Nowe przepisy stanowią, że listy oczekujących prowadzi się w postaci elektronicznej. Potwierdzają przy tym, że na listy nie wpisuje się pacjentów kontynuujących leczenie. Wpisów dokonuje się każdego dnia, w godzinach udzielania świadczeń. Nowością jest wymóg dołączania do list oryginałów skierowań. Pacjenta, który nie dostarczy skierowania w ciągu 14 dni, skreśla się z listy. Skreśleniu podlega również pacjent, który nie stawi się na wyznaczony termin. Taki pacjent może w ciągu 7 dni złożyć wniosek o przywrócenie na listę, jeżeli powodem niestawiennictwa była „siła wyższa”, tzn. okoliczności, których nie mógł przezwyciężyć. Przywrócenie następuje z uwzględnieniem daty pierwotnego zgłoszenia. Podobnie jest w przypadku pacjenta zapisanego w jednostce, która zakończy działalność przed udzieleniem mu świadczenia. Jeżeli pacjent zgłosi się do innej jednostki, to powinien zostać wpisany z uwzględnieniem daty pierwotnego zgłoszenia. Podstawą wpisu jest zaświadczenie wydane przez jednostkę kończącą działalność.

Dane o prowadzonych listach, jakie należy co miesiąc przekazywać do NFZ, zostały poszerzone o imiona, nazwiska i numery PESEL oczekujących. Ma to uniemożliwić pacjentom wpisywanie się na kilka list. Do tego doszedł obowiązek przesyłania co tydzień informacji o pierwszym wolnym terminie, którą fundusz publikuje na swoich stronach internetowych. Dla świadczeń trudno dostępnych tworzy się odrębne listy, które mają być prowadzone w czasie rzeczywistym za pomocą aplikacji udostępnianej przez NFZ. Takimi listami od 1 stycznia zostały objęte świadczenia udzielane na podstawie karty onkologicznej, endoprotezoplastyka stawu biodrowego i kolanowego oraz rewizja po niej, a także zabiegi usunięcia zaćmy i zwężenia tętnicy wieńcowej. Od 1 kwietnia dojdą świadczenia z zakresu onkologii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, kardiologii, endokrynologii oraz świadczenia wysokospecjalistyczne.

Szybka ścieżka onkologiczna

Podstawą udzielania świadczeń w tym trybie jest karta diagnostyki i leczenia onkologicznego. Uprawnia ona pacjenta do leczenia bez skierowania wszelkich nowotworów złośliwych, poza nowotworami skóry, z wyjątkiem czerniaka skóry. Kartę wydaje pacjentowi lekarz poz, który podejrzewa nowotwór, albo lekarz specjalista, który go stwierdzi. Lekarz poz zachowuje uprawnienie do wydawania kart, jeżeli jego podejrzenie sprawdza się w co najmniej 1 przypadku na 15 (zob. Przegląd aktów wykonawczych: rozporządzenie w sprawie wskaźników rozpoznawania nowotworów). Nieosiągniecie wskaźnika 1/15 uniemożliwia wydawanie kart do czasu ukończenia szkolenia w zakresie wczesnego rozpoznawania nowotworów. Za wydawanie kart bez przeszkolenia NFZ może nałożyć karę umowną.

Każda karta oznaczana jest unikatowym numerem identyfikującym. Zakresy liczb będących tymi numerami, podobnie jak w przypadku recept, przydziela fundusz. Wydanie karty jest dokonywane z zastosowaniem aplikacji udostępnionej przez NFZ i sprawozdawane w formie porady lekarskiej. Jednocześnie sprawozdaje się informacje o diagnostyce poprzedzającej wydanie karty. Świadczeniodawcy mają obowiązek nieodpłatnie przekazywać pacjentom kopie dokumentacji udzielonych świadczeń, by ci mogli dołączyć je do karty. Dla świadczeń udzielanych na podstawie karty przyjęto zasadę, że kwota zobowiązania kontraktowego będzie dostosowywana do potrzeb zdrowotnych. Oznacza to zniesienie limitu finansowania. Więcej informacji na temat leczenia w omawianym trybie można odnaleźć w artykule: „Jak ma funkcjonować szybka ścieżka onkologiczna?” („Puls Medycyny” nr 14 (289) z 8 października 2014 r., s. 36). 

