Mniej nowych aptek, ograniczenia dla sieci

"Geografia aptek" polega na określeniu dodatkowych warunków do wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, związanych z liczbą mieszkańców gminy i położeniem aptek już funkcjonujących. Projekt zakłada, że w gminach zamieszkanych przez mniej niż 4000 mieszkańców ma być wydawane tylko jedno zezwolenie. W gminach o większej liczbie mieszkańców każde następne zezwolenie może być wydane, jeżeli liczba osób przypadających na jedną aptekę już funkcjonującą jest większa niż 4000 albo odległość od najbliższej apteki jest większa niż 3000 metrów liczone po najkrótszej drodze publicznej. Należy zwrócić uwagę, że wystarczy spełnić tylko jeden z powyższych warunków, aby móc ubiegać się o wydanie zezwolenia. Oznacza to, że jeżeli liczba osób przypadających na jedną aptekę przekracza 4000, to nowa apteka może być położona w dowolnym miejscu, natomiast aptekę położoną w odległości ponad 3000 metrów od już istniejącej można założyć także wówczas, gdy liczba osób przypadających na jedną aptekę w gminie nie przekracza 4000. Powyższe warunki nie będą dotyczyły lokalizacji aptek już funkcjonujących, jednak ograniczą im możliwości przeniesienia lokalizacji poza obszar powiatu.

Sprzedaż leków na wsi

"Geografia" ma objąć również punkty apteczne. Mogą być one usytuowane wyłącznie na terenach wiejskich, pod warunkiem, że w danej wsi nie ma apteki ani punktu aptecznego lub odległość do najbliższej funkcjonującej apteki bądź punktu aptecznego jest większa niż 4000 metrów liczone po najkrótszej drodze publicznej. Także w tym wypadku wystarczy spełnić tylko jeden z warunków, aby zezwolenie zostało wydane. Punkt apteczny położony w sąsiedniej wsi może znajdować się bliżej niż 4000 metrów od już istniejącego, a przy zachowaniu wymaganej odległości można założyć drugi punkt apteczny w tej samej wsi. Projekt przewiduje ponadto zniesienie niezależności punktów aptecznych, które mają być prowadzone wyłącznie jako filie aptek ogólnodostępnych. Powyższe wymagania mają dotyczyć także punktów aptecznych już funkcjonujących. Projekt daje im termin 5 lat na dostosowanie swojej działalności.

Restrykcje dla hurtowni i grup kapitałowych

Obowiązujące przepisy, które miały zapobiegać powstawaniu sieci farmaceutycznych, okazały się niewystarczające. Stąd projekt ich uzupełnienia o dodatkowe restrykcje. Zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, którego obecnie odmawia się tylko samemu wnioskodawcy prowadzącemu aptekę lub ubiegającemu się o jej prowadzenie, nie będzie przyznawane także w przypadku prowadzenia apteki lub ubiegania się o jej prowadzenie przez podmiot od niego zależny. Zezwolenia nie otrzyma ponadto wnioskodawca należący do grupy kapitałowej, w której przynajmniej jeden przedsiębiorca już prowadzi aptekę lub ubiega się o jej prowadzenie. Analogicznie zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, którego obecnie odmawia się tylko samemu wnioskodawcy prowadzącemu hurtownię lub ubiegającemu się o jej prowadzenie, nie będzie udzielane także w przypadku prowadzenia hurtowni lub ubiegania się o jej prowadzenie przez podmiot od niego zależny. Tak samo zezwolenia nie otrzyma wnioskodawca należący do grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą już hurtownię lub ubiegają się o jej prowadzenie. O powyższych okolicznościach wnioskodawcy będą zobowiązani poinformować organy rejestrowe w specjalnych oświadczeniach dołączanych do wniosków o udzielenie zezwolenia na prowadzenie hurtowni bądź apteki.

Graniczne 1 proc.

Obecnie przepisy antykoncentracyjne uniemożliwiają utworzenie nowej apteki ogólnodostępnej wnioskodawcy, który kontroluje w sposób bezpośredni lub pośredni więcej niż 1 proc. aptek na terenie województwa bądź należy do grupy kapitałowej prowadzącej taką liczbę aptek. Projekt proponuje, aby przepisy te zostały rozciągnięte na przypadki nabycia akcji, udziałów lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, prowadzące do przejęcia kontroli nad aptekami już istniejącymi. Jeżeli skutkiem takiego przejęcia będzie skupienie w jednym ręku więcej niż 1 proc. aptek na terenie województwa, to nabywca będzie miał obowiązek w ciągu 6 miesięcy od zawarcia umowy zmniejszyć liczbę aptek kontrolowanych przez siebie lub w ramach grupy kapitałowej do ilości dozwolonej, tj. do 1 proc. Limit ten ma obejmować także punkty apteczne.
Na przedsiębiorców prowadzących apteki ogólnodostępne lub hurtownie farmaceutyczne oraz na przedsiębiorców z nimi powiązanych ma być ponadto nałożony obowiązek zgłaszania prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów każdego zamiaru dokonania koncentracji, czyli połączenia się, przejęcia lub utworzenia wspólnego przedsiębiorcy. Prezes urzędu ma zakazywać koncentracji naruszającej wyżej przedstawione ograniczenia.

Konkurencja cenowa tylko między producentami leków?

W organizowanie promocji typu "leki za 1 grosz" wymierzony został zakaz reklamy działalności aptek skierowanej do publicznej wiadomości, a odnoszącej się w sposób pośredni lub bezpośredni do leków i wyrobów medycznych objętych refundacją. Projektowane zmiany w ustawie o cenach doprowadzą zresztą do przeniesienia konkurencji cenowej w zakresie obrotu lekami i wyrobami refundowanymi na poziom producentów i importerów leków. Przewiduje się bowiem wprowadzenie sztywnych marż urzędowych na te produkty, zarówno detalicznych, jak i hurtowych. Zastosowanie takiego rozwiązania sprawi, że różnice w cenach leków refundowanych w hurtowniach i aptekach będą mogły wynikać wyłącznie z różnic w cenach zbytu ustalanych przez producentów lub importerów leków.
Sztywne marże wyeliminują konkurencję cenową między hurtowniami i między aptekami. Konkurencja cenowa między producentami lub importerami będzie mogła odbywać się w granicach maksymalnych cen urzędowych ustalanych na ceny zbytu. Pomimo zapewnień ministerstwa, że ustalanie wysokości cen leków zostanie ograniczone z korzyścią dla pacjenta, należy spodziewać się, że ceny te po prostu wzrosną.
Omawiany projekt znajduje się w fazie konsultacji społecznych. Ograniczenia nakładane na rozmieszczenie aptek oraz na rozrost sieci farmaceutycznych nie będą miały mocy wstecznej. Projektowany przepis przejściowy stanowi, że do postępowań wszczętych przed wejściem ustawy w życie będą stosowane przepisy dotychczasowe. W związku z tym można przypuszczać, że w miarę postępu prac legislacyjnych nad projektem nasilać się będą te działania, których wyeliminowaniu ma służyć wprowadzenie omówionych zmian. Wejście w życie projektowanej ustawy ma nastąpić po upływie 30 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Podstawa prawna:
Projekt z 11 sierpnia 2006 r. ustawy o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (dostępny na stronach internetowych Ministerstwa Zdrowia w dziale Legislacja - projekty aktów prawnych przekazane do konsultacji społecznych).