Pospiesznie uchwalona ustawa o Narodowym Funduszu Zdrowia wymaga pilnej nowelizacji

Nowelizacja dotyczy czterech kwestii, z których jedna (pkt 3) odpadła na etapie prac w Komisji Zdrowia:
1) rozszerzenia katalogu podmiotów wypłacających emerytury i renty, a więc uprawnionych do zgłaszania do ubezpieczenia (art. 17 ust. 3 i 27 ust. 8 ustawy o NFZ),
2) przywrócenia refundacji leków dopuszczonych do obrotu, stanowiących zamienniki tych z listy leków refundowanych (dodanie ust. 6 do art. 60 ustawy o NFZ - odpowiednik art. 38 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym),
3) korekty delegacji dla ministra zdrowia, dotyczącej wydania rozporządzenia w sprawie sprawozdawczości świadczeniodawców (art. 143 ust. 1 pkt 1 ustawy o NFZ),
4) przesunięcia na przyszły rok zwykłego procesu planowania przez NFZ zabezpieczenia potrzeb zdrowotnych (art. 220 ustawy o NFZ).
Ustawodawca nie przewidział
Jako podmioty wypłacające emerytury i renty wymieniono w ustawie: ZUS, KRUS, inne organy emerytalne oraz banki - w przypadku świadczeń z zagranicy. 1 stycznia 2003 r. uprawnienia do wypłacania świadczeń emerytalno-rentowych z Republiki Czeskiej uzyskała Poczta Polska. Niestety, projektodawcy ustawy nie przewidzieli takiej sytuacji, więc wynikła potrzeba uzupełnienia powyższego katalogu o ,inny podmiot dokonujący wypłaty emerytury lub renty z zagranicy". Popełniono tu błąd legislacyjny polegający na zbędnym wyszczególnianiu podmiotów i tworzeniu tym sposobem katalogu zamkniętego. Przy takim rozwiązaniu każda zmiana wymienionych podmiotów powoduje konieczność nowelizacji. Gdyby w miejsce tego rodzaju katalogu od razu zastosowano użyte obecnie sformułowanie ogólne, nie byłoby potrzeby nowelizacji.
Ministerstwo Zdrowia regulując tę kwestię proponowało ponadto, aby inne podmioty wypłacające emerytury i renty z zagranicy zobowiązać - tak jak zobowiązane są banki - do poboru zaliczek i potrącania składek. Propozycja ta odpadła, nie została uwzględniona w treści projektu rządowego.
Kłopotliwa refundacja
Nie wiadomo z jakich powodów pominięto zapis umożliwiający refundację leków spoza listy. W najlepszym razie mamy tu do czynienia z karygodnym przeoczeniem. Jeżeli jednak nie wierzy się w przypadki na tym szczeblu władzy, to należałoby zastanowić się, w czyim interesie leży takie ,przeoczenie". Odpowiedź jest prosta: firm farmaceutycznych, które wprowadziły swoje leki na listę. Traci na tym konkurencja, czyli firmy produkujące zamienniki nie wprowadzone na listę. Ministerstwo przywraca poprzedni zapis, uzasadniając to zapewnieniem ubezpieczonym tych samych uprawnień, co przed nowelizacją, chociaż jednocześnie przedstawiciele resortu twierdzą, że ta zmiana nie dotknie pacjentów, bo w aptece mogą zawsze dostać zamiennik leku nierefundowanego. O wpływie swojego ,przeoczenia" na interesy firm farmaceutycznych ministerstwo milczy. Jednocześnie dopuszcza się kolejnego ,przeoczenia", ograniczając się w swoim projekcie jedynie do listy leków podstawowych i uzupełniających, a zapominając o osobnej liście leków i wyrobów medycznych dla osób chorujących na choroby zakaźne lub psychiczne oraz upośledzonych umysłowo, a także chorujących na niektóre choroby przewlekłe, wrodzone lub nabyte. To ,przeoczenie" poprawiła Komisja Zdrowia.