Stawki kapitacyjne w poz

Nałożenie na lekarzy poz zadań w zakresie wydawania kart onkologicznych wymagało przypisania im szerszego zakresu diagnostyki. W związku z tym podniesiono stawkę kapitacyjną do 140,04 zł. Stawka ta obowiązuje wszystkich do końca lipca 2015 r. W okresie od sierpnia do grudnia 2015 r. może zostać podniesiona do 142,08 zł, jeżeli świadczeniodawca wybierze indywidualną formę sprawozdawczości z wykonywanych badań. W IV kwartale możliwa jest kolejna podwyżka, do 144 zł, pod warunkiem, że wskaźnik wykonania badań przekroczy wartość ustaloną przez fundusz. Zniesiono za to najwyższy korektor stawki kapitacyjnej, o współczynniku 3,0, przypisany do pacjentów leczonych na cukrzycę lub choroby układu krążenia. Wydanie karty onkologicznej rozliczane jest odrębnie, jako porada o wartości 50 zł. Ta kwota będzie korygowana wskaźnikiem rozpoznawania nowotworów. Mamy więc do czynienia z systemem motywującym do wykonywania dodatkowych badań i stawiania trafnych rozpoznań.

Zakwaterowanie poza szpitalem

Pacjent, który korzysta ze świadczeń szpitalnych, lecz nie wymaga leczenia całodobowego, może zostać zakwaterowany w hotelu lub pensjonacie. Na wniosek pacjenta szpital ma obowiązek zapewnić mu bezpłatny transport z miejsca zakwaterowania. Informacje o zakwaterowaniu i transporcie należy odnotować w dokumentacji pacjenta. Szpital nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w miejscu zakwaterowania i w czasie transportu, o ile nie są wynikiem zaniechania leczenia całodobowego.

Skierowania do specjalistów

Wprowadzono wymóg przedstawiania skierowań do dermatologa i okulisty. Oznacza to, że NFZ nie będzie płacił za pacjenta, który po 1 stycznia zgłosi się do tych specjalistów bez skierowania. Chodzi wyłącznie o pierwsze zgłoszenie, nie o kontynuację leczenia. Prawo do świadczeń specjalistycznych bez skierowania zachowują pacjenci, którzy zostali wpisani na listy oczekujących w ubiegłym roku.

Wizyty receptowe

Dopuszczono wystawianie recept bez konieczności osobistego badania pacjenta. Możliwość ta zachodzi tylko w przypadku kontynuacji leczenia, o ile ta znajduje wystarczające uzasadnienie w dokumentacji medycznej. Recepta może zostać odebrana przez określoną osobę, upoważnioną przez pacjenta, albo osobę nieokreśloną, jeżeli pacjent oświadczy, że recepty można wydawać bez upoważnienia. Upoważnienie lub oświadczenie pacjenta oraz informacje o osobie, której wydano receptę, odnotowuje się albo dołącza do dokumentacji pacjenta. W analogiczny sposób można wystawiać zlecenia na kontynuację zaopatrzenia w wyroby medyczne.

Kontraktowanie świadczeń

Wprowadzono możliwość wspólnego ubiegania się o kontrakt przez kilku świadczeniodawców pod warunkiem, że kontrakt będzie obejmował co najmniej dwa zakresy świadczeń. W celu zawarcia wspólnego kontraktu świadczeniodawcy ustanawiają jednego pełnomocnika i ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie zobowiązań kontraktowych. Możliwość ta nie dotyczy świadczeń poz. 

