Groźba zamknięcia oddziałów

Istotnie, sprawa dotycząca wykreślenia oddziałów radomskiego szpitala mogła mieć charakter precedensowy. Z doniesień prasowych wynika, że powodem wykreślenia było zaprzestanie działalności oddziałów bez zgody wojewody. Oznacza to, że decyzja została podjęta na podstawie przepisów, które regulują czasowe zaprzestanie działalności szpitala. Przepisy te zostały wprowadzone do ustawy o zakładach opieki zdrowotnej stosunkowo niedawno, a mianowicie w 2006 r. Nie jest więc wykluczone, że to pierwsza decyzja oparta na tych przepisach.

Zgoda wojewody

Unormowanie czasowego zaprzestania działalności zostało wprowadzone po to, aby poddać kontroli administracyjnej praktykę zawieszania działalności przez szpitale. Podkreślam, że dotyczy ono wyłącznie szpitali, sanatoriów i innych zakładów opieki zamkniętej, tzn. zakładów przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych. Obejmuje zarówno szpitale publiczne, jak i niepubliczne. Nie dotyczy przychodni, poradni i innych zakładów opieki otwartej.
Jest zasadą, że czasowe zaprzestanie działalności całego szpitala bądź tylko niektórych jego jednostek lub komórek organizacyjnych wymaga uzyskania zgody wojewody. Z wnioskiem o udzielenie takiej zgody powinien wystąpić kierownik szpitala, po uzyskaniu pozytywnej opinii organu założycielskiego. W przypadku szpitala publicznego wymagana jest ponadto opinia rady społecznej.
Opinie powinny zostać wydane w terminie 21 dni od otrzymania wniosku kierownika. Niewydanie opinii w tym terminie jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej. We wniosku należy podać przyczyny oraz proponowany okres zaprzestania działalności.
Wojewoda wydaje zgodę lub odmawia jej wydania w drodze decyzji administracyjnej, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Przedtem jednak ma obowiązek zasięgnąć opinii dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgoda może zostać wydana na okres nieprzekraczający 3 miesięcy. Od decyzji wojewody służy odwołanie do ministra zdrowia, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

Wykreślenie z rejestru

Zaprzestanie działalności bez uzyskania zgody wojewody jest dopuszczalne tylko w dwóch przypadkach: gdy zostało spowodowane siłą wyższą, taką jak powódź, pożar czy inna katastrofa, bądź gdy wynika z decyzji administracyjnej, podjętej np. przez inspekcję sanitarną albo nadzór budowlany. W tych przypadkach kierownik ma obowiązek poinformować wojewodę o zaprzestaniu działalności w terminie 3 dni od ich zaistnienia.
W pozostałych przypadkach zaprzestanie działalności bez zachowania opisanej procedury sprawia, że wojewoda ma obowiązek wykreślić szpital z rejestru w całości albo w części, w jakiej działalność została zaprzestana. Obowiązek wojewody wynika z kategorycznego brzmienia art. 15 ust. 5a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Zawarty w tym przepisie zwrot: „organ prowadzący rejestr wykreśla" nie pozostawia wojewodzie żadnego pola manewru. Nie daje też podstaw do wyznaczenia terminu do usunięcia uchybień, jak przypadku innych naruszeń ustawy.
Od uznania wojewody zależy natomiast to, czy nałoży na kierownika szpitala karę pieniężną za zaprzestanie działalności. Kara ta może sięgać trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia kierownika, wyliczonego na podstawie wynagrodzenia za ostatnie 3 miesiące. Wysokość kary powinna uwzględniać rodzaj i wagę stwierdzonych naruszeń. ciągnięcie tej kary następuje w trybie egzekucji administracyjnej.

Niezgodnie z dyrektywą

Biorąc pod uwagę kategoryczne brzmienie art. 15 ust. 5a, wydaje się, że decyzja wojewody o wykreśleniu oddziałów radomskiego szpitala po zaprzestaniu przez nie działalności nie mogła być inna. Wątpliwości pojawiają się jednak ze względu na okoliczność, że zaprzestanie działalności oddziałów zostało spowodowane odmową podpisania klauzul opt-out przez lekarzy. Decyzja wywarła więc na lekarzy presję, by zgodzili się na wydłużenie czasu pracy. Potwierdziła to minister Ewa Kopacz, uzasadniając uchylenie decyzji wojewody tym, że lekarze klauzule podpisali. Takie postępowanie otwarcie narusza przepisy unijnej dyrektywy o czasie pracy.
Dyrektywa dopuszcza możliwość stosowania wydłużonego czasu pracy, ale tylko pod warunkiem, że państwo członkowskie zastosuje niezbędne środki w celu zapewnienia, iż żaden pracownik nie będzie zmuszany do podpisania klauzuli wbrew jego woli. Tymczasem państwo polskie zaczyna stosować środki, które mają zapewnić funkcjonowanie szpitali poprzez wymuszanie zgody na opt-out.

Podstawa prawna:
1) art. 15 ust. 5a, art. 26, 65a i 65b ustawy o zakładach opieki zdrowotnej;
2) art. 22 ust. 1 dyrektywy nr 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz.Urz. L 299 z 18 listopada 2003 r., s. 9).