Osoby w podeszłym wieku są bardziej wrażliwe na błędy żywieniowe

Prawidłowe żywienie jest jednym z decydujących czynników zachowania zdrowia oraz sprawności fizycznej i umysłowej. Czynnik ten nabiera szczególnego znaczenia w przypadku osób starszych z powodu licznych nieprawidłowości żywieniowych obserwowanej w tej grupie wiekowej.
Badania przeprowadzono w roku 1999 wśród losowo wybranych 160 mężczyzn i 196 kobiet w wieku 75-80 lat. Na podstawie wywiadu zebrano informacje dotyczące upodobań żywieniowych: włączania bądź unikania spożywania wybranych produktów żywnościowych oraz stosowania specjalnej diety. Metodą 24-godzinnego wywiadu oszacowano spożycie 12 grup produktów żywnościowych i porównano z normą wyżywienia.
Z olsztyńskich badań wynika, że osoby w podeszłym wieku odżywiają się nieprawidłowo: spożywają zbyt mało produktów zbożowych i mlecznych oraz warzyw i owoców, przy zbyt wysokim spożywaniu tłuszczów oraz mięsa i wędlin. W latach 90. było to zjawisko znamienne dla polskiej populacji.
Niedobór antyoksydantów,
kwasu foliowego i wapnia
Osoby starsze są bardziej wrażliwe na błędy żywieniowe, z powodu często stwierdzanych u nich dysfunkcji trawienia, wchłaniania i zaburzeń metabolicznych. Zbyt niskie spożycie warzyw i owoców, produktów mlecznych, ryb i tłuszczu pochodzenia roślinnego, przy jednoczesnym wysokim spożyciu tłustych produktów pochodzenia zwierzęcego może skutkować niedoborem antyoksydantów, kwasu foliowego i wapnia. Konsekwencją zdrowotną tych nieprawidłowości może być występowanie chorób cywilizacyjnych.
Coraz częściej pojawiają się doniesienia mówiące o patologiach towarzyszących procesowi starzenia, takich jak otyłość, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie czy cukrzyca. Nieprawidłowe odżywanie, głównie niskie spożycie wapnia może być przyczyną jednej trzeciej złamań osteoporotycznych. Przy niedoborach pokarmowych wapnia, ich uzupełnienie odbywa się kosztem tkanki kostnej, powodując zwiększenie tempa spadku gęstości masy kostnej i pośrednio osteoporozy. Jest to szczególnie istotne w przypadku kobiet.
Zdaniem specjalistów z Olsztyna, znacząca rola produktów mlecznych w żywieniu osób starszych jest związana głównie z wartością odżywczą białka i zawartością łatwo przyswajalnego wapnia oraz witamin B2, A, E, i D. Wiele badań wskazuje, że fermentowane produkty mleczne odgrywają dużą rolę w zmniejszaniu ryzyka m.in. chorób nowotworowych.
Częstsze posiłki, niższy BMI
Powszechnie występującym w ostatnich latach zjawiskiem jest otyłość, a jej nasilenie zwiększa się z wiekiem. Jest ona uwarunkowana wieloczynnikowo, lecz największe znaczenie w jej powstawaniu przypisuje się małej aktywności fizycznej i właśnie nieprawidłowemu odżywianiu. Żywieniowe podłoże otyłości związane jest głównie z jakością i ilością przyjmowanego pożywienia. Coraz częściej rozważany jest również sposób jego rozdziału na poszczególne posiłki i regularność odżywiania. Posiłki obfite i nieregularne i/lub podawane w dużych odstępach czasu nadmiernie obciążają organizm, co może utrudniać kontrolę masy ciała i sprzyjać powstawaniu otyłości oraz rozwojowi innych chorób dietozależnych.
U dużej części populacji (u 67 proc.) badanej przez specjalistów z Instytutu Żywienia Człowieka w Olsztynie, przeważał trzyposiłkowy model żywienia, 28 proc. badanych spożywało co najmniej cztery posiłki w ciągu dnia, a 5 proc. - zaledwie dwa posiłki dziennie. Większa częstotliwość żywienia związana była z większym spożyciem energii w całodziennych racjach pokarmowych.
Stwierdzono, że osoby spożywające dwa posiłki dziennie w porównaniu z osobami spożywającymi cztery posiłki charakteryzowały się największymi przeciętnymi wartościami wskaźników antropometrycznych (BMI, AMC, %FM). W tej grupie wykazano również największy odsetek mężczyzn i kobiet otyłych. Na podstawie zebranych danych można pokusić się o hipotezę, że mniejsza częstotliwość żywienia może sprzyjać otyłości, pomimo niskiej wartości energetycznej pożywienia.