Pomysł na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego

Treść poprawki (zdanie podkreślone) do ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (UZOZ) zgłoszona została podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia 23 stycznia br. i trafiła do Biura Legislacyjnego Senatu. Oto jej brzmienie:
Art. 60.
3. Jeżeli ujemny wynik finansowy nie może być pokryty w sposób określony w ust. 1, organ, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, wydaje rozporządzenie lub podejmuje uchwałę o zmianie formy gospodarki finansowej zakładu lub o jego likwidacji. W przypadku otwarcia postępowania likwidacyjnego przez okres nie dłuższy niż trzy lata nie wszczyna się postępowania egzekucyjnego, a wszczęte ulegają zawieszeniu z mocy prawa.
Uzasadnienie:
Art. 60 UZOZ dotyczy sytuacji, kiedy samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej traci zdolność regulowania swoich zobowiązań. Zgodnie z literalnym brzmieniem powołanego przepisu podmiot, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej w takiej sytuacji może zachować się w jeden z 2 sposobów:
1. zlikwidować zakład - art. 60 ust. 3 UZOZ;
2. przekształcić SP ZOZ w zakład budżetowy lub jednostkę budżetową (art. 60 ust. 3 in fine w związku art. 35c UZOZ).
Ustawa wskazuje więc, co należy uczynić w sytuacji, gdy szpital nie spłaca swoich długów. Art. 60 posługuje się zdaniami twierdzącymi (tzw. kategorycznymi), co oznacza, że podmiot tworzący ma obowiązek zachowania się w jeden z wyżej wskazanych sposobów. Art. 60 nie wskazuje jednak terminu, w jakim decyzje takie winny zostać podjęte, stąd przepis rzeczywiście nie spełnia swojej roli, a zobowiązane do dbania o utworzone przez siebie szpitale podmioty uciekają od odpowiedzialności majątkowej korzystając z nadanej przepisem art. 35b UZOZ samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej osobowości prawnej (odrębności w obrocie). Powodem, dla którego instytucja art. 60 jest permanentnie pomijana jest konieczność przejęcia długów bądź wskazania podmiotu, który długi te przejmie (art. 60 ust. 4b, pkt 4) w razie likwidacji albo ?wchłonięcia" tych długów (czyli w istocie także zwykłego przejęcia) w sytuacji przekształcenia zakładu opieki zdrowotnej w jednostkę budżetową lub zakład budżetowy. Wprowadzenie modyfikacji do art. 60 utrzymuje całą tę opisaną wyżej konstrukcję powinności po stronie podmiotu tworzącego w niezmienionej postaci, ale pozwala na swobodne i wolne od dotychczasowych zagrożeń wykonywanie istniejącego na mocy art. 60 obowiązku zareagowania na zadłużanie się szpitala przez jego podmiot tworzący. Proponowany przepis art. 60 ust. 3 in fine UZOZ o zawieszeniu egzekucji na okres do trzech lat pozwoli:
1. bez obawy podejmować decyzję o likwidacji;
2. bez żadnych przeszkód zorganizować nowy zakład opieki zdrowotnej;
3. być może wreszcie - uchylić decyzję o likwidacji wobec odzyskania płynności finansowej przez zakład.
Proponowany przepis art. 60 ust. 3 in fine UZOZ nie jest sprzeczny z konstytucją, albowiem:
1. Art. 32 Konstytucji RP nie jest naruszony, ponieważ przepis obejmuje każdą kategorię wierzycieli. Wierzyciele nie są różnicowani ani z uwagi na wielkość służącego im długu (jak w ugodzie restrukturyzacyjnej), ani z uwagi na moment powstania ich wierzytelności (jak w ustawie restrukturyzacyjnej), ani też z uwagi na własną sytuację i pozycję na rynku;
2. Art. 64 Konstytucji RP nie jest naruszony, albowiem prawo własności doznaje czasowego ograniczenia, nie jest natomiast udaremnione. Ograniczenie prawa własności jest natomiast dopuszczone przepisem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że prawo własności można ograniczać w drodze ustawy, o ile nie godzi to ograniczenie w istotę prawa własności. Proponowane rozwiązanie nie godzi w istotę prawa, albowiem wierzytelność jest utrzymana - ustawa jedynie wyłącza czasowo możliwość jej egzekwowania i to z uwagi na ważny interes społeczny.
Proponowany przepis jest - co ważne - odbiciem instytucji art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 78, poz. 684, ze zm.). Jednocześnie spowoduje, że podmioty tworzące, do tej pory wykorzystujące wadę legislacyjną istniejącego art. 60 UZOZ (polegającą na nieokreśleniu terminu, w jakim winna zostać podjęta decyzja w stosunku do zadłużonego ZOZ-u) będą podejmowały czynności zmierzające do ustabilizowania sytuacji w podległych im jednostkach.
Proponowana nowelizacja art. 60 UZOZ zmusza organy założycielskie do podjęcia rzeczywistych działań restrukturyzacyjnych mających na celu uzdrowienie sytuacji ekonomicznej SP ZOZ-ów. Jednocześnie, przez czasowe, do 3 lat, zawieszenie egzekucji, pozwala na realizowanie ważnych społecznie zadań związanych ze świadczeniami zdrowotnymi.