Hamowanie choroby Alzheimera

Beta-amyloid, dobrze zbadane białko, odgrywające kluczową rolę w powstawaniu i rozwoju choroby Alzheimera, staje się szkodliwe, jeżeli gromadzi się w mózgu w większych ilościach. Naukowcy pod kierunkiem Torleifa Härda, profesora biologii strukturalnej na Uniwersytecie w Göteborgu, wykazali w próbach laboratoryjnych, że opracowane w Szwecji białko wiążące ma zdolność otorbiania i stabilizacji beta-amyloidów. To mogłoby - jeśli powiedzie się próba u ludzi - zapobiegać tworzeniu się toksycznych oligomerów w ośrodkowym układzie nerwowym, a co za tym idzie zapobiegać rozwojowi choroby Alzheimera. Odkrycie opublikowano w prestiżowym czasopiśmie naukowym Proceedings of the National Academy of Sciences (2008, 105: 5099-5104).
Białkiem wiążącym jest tzw. molekuła affibody, skonstruowana po to, by wychwytywać pojedyncze peptydy beta-amyloidowe. Cząsteczka affibody została opracowana przez zespół naukowców z Politechniki Królewskiej w Sztokholmie pod kierownictwem profesora biotechnologii molekularnej Stefana Stahla we współpracy z firmą biotechnologiczną Affibody. Białko wiążące wychwytuje i całkowicie otorbia peptyd beta-amyloidowy. "Razem tworzą równie piękną, co zaskakującą strukturę" - mówi Torleif Härd.

Badania na muszkach

Zespół badawczy sprawdza obecnie, czego może dokonać zsyntetyzowane białko wiążące w zwierzęcych modelach alzheimerowskich. Badania prowadzone są na muszkach owocówkach. "Choroba Alzheimera objawia się u muszek m.in. tym, że nie są one w stanie kontrolować, w jakim kierunku lecą. Wstępnie zaobserwowaliśmy pozytywne efekty zastosowania peptydu wiążącego u muszek. Następnym krokiem będą badania na myszach z chorobą Alzheimera" - mówi Torleif Härd. Na stwierdzenie, czy metoda ta okaże się skuteczna na wszystkich etapach badań aż po praktykę kliniczną, musimy jeszcze poczekać.
Obecnie w różnych częściach świata prowadzone jest kilka badań klinicznych III fazy, tzw. pasywnej immunizacji w chorobie Alzheimera, kiedy podaje się przeciwciała przeciwko beta-amyloidowi. Choć nie ma jeszcze wyników tych badań, to zdaniem Torleifa Härda, ta strategia jest bardzo obiecująca. "Istnieją jednak potencjalne wady podawania przeciwciał związane z drażnieniem systemu immunologicznego. Metoda otorbiania i stabilizacji beta-amyloidów mogłaby teoretycznie być tańsza i łatwiejsza do zastosowania niż terapia przeciwciałami" - mówi Torleif Härd.
W firmie Affibody trwają obecnie prace nad udoskonalaniem cząsteczki białka wiążącego, aby zoptymalizować jej właściwości. "Wykorzystujemy informacje o strukturze, które opracowali naukowcy z Göteborga i wprowadzamy pewne modyfikacje. Problem usuwania cząsteczek białka, które już przyłączyły beta-amyloidy, chcemy rozwiązać poprzez stworzenie białka fuzyjnego łączącego się z albuminami osocza krwi. W ten sposób białko fuzyjne będzie miało równie długi czas rozpadu w osoczu co albumina, ale zachowana zostanie jego zdolność do usunięcia beta-amyloidu. Czas rozpadu szacuje się na około trzy tygodnie, co jest porównywalne z czasem rozpadu przeciwciał, ale proporcje w organizmie będą zupełnie inne, a to może okazać się zaletą naszej terapii" - mówi Lars Abrahmsén, dyrektor naukowy firmy Affibody.
Bengt Winblad, profesor geriatrii w Szpitalu Uniwersyteckim Karolinska w Huddinge ocenia metodę jako obiecującą. "Potrzeba jednak jeszcze wielu badań, by przekonać się, jak duże jest znaczenie kliniczne tego odkrycia" - podsumowuje Bengt Winblad.


Firma, która opracowuje wyjątkowe cząsteczki