Porównanie ofert w toku postępowania kontraktowego będzie od 2016 r. uwzględniało dwie dodatkowe okoliczności: posiadanie umowy z Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz opinii o celowości utworzenia nowego podmiotu bądź nowej jednostki lub komórki organizacyjnej. Umowa dotyczy przekazywania Agencji danych o udzielanych świadczeniach i ich finansowaniu. Natomiast opinię ma wydawać wojewoda na podstawie mapy potrzeb zdrowotnych oraz priorytetów regionalnej polityki zdrowotnej. Przedłużono okresy, na jakie zawiera się kontrakty, z 3 do 5 lat w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej i do 10 lat w opiece stacjonarnej. Wydłużenie kontraktów ma zagwarantować zwrot wydatków inwestycyjnych, a także możliwość dotrzymania okresów trwałości projektów realizowanych ze środków unijnych. Kontrakty w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, z wyjątkiem opieki nocnej i świątecznej, mają być zawierane na czas nieoznaczony. Pomimo to zarządzenie NFZ przewiduje oznaczanie okresu, na jaki zawarto kontrakt. Zniesiono procedurę ponownego rozpatrywania zażaleń na czynności dyrektora oddziału z uwagi na jej iluzoryczność. Pierwsze rozstrzygnięcie prezesa zamyka postępowanie polubowne, a dalsze kroki trzeba podejmować na drodze sądowej.

Kontrola NFZ

Narodowy Fundusz Zdrowia został jednoznacznie zobowiązany do przestrzegania ogólnych zasad kontroli przedsiębiorców. Nie musi jedynie stosować się do zakazu prowadzenia kontroli równolegle z kontrolą innego organu. Jeżeli chodzi o ograniczenia wynikające z maksymalnego czasu trwania wszystkich kontroli w roku, to fundusz ma się do nich stosować wyłącznie przy kontrolach w zakresie poz. Fundusz powinien zawiadamiać o zamiarze wszczęcia kontroli z 7-dniowym wyprzedzeniem, wystawiać nowe upoważnienia przy każdorazowej zmianie zakresu kontroli, a także prowadzić wszelkie czynności kontrolne w miejscu i godzinach pracy kontrolowanego oraz w jego obecności. O kontrowersjach z tym związanych szerzej w artykule „Kontrola NFZ nie może naruszać praw przedsiębiorców” („Puls Medycyny” nr 16 (291) z 12 listopada 2014 r., s. 32).

Kasy fiskalne obowiązkowe

Począwszy od 1 marca każdy lekarz, który pobiera zapłatę za swoje usługi bezpośrednio od pacjentów, musi ją rejestrować na kasie. Odnośny obowiązek ma charakter bezwzględny, tzn. nie zależy ani od wysokości obrotu, ani od formy zapłaty. Zachodzi również w przypadku przyjęcia udokumentowanego przelewu. Decyzję o zakupie kasy należy podjąć z odpowiednim wyprzedzeniem, by móc skorzystać z ulgi na jej zakup (do 700 zł). Ulga zostanie przyznana, jeżeli lekarz przed 1 marca dokona zgłoszenia kasy do urzędu skarbowego, jej fiskalizacji oraz ponownego zgłoszenia w celu otrzymania numeru ewidencyjnego. Więcej szczegółów przedstawiłem w artykule „Kasa fiskalna obowiązkowa w każdym gabinecie prywatnym” („Puls Medycyny” nr 17 (292) z 26 listopada 2014 r., s. 37).

E-zwolnienia

Chociaż rząd zapowiadał wprowadzenie e-zwolnień od początku 2015 roku, terminu tego nie udało się dotrzymać. Odnośny projekt znajduje się w Sejmie na etapie drugiego czytania i trudno ocenić, kiedy może wejść w życie. W każdym razie nie wprowadza on obowiązku natychmiastowej rezygnacji z druków papierowych. Dotychczasowa forma wystawiania zwolnień zostanie utrzymana co najmniej do końca 2017 r. Z formy elektronicznej będą mogli korzystać lekarze, którzy zarejestrują swój profil na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (pue.zus.pl). Wystawianie e-zwolnień będzie wymagało stosowania podpisu elektronicznego bądź profilu zaufanego ePUAP.