Lekarz na kontrakcie uzgadnia urlop z funduszem

Konstytucja RP gwarantuje prawo do corocznych płatnych urlopów wyłącznie pracownikom. Prawo to znajduje swoje odzwierciedlenie w Kodeksie pracy, który przyznaje 20 dni urlopu pracownikom zatrudnionym krócej niż 10 lat i 26 dni - pracownikom o dłuższym stażu. Urlopów udziela się zgodnie z planem, który ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników. Przesunięcie terminu zaplanowanego urlopu może nastąpić tylko na wniosek pracownika albo z powodu wystąpienia szczególnych potrzeb pracodawcy.

Czy konieczne jest zastępstwo?

Sytuacja lekarzy zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych jest z gruntu odmienna. Nie są pracownikami, więc nie obejmuje ich gwarancja konstytucyjna ani Kodeks pracy. Ewentualne uprawnienia urlopowe muszą zatem zostać przewidziane w treści umowy. W braku odpowiednich uprawnień można skorzystać z zapisów, które zezwalają na wykonywanie umowy za pośrednictwem zastępcy. Z reguły zapisy takie obwarowane są zastrzeżeniem, że powierzenie zlecenia zastępcy wymaga uzyskania uprzedniej zgody zleceniodawcy. Jeżeli zgoda nie jest wymagana, to wystarczy zawiadomić ZOZ o osobie i miejscu zamieszkania zastępcy, który będzie odpowiadał za wykonanie zlecenia. Odpowiedzialność lekarza względem ZOZ-u ograniczy się wówczas do braku należytej staranności w wyborze.

Działalność w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia jest działalnością samodzielną i prowadzoną na własny rachunek. Do jej wykonywania konieczne jest zarejestrowanie prywatnej praktyki lub założenie NZOZ-u, czyli trwałe oddzielenie się lekarza, jako podmiotu gospodarczego, od publicznego ZOZ-u. Lekarz prowadzący działalność prywatną może i powinien sam organizować proces swojej pracy, tak aby zapewnić sobie czas na wszystko, w tym na wypoczynek.

Termin planowanego urlopu

Zagwarantowanie sobie urlopu w terminie z góry ustalonym może nastąpić tylko na etapie negocjacji kontraktu. Zgodnie z § 9 ust. 1 Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (OWU), świadczeniodawca udziela świadczeń przez cały okres obowiązywania umowy, zgodnie z określonym w umowie harmonogramem pracy oraz planem rzeczowo-finansowym.

Właściwym miejscem na wpisanie urlopu jest więc harmonogram pracy. Określając godziny pracy w kolejnych dniach tygodnia, można zaproponować terminy planowanych urlopów. Jednocześnie, dla zachowania ciągłości udzielania świadczeń, można wskazać podwykonawców oraz okresy, w których podwykonawcy ci przejmą na siebie udzielanie świadczeń.

Przyjęcie takiego rozwiązania nie jest konieczne w przypadku ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, która rozliczana jest na podstawie cen jednostek rozliczeniowych, więc fundusz może zaakceptować planowane urlopy lekarzy specjalistów bez zapewnienia podwykonawców. Na taką możliwość wskazuje § 9 ust. 2 OWU, który dopuszcza planowanie przerwy w udzielaniu świadczeń rozliczanych w jednostkach bez konieczności wskazania sposobu zapewnienia ich ciągłości. Możliwość ta ma szczególne znaczenie dla tych gabinetów specjalistycznych, w których cały zakres zakontraktowanych świadczeń udzielany jest przez jednego lekarza. Zapisany w kontraktach zakaz zlecania podwykonawcy pełnego zakresu zakontraktowanych świadczeń uniemożliwia im bowiem ustanowienie podwykonawcy na czas urlopu.

Jeżeli urlop nie został zapisany w kontrakcie, to jego uzyskanie będzie uzależnione od zgody dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. W tym przypadku wystarczy pisemnie powiadomić oddział funduszu o planowanym urlopie, z wyprzedzeniem co najmniej 30 dni. Obowiązek wskazania w tymże powiadomieniu sposobu zapewnienia ciągłości udzielania świadczeń w czasie urlopu dotyczy tylko lekarzy poz. Zapewnienie zastępstwa kolegów przez lekarzy specjalistów nie jest więc konieczne, chociaż może być przez fundusz wymagane. Zgoda dyrektora na urlop może zostać uzależniona od zapewnienia zastępstwa. W każdym razie jego decyzja musi zapaść w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Bezskuteczny upływ tego terminu, bez wyrażenia sprzeciwu przez dyrektora, równoznaczny jest z uzyskaniem milczącej zgody.

Podstawa prawna:

1) art. 66 ust. 2 Konstytucji RP;
2) art. 152, 154, 163 i 164 Kodeksu pracy;
3) art. 738 Kodeksu cywilnego;
4) § 9 ust. 1-4 Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - załącznik do rozporządzenia ministra zdrowia z 6 października 2005 r. (Dz.U. nr 197, poz. 1643);
5) § 2 ust. 6 wzoru umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - ambulatoryjna opieka specjalistyczna - załącznik nr 2 część a do zarządzenia nr 62/2009/DSOZ prezesa NFZ z 2 listopada 2009 r.