Reguły realizacji recept
 dwukrotnie poprawiane

Nowe przepisy utrzymują wzór recepty, jaki został wprowadzony 1 stycznia br. Wzór ten różni się od wzoru obowiązującego w latach poprzednich dwoma elementami. Pierwszy to brak rubryki przeznaczonej do oznaczania chorób przewlekłych. W rubryce tej wpisywało się kod uprawnień „P” dla pacjentów chorujących na choroby zakaźne lub psychiczne oraz upośledzonych umysłowo, a także chorujących na niektóre choroby przewlekłe, wrodzone lub nabyte. Zmiana wynikła z reformy systemu refundacji. Zrezygnowano z podziału leków refundowanych na leki podstawowe, uzupełniające i stosowane w chorobach przewlekłych, z którego wynikały poziomy odpłatności.

Obecnie poziom odpłatności leku jest określany niezależnie od kategorii 
dostępności refundacyjnej. Stąd konieczność wprowadzenia drugiej zmiany, jaką jest wydzielenie rubryki na określenie poziomu odpłatności dla przepisywanych produktów. Dotychczasowe druki recept mogą być stosowane do końca 2012 r. z wyjątkiem rubryki „Choroby przewlekłe” i z uwzględnieniem informacji o odpłatności.

Trzyetapowa procedura

Realizacja recepty, tak jak dotychczas, składa się z trzech etapów: potwierdzenia realizacji, otaksowania recepty i wydania przepisanych produktów. Potwierdzenia realizacji dokonuje się tak samo, przybijając pieczęć personalną lub dokonując nadruku i podpisując receptę.

Otaksowanie recepty refundowanej zmieniło się tylko w dwóch szczegółach: oprócz daty należy podać godzinę realizacji recepty, a w przypadku leku recepturowego dopisać wysokość taksy laborum. Zwracam uwagę, że nowe przepisy wymagają od farmaceuty wpisania na otaksowaniu nazwy własnej leku, podczas gdy lekarz — w świetle komunikatu Ministerstwa Zdrowia — może przepisać lek pod dowolną nazwą. Podobną swobodę wprowadzono dla oznaczania ilości leku. Można wyrażać ją cyframi arabskimi lub słownie, z zastosowaniem dowolnych skrótów na oznaczenie dowolnych jednostek ilości leku, tzn. opakowań, tabletek, ampułek, gramów, kropli itp. Wystarczy, że oznaczenia te będą zrozumiałe dla farmaceuty. Otaksowanie recepty, na której przepisano wyłącznie leki niepodlegające refundacji, nie musi zawierać informacji dotyczących refundacji, w tym także o rodzaju odpłatności. Musi za to podawać wysokość taksy laborum, a także dane apteki, datę i godzinę realizacji recepty oraz nadany jej numer.

Wydawanie przepisanych produktów również odbywa się bez większych zmian. Dzieleniem opakowań zewnętrznych, które było dopuszczone tylko w odniesieniu do antybiotyków, objęto leki Rpw i inne zawierające substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P lub środki odurzające z grupy II-N. Przy wydawaniu leków osobom o szczególnych uprawnieniach należy złożyć swój podpis po odnotowaniu na rewersie recepty numeru i rodzaju dokumentu potwierdzającego te uprawnienia.

Mniej formalizmu

Obszarem, na którym zaszły najpoważniejsze zmiany, są warunki realizacji recepty. Warunki te zostały w znacznym stopniu odformalizowane. Przede wszystkim przyjęto zasadę, że warunek czytelności spełnia każda recepta, na podstawie której farmaceuta wydał lek zgodnie z ordynacją lekarską wynikającą z dokumentacji medycznej. Nowe rozporządzenie pozwala ponadto realizować recepty zawierające potrzebne dane, lecz rozmieszczone na niewłaściwych polach, jak również recepty, które pod względem graficznym, rozmiaru i kształtu nie odpowiadają wzorowi. Pozwala również, a właściwie nakazuje farmaceucie poprawiać recepty w dużo większym zakresie. Wszędzie tam, gdzie dotychczasowe przepisy używały słowa „może”, nowe stosują formę oznajmującą, np. zamiast „może określić” — „określa”, co w języku prawnym oznacza powinność. Poprawki obejmują, oprócz uzupełnień, nieczytelności lub niezgodności danych z rozporządzeniem, również błędy.

