Nadal są rozbieżne opinie w sprawie działalności gospodarczzej ZOZ-ów

Otóż argumenty przedstawione w poprzednim artykule (Puls Medycyny nr 11/2002) opierały się na przepisie art. 50c ustawy o zawodzie lekarza, wyłączającego lekarzy z kategorii przedsiębiorców. Do lekarzy prowadzących ZOZ-y niepubliczne przepis ten nie ma zastosowania. Ich działalność podlega przepisom ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Niemniej jednak tu także istnieją podstawy do kwestionowania opodatkowania zakładów opieki zdrowotnej najwyższą stawką podatku, przewidzianą dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Jest bowiem wątpliwe, czy działalność prowadzoną przez zakłady opieki zdrowotnej można z góry kwalifikować do działalności gospodarczej.
Zarobić na usługach
Sama ustawa, definiując czym jest zakład opieki zdrowotnej, tego nie przesądza. Stanowi, że jest to wyodrębniony organizacyjnie zespół osób i środków majątkowych utworzony w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia.
Czy udzielanie świadczeń zdrowotnych i promocja zdrowia są równoznaczne z wykonywaniem zarobkowej działalności usługowej, czyli działalności gospodarczej? W tym miejscu można posłużyć się argumentami analogicznymi do przytoczonych w poprzednim artykule, przemawiającymi przeciwko sprowadzeniu usług medycznych do zwykłej działalności o charakterze zarobkowym. Przedmiotem świadczeń udzielanych w ZOZ-ach także jest życie i zdrowie człowieka; zakaz reklamy, szczególny obowiązek udzielania pomocy w przypadkach nagłych czy kodeks etyki lekarskiej dotyczą tak samo ZOZ-ów, jak lekarzy. Ponadto istnieje przepis art. 8a ust. 1 ustawy o ZOZ-ach, który stanowi:
,Do zakładu opieki zdrowotnej nie stosuje się przepisów ustawy z 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej".
Ustawa o działalności gospodarczej wprawdzie już nie obowiązuje - zastąpiła ją nowa ustawa Prawo działalności gospodarczej, lecz przepis pozostał i jego ratio legis nie uległo zmianie. Wyraźnie wskazuje na to, że działalności prowadzonej przez ZOZ-y nie należy utożsamiać z działalnością gospodarczą.
Interpretacja resortu finansów
Mimo to Ministerstwo Finansów stoi na stanowisku przeciwnym. W oficjalnych wyjaśnieniach zawartych w piśmie z 24 maja 2000 r. stwierdziło, że:
,Wyłączenie SP ZOZ-ów spod regulacji ustawy o działalności gospodarczej nie wyklucza faktu wykonywania przez te jednostki czynności, które noszą znamiona prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzenie działalności gospodarczej przez ZOZ-y wynika z art. 54 ust. 1 pkt 3 ustawy o ZOZ-ach, zgodnie z którym SP ZOZ może uzyskiwać środki finansowe z wydzielonej działalności gospodarczej innej niż wymieniona w art. 54 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. z odpłatnych świadczeń zdrowotnych (...)".
Wytłumaczenie oparte na przytoczonym przepisie jest po pierwsze naciągane. Słówko ,innej" wcale nie musi odnosić się do całego zwrotu ,działalności gospodarczej"; może odnosić się tylko do słowa ,działalności". Wówczas wykładnia językowa wskazywałaby, że udzielanie świadczeń zdrowotnych jest jedną formą działalności zakładu, a inną formą działalności może być wydzielona działalność gospodarcza. Czyli że działalność polegająca na udzielaniu świadczeń zdrowotnych nie jest działalnością tego samego rodzaju co działalność gospodarcza.
Po drugie, przytoczony przepis odnosi się wyłącznie do SP ZOZ-ów. Tych niepublicznych w ogóle nie dotyczy. O tego typu kwestiach w ZOZ-ach niepublicznych rozstrzyga ich statut. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy o ZOZ-ach stanowi:
,Ustrój zakładu opieki zdrowotnej oraz inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania, nie uregulowane w ustawie, określa statut".
Skoro więc ustawa nie reguluje kwestii działalności gospodarczej ZOZ-ów niepublicznych, to założyciel zakładu może w statucie - według swojego uznania i okoliczności - przewidzieć możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez zakład lub też prowadzenie działalności gospodarczej wykluczyć. Postanowienia statutu powinny być w tym względzie wiążące dla organów podatkowych.

Podstawa prawna:
Ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 91, poz. 408 ze zm.).