Nowe obowiązki ZOZ-ów i lekarzy w zakresie zwalczania chorób zakaźnych

Poprzednio istniał powszechny i ogólny obowiązek zgłaszania podejrzeń, przypadków zachorowań i zgonów na choroby zakaźne organom Inspekcji Sanitarnej, a także określonym publicznym zakładom opieki zdrowotnej. Obecnie obowiązek dokonywania zgłoszeń dotyczy tylko lekarzy i felczerów oraz kierowników laboratoriów. Obowiązek ten został sformalizowany i rozszerzony na przypadki zakażeń. Poprzedza go obowiązek pouczenia pacjenta lub jego opiekuna o środkach ostrożności zapobiegających przeniesieniu zakażenia na inne osoby oraz o obowiązku ewentualnego powiadomienia pracodawcy.
Powiadomienie pacjenta - obowiązkowe
W przypadku rozpoznania zakażenia, które może przenosić się drogą kontaktów seksualnych lekarz jest obowiązany poinformować pacjenta o konieczności zgłoszenia się do lekarza jego partnera lub partnerów seksualnych. Fakt powiadomienia pacjenta powinien być odnotowany w dokumentacji medycznej i potwierdzony podpisem pacjenta. Następnie, w ciągu 24 godzin, lekarz ma obowiązek zgłoszenia podejrzenia zakażenia lub zachorowania na chorobę zakaźną właściwemu powiatowemu (portowemu) inspektorowi sanitarnemu.
W przypadkach stwierdzenia lub podejrzenia zgonu z powodu choroby zakaźnej bądź rozpoznania gruźlicy albo AIDS, kiły, rzeżączki i nierzeżączkowego zakażenia dolnych odcinków narządów moczowo-płciowych i innych chlamydioz oraz rzęsistkowicy zgłoszenia należy dokonać bezpośrednio wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu lub właściwej jednostce specjalistycznej. Zgłoszenia mają być dokonywane na urzędowych formularzach. W przypadku zgłoszeń zachorowań na AIDS pacjent ma prawo zastrzec swoje dane osobiste i adres.
Odpowiedzialność kierownika
Na wszystkie zakłady opieki zdrowotnej i gabinety lekarskie nałożono szczegółowe obowiązki w zakresie zapobiegania zakażeniom. Odpowiedzialnymi za zapewnienie przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych w ZOZ-ach uczyniono ich kierowników. Odpowiadają oni za stosowanie indywidualnych środków ochrony przez pracowników oraz za zapewnienie warunków skutecznej sterylizacji materiałów medycznych, narzędzi i innego sprzętu medycznego oraz prowadzenie prawidłowych procesów dezynfekcji. Analogiczny zakres odpowiedzialności ciąży na lekarzach prowadzących praktyki prywatne.
Szerszy zakres obowiązków dotyczy szpitali i innych ZOZ-ów udzielających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych. Ich kierownicy w ramach postępowania przeciwdziałającego szerzeniu się zakażeń zakładowych odpowiadają ponadto za opracowanie i wdrożenie procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami nabywanymi w zakładach opieki zdrowotnej. Dotyczy to w szczególności:
1) -bieżącego dozoru i przestrzegania standardów higieny wewnątrzzakładowej;
2) -kontroli stosowanych metod leczenia, w tym antybiotykoterapii;
3) -wprowadzenia zakładowego systemu badań, identyfikacji i rejestracji szczepów bakteryjnych;
4) -zapewnienia, w razie potrzeby, warunków do izolacji pacjentów szczególnie podatnych na zakażenia;
5) -zapewnienia środków na realizację tych zadań.
W zakładzie należy dokonywać bieżącej oceny sytuacji epidemiologicznej. Kierownik odpowiada za prowadzenie rejestru zakażeń zakładowych oraz sporządzanie i przekazywanie powiatowemu inspektorowi sanitarnemu raportów o występowaniu tych zakażeń. Rejestr taki należy do dokumentacji medycznej, a szczegółowy sposób jego prowadzenia i sporządzania raportów określi minister zdrowia.
Kontrola wewnętrzna
W szpitalach i innych ZOZ-ach udzielających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych trzeba także powołać zespół oraz komitet kontroli zakażeń zakładowych. W skład takiego zespołu wchodzi lekarz - jako przewodniczący zespołu oraz pielęgniarki - jedna przypadająca na 250 łóżek. Do zadań zespołu należy nadzór nad przestrzeganiem procedur ochrony przed zakażeniami, analiza występujących zakażeń, opracowywanie raportów oraz szkolenie personelu w zakresie zasad, praktyki i metod kontroli zakażeń zakładowych.
W skład komitetu kontroli zakażeń zakładowych wchodzi przewodniczący zespołu kontroli, kierownik zakładu lub jego przedstawiciel, kierownicy właściwych komórek organizacyjnych, naczelna pielęgniarka oraz lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad pracownikami zakładu. Do zadań komitetu należy planowanie, ocena i wdrażanie metod kontroli zakażeń zakładowych oraz podejmowanie decyzji o rozdziale indywidualnych środków ochrony. Minister zdrowia określi wymagane kwalifikacje członków zespołu.

Podstawa prawna:
o ustawa z 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. nr 126, poz. 1384).