1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego

Z możliwości tej nie mogą skorzystać podatnicy, za których obliczenie podatku rocznego dokonują zakłady pracy, podatnicy podatku liniowego, podatku od dochodów kapitałowych oraz karty podatkowej. Z odpisu nie mogą także skorzystać podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych (osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej), jak również podatnicy innych podatków (rolnego, leśnego, od spadków i darowizn itp.).
Przekazanie równowartości 1% podatku przebiega następująco: podatnik wpłaca tę kwotę z własnych środków na rachunek bankowy wybranej organizacji pożytku publicznego, a następnie pomniejsza o nią należny podatek. Tym sposobem może zadecydować o przeznaczeniu 1% swojego podatku. W kolejnym numerze Pulsu Medycyny (nr 9/106 z datą wydania 13 kwietnia br.) opiszę szczegółowo, jak obliczyć kwotę 1% podatku, jak ją wpłacić, gdzie wykazać w zeznaniu podatkowym oraz jakie warunki należy spełnić, aby móc skorzystać z pomniejszenia podatku. Teraz przedstawię, czym są organizacje pożytku publicznego, czym się zajmują i gdzie je odnaleźć. Informacje te są istotne zarówno dla podjęcia decyzji o przekazaniu 1% podatku, jak i dla możliwości skorzystania z pomniejszenia podatku. Należy bowiem pamiętać, że tylko wpłata na rzecz organizacji posiadającej status organizacji pożytku publicznego uprawnia do zmniejszenia podatku.
Status organizacji
Organizacjami pożytku publicznego mogą zostać organizacje pozarządowe, tzn. nie należące do sektora finansów publicznych i nie działające w celu osiągnięcia zysku, takie jak fundacje czy stowarzyszenia, jak również organizacje kościelne lub stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Statusu organizacji pożytku publicznego nie mogą nabyć partie polityczne i fundacje przez nie utworzone, związki zawodowe, organizacje pracodawców, samorządy zawodowe, fundacje państwowe lub komunalne (poza pewnymi wyjątkami) oraz spółki działające na podstawie przepisów o kulturze fizycznej.
Warunki, jakie musi spełniać organizacja, aby otrzymać status organizacji pożytku publicznego, są następujące:
1. Organizacja prowadzi działalność statutową na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy podmiotów, która wyodrębniona została ze względu na szczególnie trudną sytuację życiową lub materialną.
2. Działalność ta jest wyłączną statutową działalnością organizacji i dotyczy realizacji zadań publicznych. Sfera zadań publicznych jest bardzo szeroka i obejmuje: pomoc społeczną, w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób, zorganizowaną opiekę nad emerytami, rencistami i inwalidami wojskowymi i wojennymi oraz nad kombatantami, działalność charytatywną, podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej. Obejmuje także: wspieranie mniejszości narodowych, promocję i ochronę zdrowia, wspieranie niepełnosprawnych, promocję zatrudnienia i aktywizację zawodową bezrobotnych i zagrożonych zwolnieniem z pracy, upowszechnianie i ochronę praw kobiet, wspomaganie rozwoju gospodarczego, a także rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych, naukę, edukację, oświatę i wychowanie, krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży. W jej zakres wchodzą również: kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji, upowszechnianie kultury fizycznej i sportu, ekologia i ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego, porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym, upowszechnianie wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa, upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji. W zakresie zadań publicznych znajdują się też ratownictwo i ochrona ludności, pomoc ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen, upowszechnianie i ochrona praw konsumentów, działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami, promocja i organizacja wolontariatu, tudzież działalność wspomagająca technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe w wyżej wymienionym zakresie.
3. Nie prowadzi działalności gospodarczej albo prowadzi ją w rozmiarach służących realizacji celów statutowych.
4. Cały dochód przeznacza na działalność, o której mowa w pkt 1 i 2.
5. Ma statutowy, kolegialny organ kontroli lub nadzoru, odrębny od organu zarządzającego i niepodlegający mu w zakresie wykonywania kontroli wewnętrznej lub nadzoru. Członkowie tego organu nie mogą być członkami organu zarządzającego ani pozostawać z nimi w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości z tytułu zatrudnienia. Nie mogą być również skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z winy umyślnej. Jeżeli chodzi o ich wynagrodzenie, to nie może być ono wyższe od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Oprócz tego wynagrodzenia mogą oni otrzymywać jedynie zwrot uzasadnionych kosztów.
6. Statut lub inne akty wewnętrzne organizacji zabraniają:
a) udzielania pożyczek lub zabezpieczania zobowiązań majątkiem organizacji w stosunku do jej członków, członków organów lub pracowników oraz osób bliskich pracownikom;
b) przekazywania majątku na rzecz jej członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich, w szczególności jeżeli przekazanie to następuje bezpłatnie lub na preferencyjnych warunkach;
c) wykorzystywania majątku na rzecz członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich, chyba że to wykorzystanie bezpośrednio wynika ze statutowego celu organizacji;
d) zakupu na szczególnych zasadach towarów lub usług od podmiotów, w których uczestniczą członkowie organizacji, członkowie jej organów lub pracownicy oraz ich osoby bliskie.
Spełnienie wyżej wymienionych wymagań sprawdza sąd rejestrowy. Dana organizacja otrzymuje status organizacji pożytku publicznego z chwilą wpisania przez sąd do Krajowego Rejestru Sądowego informacji o spełnieniu tych wymagań. Wykreślenie tej informacji z rejestru oznacza utratę statusu.
Lista zarejestrowanych organizacji pożytku publicznego dostępna jest na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości http://opp.ms.gov.pl. Pełne informacje o organizacjach pożytku publicznego, w tym także numery ich kont bankowych, znaleźć można na stronie http://www.baza.pozytek.ngo.pl.

Podstawa prawna:
art. 3, 4, 20, 22 i 27 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873 ze zm.).