Dostęp do danych medycznych ograniczony

Czytelniczka postąpiła prawidłowo. Lekarz nie ma prawa udostępniać dokumentacji medycznej zakładowi ubezpieczeń bez pisemnej zgody pacjenta. Przy czym zgoda ta nie musi widnieć na wniosku o udostępnienie dokumentacji. Wystarczy oświadczenie zakładu ubezpieczeń o posiadaniu zgody pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego. Siostra nie jest przedstawicielem ustawowym swojego brata i jej zgoda nie może zastąpić zgody pacjenta, chyba że brat został ubezwłasnowolniony, a ona sprawuje nad nim opiekę. Poza przypadkami ubezwłasnowolnienia przedstawicielstwo ustawowe przysługuje jedynie rodzicom bądź innym opiekunom prawnym w stosunku do dzieci.

Wymogi formalne

Przepisy nie określają formy, w jakiej zakład ubezpieczeń ma występować o informacje dotyczące pacjenta. Określają tylko, co takie wystąpienie ma zawierać oraz stanowią, iż z żądaniem powinien wystąpić lekarz upoważniony przez zakład ubezpieczeń. Gdyby zatem ksero zawierało oznaczenie zakładu ubezpieczeń, podstawę prawną, zakres informacji, dane pacjenta i oświadczenie o posiadaniu jego zgody oraz było podpisane przez lekarza, to wszystkie wymogi formalne zostałyby spełnione. Brak oświadczenia o posiadaniu zgody pacjenta przesądza jednak o tym, że informacja nie może zostać udzielona.

Przy okazji chciałbym zwrócić uwagę, iż zakład ubezpieczeń jest zobowiązany określić zakres informacji, o jakie występuje. Zakres ten jest uzależniony od tego, do czego w danym przypadku informacje te mają służyć. W myśl art. 22 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, zakład ubezpieczeń może zażądać informacji o okolicznościach związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacją danych o stanie zdrowia, ustaleniem prawa do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia, a także informacji o przyczynie śmierci ubezpieczonego, z wyłączeniem wyników badań genetycznych. Wystąpienie z żądaniem przesłania dokumentacji medycznej nie odpowiada wymogowi określenia zakresu informacji, których dotyczy żądanie.

Informacji udziela lekarz i to on decyduje, czy udzieli jej poprzez udostępnienie istniejącej dokumentacji, czy sporządzenie odrębnej odpowiedzi. Zagadnienie to omówiłem szczegółowo w artykule "Zakres przekazywania informacji firmom ubezpieczeniowym" (Puls Medycyny nr 8 (171) z 23 kwietnia 2008 r., s. 30).
W archiwum internetowym znajdziesz ten tekst tutaj:
Informacje dla ubezpieczycieli

Ochrona danych

Udostępnianie informacji powinno następować w sposób zapewniający zachowanie poufności i ochronę danych osobowych. Dane o stanie zdrowia należą do danych szczególnie chronionych, toteż lekarz zobowiązany jest przekazywać je w sposób zapewniający ową szczególną ochronę, zwłaszcza przed udostępnieniem ich osobom nieupoważnionym.

Przepisy nie wyznaczają konkretnych sposobów, w jakie można przesyłać informacje o stanie zdrowia. Jeżeli posłużenie się faksem budzi wątpliwości lekarza, ma on pełne prawo odmówić spełnienia żądania w tym zakresie, tym bardziej że zakład ubezpieczeń nie jest uprawniony od określania sposobu, w jaki informacje zostaną mu przekazane. Przepisy zobowiązują lekarza do przekazania informacji w terminie 14 dni od daty otrzymania wystąpienia zakładu ubezpieczeń, pozostawiając wybór formy przekazu w gestii lekarza.

Warto pamiętać, że za udostępnienie danych osobowych lub umożliwienie dostępu do nich osobom nieupoważnionym grozi grzywna, kara ograniczenia albo pozbawienia wolności, która w przypadku danych o stanie zdrowia może sięgać 3 lat.

Podstawa prawna:
1) art. 23 ust. 2 i art. 26 ust. 3 pkt 7 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2009 r. nr 52, poz. 417, zm. Dz. U. nr 76, poz. 641);
2) art. 22 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. nr 124, poz. 1151 ze zm.);
3) art. 96 Kodeksu cywilnego w związku z art. 98, 146 i 175 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego;
4) art. 36 ust. 1, art. 49 ust. 2 i art. 51 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.);
5) § 3 i 4 rozporządzenia ministra zdrowia z 23 marca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i trybu udzielania zakładom ubezpieczeń informacji o stanie zdrowia ubezpieczonych i osób, na rzecz których ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, oraz sposobu ustalania wysokości opłat za udzielenie tych informacji (Dz.U. nr 71, poz. 654).