbach: zmiany w zasadach odpowiedzialności zawodowej"). Ustawa ta dodała art. 48a do ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zgodnie z którym lekarz, który wykonuje zawód na terytorium Polski w zakładzie opieki zdrowotnej bądź w ramach praktyki prywatnej, podlega obowiązkowi ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (OC) za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych.

Dotychczasowe ubezpieczenia obowiązkowe, które wynikają z art. 35 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i z art. 136b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, są niezależne i pozostają niezmienione. Przypomnę, iż obejmują one tylko taki zakres świadczeń, jaki wynika z przyjęcia zamówienia na świadczenia zdrowotne (tzw. subkontraktu), bądź zawarcia kontraktu bezpośrednio z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nowe ubezpieczenie obowiązkowe funkcjonuje w pozostałym zakresie.

Jaka suma gwarancyjna?

Szczegółowe warunki nowego ubezpieczenia mają zostać określone przez ministra finansów w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem zdrowia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej. Projekt rozporządzenia określa zakres ubezpieczenia w sposób analogiczny do rozporządzeń regulujących dwa poprzednie ubezpieczenia obowiązkowe.

Ubezpieczenie ma obejmować wszystkie szkody wyrządzone w następstwie działania lub zaniechania lekarza przy wykonywaniu czynności zawodowych, poza szkodami na mieniu, szkodami powstałymi wskutek działań wojennych, rozruchów, zamieszek i aktów terroru oraz poza karami umownymi, bez możliwości umownego ograniczenia przez zakład ubezpieczeń wypłaty odszkodowań. Ubezpieczenie ma działać tylko w czasie trwania ochrony ubezpieczeniowej, który określa dana polisa. Obowiązek ubezpieczenia ma powstawać najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania czynności zawodowych.

W sposób odmienny od dotychczasowego mają zostać wyznaczone minimalne sumy gwarancyjne. Ich wysokość ma być zróżnicowana ze względu na specjalizację posiadaną przez lekarza. Zgodnie z projektem, minimalne sumy gwarancyjne w odniesieniu do jednego zdarzenia w okresie ubezpieczenia nie dłuższym niż 12 miesięcy mają wynosić:

• 100 000 euro - dla lekarzy posiadających specjalizację w dziedzinach: anestezjologii i intensywnej terapii, położnictwa i ginekologii, wszystkich chirurgii, neonatologii, onkologii klinicznej, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, urologii, otolaryngologii oraz okulistyki;

• 46 500 euro dla lekarzy dentystów i lekarzy posiadających specjalizację w dziedzinie medycyny ratunkowej;

• 25 000 euro dla pozostałych lekarzy.

Ministerstwo Zdrowia: etat zwalnia od polisy

Dwie kwestie, które wzbudzają najwięcej wątpliwości, to zakres podmiotowy nowego ubezpieczenia oraz jego stosunek do wcześniej zawartych ubezpieczeń dobrowolnych. Pierwsza kwestia dotyczy tego, czy obowiązek ubezpieczenia obejmuje także lekarzy zatrudnionych w zakładach opieki zdrowotnej na podstawie umów o pracę.

W świetle art. 120 Kodeksu pracy, obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez pracownika ciąży na pracodawcy, któremu przysługuje względem pracownika roszczenie zwrotne. W dodanym art. 48a znalazło się zastrzeżenie, że obowiązek ubezpieczenia nie narusza tych przepisów. Ministerstwo Zdrowia, działając pod naciskiem Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy, wydało komunikat, iż z odwołania do art. 120 wynika, że obowiązek nowego ubezpieczenia nie obejmuje lekarzy zatrudnionych jako pracownicy.

Mam zastrzeżenia do tej wykładni, ponieważ zbytnio odbiega ona od brzmienia przepisów. Gdyby ustawodawca istotnie chciał zwolnić z obowiązku ubezpieczenia lekarzy pracowników, to mógł tego dokonać wprost, a nie poprzez odwołanie do art. 120. Takie odwołanie wskazuje jedynie na to, że objęcie lekarza obowiązkiem ubezpieczenia nie zwalnia jego pracodawcy z obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej pacjentowi.

Kolejna umowa z ubezpieczycielem

Druga kwestia dotyczy lekarzy, którzy wcześniej nabyli polisy ubezpieczenia dobrowolnego w zakresie objętym nowym ubezpieczeniem obowiązkowym. Rozwiązanie tego problemu leży w kompetencji ministra finansów, który został upoważniony do określenia terminu powstania obowiązku ubezpieczenia. W związku z tym w projekcie rozporządzenia znalazł się przepis, zgodnie z którym obowiązek zawarcia nowej umowy ubezpieczenia OC powstaje w ostatnim dniu obowiązywania dotychczasowej umowy, nie później jednak niż w okresie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

Przepis ten znajduje zastosowanie do umów ubezpieczenia, które zostały zawarte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia na dotychczas obowiązujących warunkach. Odnosi się więc również do umów ubezpieczenia dobrowolnego, jednak nie do wszystkich, lecz tylko do tych, które zostały zawarte przed 1 stycznia 2010 r. Umowy zawarte po tej dacie powinny bowiem czynić zadość obowiązkowi ubezpieczenia, czyli spełniać ogólne warunki ubezpieczenia obowiązkowego, określone w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Podstawa prawna:

1) art. 117 pkt 2 ustawy z 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. nr 219, poz. 1708);
2) projekt z 15 stycznia 2010 r. rozporządzenia ministra finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (www. mf.gov.pl - BIP, Projekty aktów prawnych, Rynek finansowy);