Komputer analizuje zmiany dna oka

Jednym z ważnych objawów klinicznych niektórych chorób cywilizacyjnych i schorzeń metabolicznych o charakterze ogólnoustrojowym (a także często spotykanych schorzeń okulistycznych, jak jaskra czy zwyrodnienia plamki żółtej) są zmiany w obrazie dna oka. Nie dziwi więc fakt, że nowatorska metoda obiektywnej analizy cyfrowego obrazu dna oka, opracowana przez lekarzy Oddziału Okulistycznego, kierowanego przed dr. Lecha Bieganowskiego wraz z naukowcami z Instytutu Fizyki, pod kierownictwem prof. Andrzeja Kowalczyka, spotyka się z coraz większym uznaniem polskiego środowiska lekarskiego. Wczesne, przeprowadzane na masową skalę rozpoznawanie tych zmian ma ogromne znaczenie społeczne. Umożliwiłoby wykrywanie powikłań oraz zapobieganie im, stworzyłoby podstawę do lepszego kwalifikowania do leczenia pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi, a także pozwoliłoby ocenić skuteczność dotychczas stosowanego leczenia.
Badanie polega na wykonywaniu zdjęć dna oka za pomocą kamery cyfrowej. Następnie obrazy przesyłane są Internetem do Instytutu Fizyki UMK. Tam zdjęcia poddawane są automatycznie analizie przez specjalnie opracowany dla tego celu program komputerowy. Otrzymany w ten sposób dokładny wynik może natychmiast być przekazany pacjentowi.
Amatorski profesjonalizm
?Od kilku lat badania te wykonujemy za pomocą wysłużonej fundus kamery (produkcji dawnej NRD) z własnoręcznie wykonaną przystawką dla amatorskiego aparatu cyfrowego. Uzyskane w ten sposób zdjęcia pozwoliły na opracowanie nowatorskich metod analizy i archiwizacji tych danych, co zaowocowało licznymi, dobrze przyjętymi artykułami oraz wystąpieniami na krajowych i międzynarodowych sympozjach. Aby jednak tę metodę wdrożyć do szerokiego zastosowania w profilaktyce, konieczny jest nowy sprzęt" - mówi dr Krzysztof Maciejewski ze Szpitala im. L. Rydygiera w Toruniu.
Ze względu na przeprowadzaną analizę komputerową absolutnie kluczową sprawą dla dalszych, poszerzonych badań jest technicznie wysoka jakość uzyskiwanych obrazów. Do tego potrzeba profesjonalnego narzędzia, które umożliwi robienie dobrej jakości cyfrowych zdjęć dna oka, bez konieczności rozszerzania źrenic. Poza komfortem dla badanego, ta metoda umożliwia dostęp do tych badań pacjentom, u których istnieją przeciwwskazania do rozszerzania źrenic (dotyczy to zwłaszcza licznej populacji pacjentów z jaskrą). ?Wykonywanie zdjęć bez rozszerzania źrenic wpływa też znacząco na szybkość przeprowadzanych badań i umożliwia zwiększenie ich liczby" - tłumaczy dr K. Maciejewski.
Oko w bazie danych
Toruńscy specjaliści wspólnymi siłami stworzyli także przyjazną dla użytkownika cyfrową bazę danych okulistycznych, umożliwiającą archiwizację zdjęć, co pozwala na łatwe monitorowanie zmian. Zebrano już około 300 obrazów cyfrowych (pozyskanych faktycznie bez dodatkowych nakładów finansowych). Taka ilość danych wystarcza już na wyciąganie wniosków statystycznych, a te mają zasadnicze znaczenie dla wczesnego wykrywania wielu schorzeń przez przeprowadzenie ewentualnych badań przesiewowych.
?Jest szansa, aby takie badania przeprowadzić po raz pierwszy na masową skalę w regionie kujawsko-pomorskim. Należałoby jednak w tym celu pozyskać środki z Narodowego Funduszu Zdrowia na zakup odpowiedniej aparatury i sfinansowanie kosztów badań" - uważa dr K. Maciejewski.
?Typ proponowanych przez nas badań ma charakter wybitnie profilaktyczny, a na tego typu działalność fundusz ma corocznie wydzieloną pulę środków. Nasze szacunki wskazują, że koszt zakupu aparatury zwróci się w ciągu 2-2,5 lat" - dodaje dr K. Maciejewski.