Nowe przepisy wymagają, by wszelkie poprawki farmaceuty były nanoszone na rewersie recepty z jego podpisem. W niektórych przypadkach wystarczy zamieścić brakujące dane w komunikacie przekazywanym do oddziału wojewódzkiego NFZ, bez konieczności poprawiania recepty. Mowa o kodzie uprawnień dodatkowych pacjenta, numerze poświadczenia albo karty EKUZ wraz z symbolem państwa właściwego na podstawie przepisów o koordynacji, numerze prawa wykonywania zawodu lekarza, danych dotyczących świadczeniodawcy lub lekarza upoważnionego do wystawiania recept refundowanych na podstawie umowy z NFZ, numerze PESEL pacjenta oraz numerze dokumentu potwierdzającego tożsamość cudzoziemca.

Odnotowania na rewersie recepty wymagają tylko poprawki dotyczące imienia i nazwiska, adresu oraz wieku pacjenta. Nowe przepisy nie dopuszczają natomiast poprawienia ani dopisania identyfikatora oddziału wojewódzkiego NFZ, co oznacza, że recepta bez takiego identyfikatora nie będzie mogła być zrealizowana. Obostrzenie to nie dotyczy recept wystawionych przed 10 marca br. Ignoruje się natomiast braki lub błędy w zakresie danych podmiotu drukującego recepty, adnotacji pro auctore i pro familia, a także dopiski w postaci informacji lub znaków niestanowiących reklamy leków.

Gdy lekarz 
nie zamieścił adnotacji

Reguły realizacji recept obarczonych brakami lub błędami dotyczącymi postaci, sposobu dawkowania lub ilości leku pozostały takie same. Warto przy tym pamiętać, że nowe przepisy dopuszczają przepisanie na jednej recepcie tylko pojedynczej, a nie podwójnej ilości leku recepturowego. Jeżeli lekarz przepisze większą ilość, aptekarz może ją zmniejszyć do ilości dopuszczalnej. Natomiast w przypadku konieczności samodzielnego określenia dawki leku przyjmuje się najmniejszą dawkę dopuszczoną do obrotu, a nie określoną w wykazie leków refundowanych. Przy braku daty realizacji recepty należy przyjąć, że nie była ona potrzebna. Brak określenia odpłatności leku refundowanego oznacza, że należy go wydać za odpłatnością określoną w wykazie, a jeśli występuje w więcej niż jednej odpłatności — za odpłatnością najwyższą. Jeżeli pacjent posiada dodatkowe uprawnienia, to lek wydaje się za odpłatnością wynikającą z tego uprawnienia.

Terminy realizacji recept pozostały bez zmian, z wyjątkiem terminu określonego dla recept wystawionych w ramach pomocy doraźnej. Recepty te mogą być realizowane w zwykłym terminie 30 dni. Zastrzeżono poza tym, że w przypadku przepisania na recepcie więcej niż jednego leku, termin realizacji recepty liczony jest dla każdego leku oddzielnie.

Wystawianie odpisów

Możliwość wystawienia odpisu recepty rozciągnięto na leki Rpz, przy czym zastrzeżono, że nie obejmuje ona substancji należących do wykazu A (substancje bardzo silnie działające, określone w Farmakopei Polskiej), zawierających w swoim składzie substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P oraz leków zawierających środki odurzające z grupy II-N. Odpis nie musi zawierać pełnych danych apteki — wystarczy jej adres.

Określono ponadto, że recepta wystawiona za granicą powinna zawierać następujące dane: imię, nazwisko i adres pacjenta, międzynarodową lub własną nazwę leku lub środka spożywczego albo rodzajową lub handlową nazwę wyrobu medycznego, dawkę, ilość, datę wystawienia, dane lekarza w formie nadruku lub pieczęci oraz jego podpis.



PODSTAWA PRAWNA:

1. rozporządzenie ministra zdrowia z 17 maja 2007 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. nr 97, poz. 646 ze zm.);
2. rozporządzenie ministra zdrowia z 23 grudnia 2011 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. nr 294, poz. 1739);
3. rozporządzenie ministra zdrowia z 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 9 marca 2012 r., poz. 260);
4. komunikat rzecznika prasowego Ministerstwa Zdrowia z 21 marca 2012 r. dot. ww. rozporządzenia.