Leczenie skojarzone w zaostrzeniach astmy

Jednoczesne przyjmowanie glikokortykosteroidów wziewnych i długo działających beta2-mimetyków (ICS/LABA) jest - ze względu na udowodniony synergizm działania obu leków - bardzo korzystne w leczeniu podstawowym astmy oskrzelowej. Powszechnie stosuje się połączenie ICS/LABA w stałych dawkach dwa razy dziennie jako leczenie podtrzymujące remisję choroby, a doraźnie, w razie pogorszenia objawów, dodatkowo beta2-mimetyki krótko działające (SABA).
Na rynku są dostępne dwa połączenia ICS/LABA w jednym inhalatorze: budezonid/formoterol (Symbicort, AstraZeneca) oraz salmeterol/flutikazon (Seretide, GlaxoSmithKline). Nowym, obecnie intensywnie badanym, podejściem do leczenia astmy jest wykorzystanie budezonidu/formoterolu zarówno w leczeniu podtrzymującym, jak i doraźnym, bez konieczności stosowania leków z grupy SABA. Jest to tzw. terapia SMART (Symbicort maintenance and reliever therapy).
Randomizowane, podwójnie zaślepione, sześciomiesięczne badanie kliniczne koordynowane przez prof. Piotra Kunę dotyczyło skuteczności terapii SMART w zakresie zapobiegania zaostrzeniom astmy wymagającym leczenia szpitalnego. Udział w nim wzięło 3335 pacjentów z objawami astmy (ze średnim wskaźnikiem FEV1 73 proc. wartości należnej), a zatem jak dotąd jest to największe badanie dotyczące tego zagadnienia.
Chorzy zostali zrandomizowani do trzech grup terapeutycznych. Pierwsza grupa (n=1107) otrzymywała leczenie według schematu SMART (budezonid/formoterol 160/4,5 mcg, jeden wdech dwa razy dziennie oraz dodatkowe wdechy do usuwania nasilonych objawów). Pacjenci z drugiej grupy (n=1123) leczeni byli salmeterolem/flutikazonem 25/125 mcg (dwa wdechy dwa razy dziennie), a w razie potrzeby przyjmowali terbutalinę 0,5 mg (lek z grupy SABA). U pacjentów z trzeciej grupy (n=1105) w leczeniu podstawowym stosowano budezonid/formoterol 320/9 mcg (jeden wdech dwa razy dziennie), a w leczeniu doraźnym terbutalinę 0,5 mg.

SMART w wytycznych GINA

Zespół badawczy kierowany przez prof. P. Kunę wykazał, że liczba zaostrzeń astmy w grupie SMART była o 39 proc. mniejsza niż w grupie salmeterolu/flutikazonu i o 28 proc. mniejsza niż w grupie ze sztywno ustalonym dawkowaniem budezonidu/formoterolu. Podczas półrocznego okresu badawczego ostre napady astmy miało 12 proc. chorych zrandomizowanych do grupy SMART, 16 proc. chorych otrzymujących budezonid/formoterol i w razie potrzeby terbutalinę oraz 19 proc. pacjentów leczonych salmeterolem/flutikazonem i doraźnie terbutaliną. Stwierdzono, że leczenie SMART nie wiąże się ze zwiększonym przyjmowaniem kortykosteroidów, a wręcz przeciwnie - skumulowana dawka ICS przyjęta przez pacjentów z tej grupy była (w przeliczeniu na beklometazon) o 25 proc. mniejsza niż w dwóch pozostałych grupach. Profil bezpieczeństwa wszystkich trzech schematów terapeutycznych był podobny.
Rezultaty badania prezentowane były przez prof. Piotra Kunę we wrześniu 2006 r. podczas dorocznego kongresu European Respiratory Society w Monachium, a ostatnio zostały opublikowane na łamach International Journal of Clinical Practice. Leczenie astmy oskrzelowej według schematu SMART u dorosłych pacjentów zostało zarekomendowane przez Global Initiative for Asthma (GINA) Scientific Committee w listopadzie ub.r.

Źródło: „Budesonide/formoterol as maintenance and reliever therapy reduces asthma exacerbations versus a higher maintenance dose of budesonide/formoterol or salmeterol/fluticasone", abstrakt 1228, ERS Congress 2006; „Effect of budesonide/formoterol maintenance and reliever therapy on astma exacerbations" IJCP 2007.