Elektroniczny rejestr
pacjentów i świadczeń
Obowiązek założenia elektronicznego rejestru pacjentów i udzielanych im świadczeń zdrowotnych wisi nad świadczeniodawcami od 1 stycznia 2002 r. [18 października 2001 r. zostało wydane w tej sprawie odpowiednie rozporządzenie ministra zdrowia (Dz. U. nr 121, poz. 1318)]. Na skutek protestów lekarzy przeciwko obciążaniu ich dodatkowymi kosztami administracyjnymi, termin wejścia w życie tych przepisów przesunięto na 1 stycznia 2003 i tak już zostało. Oznacza to, że formalnie one obowiązują. I będą obowiązywały w zakresie, w jakim nie pozostają w sprzeczności z ustawą o NFZ, do czasu wydania nowych przepisów na podstawie tej ustawy. Te obowiązujące przepisy wprowadziły bardzo szczegółowe wzory dokumentów, tj. komunikatów elektronicznych do wprowadzania danych za pomocą rozbudowanych kodów. Omawiana nowelizacja miała znosić nałożony na ministra zdrowia obowiązek wydawania tych wzorów [które już istnieją i obowiązują (sic!)]. Uzasadnienie (wersja ministerialna) brzmiało: ,proponowana zmiana pozwoli wnosić permanentne zmiany w słownikach świadczeń medycznych bez konieczności kolejnych nowelizacji rozporządzeń". Miało to usprawnić działanie NFZ. Czyżby samo ministerstwo dostrzegło, iż biurokracja zaszła za daleko? Rząd opowiedział się za tym, opuszczając wszakże w uzasadnieniu niepokojące słówko ,permanentne", poprzestając na ,zmianach". Wygładzenie uzasadnienia nie pomogło i Komisja Zdrowia wybrała biurokrację, odrzucając propozycję nowelizacji w tym zakresie. Być może pierwotna zapowiedź dokonywania ,permanentnych zmian w słownikach" zabrzmiała zbyt groźnie.
Planowanie zdrowia
Zgodnie z ustawą o NFZ, zawieranie kontraktów ze świadczeniodawcami przez oddziały funduszu ma następować na podstawie Krajowego Planu Zabezpieczenia wiadczeń Zdrowotnych, utworzonego w podziale na oddziały wojewódzkie. W planie tym określa się prognozowane środki na kontrakty oraz stawki maksymalne za poszczególne świadczenia. Projekt tego planu - przyjmowanego przez radę funduszu i zatwierdzanego przez ministra zdrowia - ma opracowywać zarząd funduszu na podstawie planów wojewódzkich i planu dla służb mundurowych. Projekt planu wojewódzkiego opracowuje zarząd województwa, po zasięgnięciu opinii wojewody, powiatów i samorządów zawodów medycznych, a zatwierdza go sejmik wojewódzki w drodze uchwały. Cała ta procedura szerokiej konsultacji miała zgodnie z projektem rządowym zafunkcjonować dopiero w 2004 roku (powodem jest przedłużenie procesu legislacyjnego ustawy o NFZ, która według ambitnych planów ministra Mariusza Łapińskiego miała wejść w życie z początkiem tego roku). Rozpoczęcie procedury w 2004 roku oznaczałoby, że pierwszy plan sporządzony zostanie na rok 2005. Przy czym ministerstwo nie wyjaśniło, co byłoby podstawą zawierania nowych kontraktów obecnie i na rok 2004. Prawdopodobnie miał to być plan finansowy funduszu, który na ten rok sporządza minister zdrowia, a w latach następnych zatwierdza w porozumieniu z ministrem finansów. Pozostawało jedno ,ale" - do sporządzania projektu planu finansowego przez zarząd funduszu podstawę stanowi plan krajowy. A tej podstawy na rok 2004 miało nie być.
Skończona procedura
Sejmowa Komisja Zdrowia nie przystała na takie rozwiązanie, które de facto oddawało planowanie kontraktów na rok 2004 w ręce ministra zdrowia. Być może znaczenie miała tu zmiana na stanowisku ministra. W każdym razie Komisja Zdrowia wprowadziła odrębną, skróconą procedurę tworzenia planu na rok 2004. Ma się ona rozpoczynać od projektu wojewódzkiego planu zdrowotnego, opracowywanego przez zarząd województwa, zatwierdzanego przez sejmik wojewódzki i przekazywanego do właściwego oddziału wojewódzkiego funduszu do 30 czerwca 2003 r. Na podstawie analizy planu zdrowotnego i udzielonych świadczeń zakontraktowanych w okresie ostatnich 2 lat oddział wojewódzki NFZ przygotowuje wojewódzki plan zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych i przekazuje go do 30 lipca centrali funduszu. Osobny plan przygotowuje Departament Funduszu do spraw Służb Mundurowych.
Na podstawie tych planów zarząd funduszu opracowuje projekt planu krajowego i przedstawia go do 15 sierpnia radzie funduszu. Rada rozpatruje i przyjmuje projekt do 31 sierpnia, a następnie przekazuje go ministrowi zdrowia, który zatwierdza plan do 15 września 2003 r. Zatwierdzony plan przesyłany jest niezwłocznie do realizacji oddziałom wojewódzkim, aby zdążyły z procedurą kontraktowania świadczeń przed końcem roku.
Na razie trzeba zdążyć z zakończeniem procesu ustawodawczego (Sejm-Senat-prezydent), ponieważ prawo nie powinno obowiązywać przed opublikowaniem, a omawiana nowelizacja ma wejść w życie 1 maja. Mamy teraz okazję zaobserwować, jak pośpiech wymusza pośpiech, wprowadza chaos i przez to szkodzi prawu.