Nadciśnienie tętnicze: wyzwanie XXI wieku

Specjalnie dla Pulsu Medycyny komentuje prof. Zbigniew Gaciong z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego AM, konsultant krajowy ds. chorób wewnętrznych:
W 2002 roku Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała raport grupy ekspertów, pracujących nad określeniem najważniejszych czynników ryzyka zgonu dla mieszkańców Ziemi. Analiza oparta została na danych uzyskanych z ponad 55 milionów przypadków zgonów zebranych z całego świata, który podzielono na 3 obszary: bogaty - o wysokim standardzie życia i najlepszej opiece medycznej; biedny - w którym stwierdza się krótki średni czas życia, oraz strefę pośrednią - w której znajduje się Polska. We wszystkich 3 częściach naszego globu nadciśnienie tętnicze okazało się czynnikiem w największym stopniu przyczyniającym się do nadmiernej śmiertelności. To jedyny wskaźnik, którym kraje bardzo biedne dorównują najbogatszym! Co więcej, prognozy na najbliższe dziesięciolecia są niezwykle pesymistyczne: ocenia się, że liczba pacjentów z nadciśnieniem będzie zwiększać się w większym tempie niż liczba ludzi na kuli ziemskiej. W 2025 roku 29 proc. mieszkańców naszej planety (1,6 miliarda osób) będzie mieć nadciśnienie tętnicze. Niektórzy epidemiolodzy szacują, że w związku z rozpowszechnieniem nadciśnienia i innych chorób cywilizacyjnych, oczekiwana długość życia, zamiast się nadal wydłużać, może zacząć się skracać. Innymi słowy: nasze dzieci mogą żyć krócej niż ich rodzice!
Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego nie wymaga dostępu do specjalistycznej i kosztownej aparatury - nadal standardem rozpoznania pozostaje metoda Korotkowa, której może się nauczyć każdy. Paradoksem jest, że większość chorych nie wie, że ma nieprawidłowe ciśnienie tętnicze. Wyniki krajowych badań epidemiologicznych (NATPOL III) wykazują, że odsetek niewykrytego nadciśnienia tętniczego wynosi 33 proc. Nie lepiej wygląda sytuacja wśród osób, u których rozpoznano nadciśnienie tętnicze. 10 proc. osób świadomych choroby nadciśnieniowej, z różnych powodów nie chciało się leczyć. Wśród wszystkich chorych na nadciśnienie tętnicze 47 proc. było leczonych nieskutecznie, a jedynie 12 proc. skutecznie.
Często w odniesieniu do kontroli ciśnienia tętniczego mówi się o "zasadzie połówek": połowa pacjentów nie wie o chorobie, połowa z tych, którzy mają jej świadomość, nie leczy się, a pozostała połowa objęta opieką nie osiąga docelowych wartości ciśnienia tętniczego. "Zasada połówek" odnosi się do wielu krajów, w znacznej części z nich wyniki kontroli ciśnienia tętniczego w populacji są jeszcze gorsze niż w Polsce. Wyjątkiem pozostają Stany Zjednoczone, w których odsetek chorych z dobrą kontrolą ciśnienia tętniczego sięga prawie 30 proc. Bez wątpienia jest to wynik wieloletnich akcji informacyjnych, prowadzonych zarówno przez media, jak i rządowe oraz prywatne organizacje zajmujące się zdrowiem. Tymczasem nawet niewielka redukcja wartości ciśnienia tętniczego w populacji (np. 2 mmHg ciśnienia skurczowego) przekłada się na znaczące (ponad 10-procentowe) zmniejszenie ryzyka zgonu wywołanego chorobą wieńcową czy udarem.
Dzień Nadciśnienia Tętniczego to dla wielu ludzi okazja do określenia zagrożenia tą chorobą. Lekarzom i zarządzającym opieką medyczną powinien przypominać o społecznych następstwach nadciśnienia tętniczego i konieczności zorganizowanego działania na rzecz lepszej kontroli ciśnienia tętniczego w skali populacji.